उत्तान

uttānaवि · adj.

In 10 kośas: 8 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य जलकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.2.3 · p. 42

निम्नं गभीरं गम्भीरमुत्तानं तद्विलक्षणम् ।

अनुष्टुप्

निम्नवि गभीरवि गम्भीरवि उत्तानवि

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वारिवर्गः Amarakośa 1.10.22

निम्नं गभीरं गम्भीरमुत्तानं तद्विपर्यये ।

अनुष्टुप्

निम्नवि गभीरवि गम्भीरवि उत्तानवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.26 · p. 346

स्थाघमस्थाघं चागाधं मस्तारं त्रिष्वमूनि च ।तद्वस्तुन्यप्यथोत्तानमगाधार्थविपर्यये ॥ २६ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 घं (wrong syllable)

स्थाघवि अस्थाघवि अगाधवि मस्तारवि उत्तानवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वारिवर्गः Koṣakalpataru 1.7.13 · p. 100

भवेदस्थाघमस्थागमस्ताघं च समार्थकम् ।निम्नं गभीरं गम्भीरमुत्तानं तु ततोऽन्यथा ॥ १३ ॥

अनुष्टुप्

अस्थाघवि अस्थागवि अस्ताघवि निम्नवि गभीरवि गम्भीरवि उत्तानवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.348 · p. 47

अस्थाघं च तथा प्रोक्तं निम्ने गम्भीरमुच्यते ।गभीरं शब्दभेदेनोत्तानं स्यात्तद्विलक्षणम् ॥ ३४८ ॥

अनुष्टुप्

अस्थाघवि गम्भीरवि गभीरवि उत्तानवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि अप्कायनामानि Suśīlanāmamālā 5.2.1862 · p. 304

गभीरं गम्भीरं निम्नमस्ताधार्थस्य वाचकम् ।उत्तानमुच्यते तत्र यत्र किञ्चिज्जलं भवेत् ॥ १८६२ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 म्भी (wrong syllable)

गभीरवि गम्भीरवि निम्नवि उत्तानवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.64 · p. 41

गभीरविपरीते स्याद् उत्तानायति कीर्तितम् ।अगाधमतलस्पर्शमस्थाघास्थागमित्यपि ॥

अनुष्टुप्

उत्तानवि अगाधवि अतलस्पर्शवि अस्थाघवि अस्थागवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.90 · p. 208

कालवाच्यव्ययेभ्यः स्यादन्येभ्योऽपि तथा तनः ।न्यक् स्यादधोमुखं न्युब्जमुदुब्जोत्तानमुन्मुखे ॥ ९० ॥

अनुष्टुप्

न्यच्वि अधोमुखवि न्युब्जवि उदुब्जवि उत्तानवि उन्मुखवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नान्ताः Koṣakalpataru 6.21.35 · p. 252

स्याद्वृत्तभेदेऽवसरे च षण्ढे[14b] ऽथोत्तानमुक्तं शयितोन्मुखे च ।गाम्भीर्यहीने परवत्तथैवा-थादान* र्क्कोत्तरदिक्प्रमाणे ॥ ३५ ॥

metre not recognised

meaningsशयितोन्मुख गाम्भीर्यहीन

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.11 · p. 42

भुक्तोज्झितेऽप्यथोत्तानं निम्नस्य प्रतियोगिनि ।ऊर्ध्वीकृतपुरोभागेऽप्युच्छ्रितं तून्नतेऽपि च ॥ ११ ॥

अनुष्टुप्

meaningsनिम्नप्रतियोगिन्ऊर्ध्वीकृतपुरोभाग

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश नान्ताः Śabdaratnāvalī 7.20.36 · p. 236

वुद्धौ ब्रह्मणि देहे च तनये च भवेत्पुमान् ।उत्तानं स्यादगम्भीरे ऊर्द्धास्यशयिते त्रिषु ॥

अनुष्टुप्

meaningsअगम्भीर ऊर्द्धास्यशयित

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.231 · p. 171

विशेषे चोपधानं स्याच्चुल्ल्यामुद्धानमुद्गमे ।अगम्भीरेऽपि चोत्तानः शराभ्यासेऽप्युपासनम् ॥ २३१ ॥

अनुष्टुप्

meaningsअगम्भीर

उत्तान as a meaning in nānārtha verses

नानार्थार्णवसंक्षेप उत्तालउदारो महति ख्याते दानशौण्डविदग्धयोः । उत्तालं पुनरुत्तान उन्नतोच्चण्डयोरपि ॥ १६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.16
वैजयन्ती उत्तालअभ्यस्तेऽप्युचितं न्याय्येऽप्युषितं स्थितदग्धयोः । उत्तालो द्रुत उत्तानेऽप्युत्कटो मत्त उद्भटे ॥ ७ ॥ Vaijayantī 7.4.7