जरा
jarāस्त्री · fem.In 14 kośas: 17 synonym verses, 4 as a meaning of another word.
तारुण्यं यौवनं वृद्धः प्रवयाः स्थविरो जरन् ॥ ३३९ ॥जरी जीर्णो यातयामो जीनोऽथ विस्रसा जरा ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 थ (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
प्रवयाः स्थविरो वृद्धो यातयामश्च कथ्यते ।जरा तु विस्रसा प्रोक्ता दारकस्तरुणो युवा ॥ ५०३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शोकमोहौ तु मनसो जरामृत्यू च वर्ष्मणः ।षडूर्मयोतिवृष्टिः स्यादवृष्टिः शलभाः शुकाः ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
परंपरीणः स परंपरानुभववान्स्वयम् ।विना भावप्रत्ययान्तान्बालाद्या भेद्यलिङ्गकाः ।पलितं जरसा शौक्ल्यं केशादौ विस्रसा जरा ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुमनस् अप्सरस् इत्येताभ्यां विरहितमुज्झितमित्यर्थः । अस् अन्ते यस्य तदिदमसन्तं पुंसि भवेदित्यर्थः । अयमङ्गिराः चन्द्रमाः स्थूलशिराः । पुरूरवाः उच्चैःश्रवाः दुर्वासाः पृथुयशा इत्यादयः । सुमनसोऽप्सरसश्च स्त्र्यधिकारात्स्त्रियां प्रवृत्तिः । इमाः सुमनसः कुसुमानि । इमा अप्सरसो देवस्त्रियः । द्व्यच्कमसन्तं नपुंसकं भवति । इदमोजः तेजः वर्चः शिरः यशः छन्दः श्रोतः चेतः पयः तपः अम्भः । जरस्शब्दस्यापि नपुंसकता स्यादित्यत आहान्यत्र वै जरसः । नपुंसकात्प्रकृताच्च पुंल्लिङ्गादन्यस्मिन् जरस् शब्दो भवति । स्त्रियाम् । इयं जरा वृद्धभावः ।पुंसि क्षुरखुरबिन्द्विक्षुपायुमणिकीलकेलिबलयः ।निघसङ्घोद्घोपघ्नौघविघ्नघर्मार्घवर्णाश्च ॥ २५ ॥
metre not recognisedimpossible sibilant cluster: जरस्शब्दस्यापि
अङ्गिरस्पुंचन्द्रमस्पुंस्थूलशिरस्पुंपुरूरवस्पुंउच्चैःश्रवस्पुंदुर्वासस्पुंपृथुयशस्पुंसुमनस्स्त्रीअप्सरस्स्त्रीओजस्क्लीतेजस्क्लीवर्चस्क्लीशिरस्क्लीयशस्क्लीछन्दस्क्लीस्रोतस्क्लीचेतस्क्लीपयस्क्लीतपस्क्लीअम्भस्क्लीजरस्स्त्रीजरास्त्रीक्षुरपुंखुरपुंबिन्दुपुंइक्षुपुंपायुपुंमणिपुंकीलपुंकेलिपुंबलिपुंनिघपुंसङ्घपुंउद्घपुंउपघ्नपुंओघपुंविघ्नपुंघर्मपुंअर्घपुंवर्णपुं
genderस्त्रीfem.
एते नपुंसके भवन्ति । इदं मण्डलं सूर्यस्य । केशरं किञ्जल्कः । भाण्डमुपकरणद्रव्यम् । उत्तरीयं प्रावरणम् । सोपानं खण्डखण्डिका । कल्मषं पापं अघं पापं च । प्रशब्दादेरन्तरं शब्दं नपुंसके विद्धि । इदं प्रान्तमत एवानुपसर्गस्तु पुंस्येवान्तशब्दः । कुटुम्बपुलिनशब्दाभ्यां सह नपुंसके । इदं कुटुम्बं गोत्रवर्गः । इदं पुलिनं द्वीपम् ।स्थालीसभाजरानां स्त्रीत्वं स्थल्याश्च वीच्याश्च ।छविकट्योर्मञ्जर्यावल्याश्चैवं विजानीयात् ॥ ७९ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
मध्यमं यौवनं प्रान्तं वार्द्धक्यं प्रान्तिमं जरा ।उपवीतं ब्रह्मसूत्रं तिलकं द्विजभूषणम् ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भक्तौदनावन्नमन्धः पायसं क्षीरिका जरा ।मण्डकः पोलिका पोली काकडाऽङ्गारमण्डकः ॥ २६८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
युवा वयःस्थस्तरुणस्तारुण्यं यौवनं वयः ।जरीयान्स्थविरो वृद्धो वार्धक्यं विस्रसा जरा ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विस्त्रसा च जरा स्याद्वै वार्द्धकं स्थाविरं पुनः ।ज्यायान् जरत्तरश्चैव वर्षीयान् दशमी तथा ॥ ५०१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अथ बृद्धत्वं वार्धक्य-वार्धक-स्थविराण्यपि ।वृद्धवृन्दे वार्धकं स्यात् विभ्रमा विस्रसा जवा ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्वं (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.doubtful
सन्ध्या समस्या व्रज्या च कारणा च सनापि च ।जरा धरा भिदा हारा पाठालेखा गुहादयः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
केशादौ जरया शौक्ल्यं पलितं विस्रसा जरा ।जरठः स्थविरो वृद्धः प्रवया दशमी जरन् ॥ ११४२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जरा मुकुन्दः सोमेशो दक्षपादादिगो मुखम्(कः) ।गजाङ्कुशश्च बालेन्दुरमृताद्यः ट-कारकः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जरा मुकुन्दः सोमेशः सुमुखश्च गजाङ्कुशः ।अमृताद्यस्तु बालेन्दुर्दक्षपन्मूलगष्ट-कः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ज्यानिर्जीर्णिः स्थाविरं तु पात् स्त्री विस्रंसजा जरा ।शिशुत्वं शैशवं बाल्यं सामुद्रं देहलक्षणम् ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जरा as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु पाकनाकोऽस्त्रियां व्योमदिवोः शिशौ तु निष्ठा जरा क्लेदनम[त्र] पाकः । शक्तौ नरि द्वीपभिदीह राज- भेदे द्रुभेदे[च]वदन्ति शाकम् ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.13
- नानार्थार्णवसंक्षेप रुजाप्रचारे स्रवणे पङ्क्तौ स्वभावेऽन्ये तु पित्तले । रुजा भङ्गजरामृत्युरोगेष्वथ रुचिः श्रियाम् ॥ ८६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.86
- शब्दरत्नावली नादेयीनादेयी भूमिजम्बां स्त्री जरायाम्बुवेतसे । नागरङ्गे जयायाञ्च व्यङ्गुष्ठेऽपि च कुत्रचित् ॥ निकायो निलये लक्ष्ये सधर्मिप्राणिसंहतौ । समुच्चये संहतानां स्यात्पुमान् परमात्मनि ॥ नेपथ्यं रङ्गवाह्ये स्यादलङ्कारेऽपि च द्वयोः । प्रणयः प्रसवे प्रेम्णि मोक्षविश्रम्भयोरपि ॥ प्रत्ययः प्रथिते ज्ञाने स्यादित्यादियनादिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.43
- तन्त्राभिधान टदक्षाङ्गकार्द्धचन्द्रौ च जरा भूतिः पुनर्भवः । बृहस्पतिर्धनुश्चित्रा प्रमदा विमला कटिः ॥ ९० ॥ Tantrābhidhāna 2.28.90