कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

गम्भीर

gambhīraवि · adj.

In 14 kośas: 18 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य जलकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.2.3 · p. 42
निम्नं गभीरं गम्भीरमुत्तानं तद्विलक्षणम् ।
अनुष्टुप्
निम्नविगभीरविगम्भीरविउत्तानवि
genderविadj.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1409 · p. 53
तारोऽत्युच्चैर्ध्वनिर्मन्द्रो गम्भीरो मधुरः कलः ॥ १४०९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
तारविमन्द्रविगम्भीरविमधुरविकलवि
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वारिवर्गः Amarakośa 1.10.22
निम्नं गभीरं गम्भीरमुत्तानं तद्विपर्यये ।
अनुष्टुप्
निम्नविगभीरविगम्भीरविउत्तानवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.140 · p. 17
उच्चैस्तरो ध्वनिस्तारो मन्द्रो गम्भीर उच्यते ।कलश्च मधुरोऽव्यक्तो विक्रुष्टो निष्ठुरो मतः ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्
तारविमन्द्रविगम्भीरविकलविमधुरविअव्यक्तविविक्रुष्टविनिष्ठुरवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध पातालकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 3.649 · p. 74
अतलस्पर्शमगाधं गम्भीरं स्याद्गभीरमस्थागम् ।नावा तार्यं नाव्यं द्राग्भृतकं तत्क्षणोद्धृतं तोयम् ॥ ६४९ ॥
गीतिः
अतलस्पर्शविअगाधविगम्भीरविगभीरविअस्थागविनाव्यविभृतकवि
genderविadj.
द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह Dvirūpadhvanisaṅgraha · भरतमल्लिक Dvirūpadhvanisaṅgraha 52 · p. 58
तन्द्री तन्द्रा तन्द्रिका च निमेषनिमिषौ समौ ।गभीरमपि गम्भीरं स्यादुच्चैरुच्चकैरपि ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
तन्द्रीस्त्रीतन्द्रास्त्रीतन्द्रिकास्त्रीनिमेषपुंनिमिषपुंगभीरविगम्भीरविउच्चैस्अउच्चकैस्अ
genderविadj.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 23 · p. 3
फले कवचकं प्रोक्तं गम्भीरः स्वादुजाम्भले ।नारङ्गे शीतलद्वेषी बदरी कुवलीति च ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
कवचकक्लीगम्भीरपुंशीतलद्वेषिन्पुंकुवलीस्त्री
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.127 · p. 262
जम्बीरो जम्भलो जम्भी जम्भो दन्तशठो जतुः ।स्याद्गम्भीरोऽपि जम्भीरस्तद्वज्जम्बीर इत्यपि ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
जम्बीरपुंजम्भलपुंजम्भिन्पुंजम्भपुंदन्तशठपुंजतुपुंगम्भीरपुंजम्भीरपुं
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वारिवर्गः Koṣakalpataru 1.7.13 · p. 100
भवेदस्थाघमस्थागमस्ताघं च समार्थकम् ।निम्नं गभीरं गम्भीरमुत्तानं तु ततोऽन्यथा ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
अस्थाघविअस्थागविअस्ताघविनिम्नविगभीरविगम्भीरविउत्तानवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.23 · p. 308
विशिष्टस्तु स शीतादिः शुद्धः शीतादिवर्जितः ।अन्तर्दाहतृषायुक्तो ज्वरो गम्भीर उच्यते ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
विशिष्टविशुद्धविगम्भीरवि
genderविadj.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र वृक्षकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 1.52 · p. 31
दन्तशटो वक्त्रशोधी गम्भीरो रोचनोऽपि च ।करुणे तु छागलाख्यो मल्लिकाकुसुमः प्रियः ॥ ५२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 श (wrong syllable)
दन्तशटपुंवक्त्रशोधिन्पुंगम्भीरपुंरोचनपुंछागलाख्यपुंमल्लिकाकुसुमपुंप्रियपुं
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.348 · p. 47
अस्थाघं च तथा प्रोक्तं निम्ने गम्भीरमुच्यते ।गभीरं शब्दभेदेनोत्तानं स्यात्तद्विलक्षणम् ॥ ३४८ ॥
अनुष्टुप्
अस्थाघविगम्भीरविगभीरविउत्तानवि
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.301 · p. 89
क्षीजनं वंशजे शब्दे टुट्टुरो भेरिसंभवे ।तारोऽत्युच्चैर्ध्वनिर्मन्द्रो गम्भीरो मधुरः कलः ॥ ३०१ ॥
अनुष्टुप्
क्षीजनक्लीटुट्टुरपुंतारपुंमन्द्रपुंगम्भीरपुंमधुरपुंकलपुं
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि अप्कायनामानि Suśīlanāmamālā 5.2.1862 · p. 304
गभीरं गम्भीरं निम्नमस्ताधार्थस्य वाचकम् ।उत्तानमुच्यते तत्र यत्र किञ्चिज्जलं भवेत् ॥ १८६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 म्भी (wrong syllable)
गभीरविगम्भीरविनिम्नविउत्तानवि
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.63 · p. 40
अप्रसन्नस्तु कलुषोऽनच्छ आविल इत्यपि ।अथ निम्नं गभीरञ्च गम्भीरञ्च गभीरकम् ॥
अनुष्टुप्
अप्रसन्नविकलुषविअनच्छविआविलविनिम्नविगभीरविगम्भीरविगभीरकवि
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.46 · p. 60
गम्भीरः स्याद्दन्तशठो जम्विरो दन्तकर्षणः ।कुचिला इति विख्याते कतकोऽम्वुप्रसादनम् ॥
अनुष्टुप्
गम्भीरपुंदन्तशठपुंजम्बिरपुंदन्तकर्षणपुंकतकपुंअम्बुप्रसादनक्ली
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.94 · p. 225
सरिरं त्रिपकारं च पिप्पलं, स्यादगाधके ।अस्थाघमस्ताघा-ऽस्तागे गम्भीरं च गभीरवत् ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
सरिरक्लीपिप्पलक्लीअस्थाघविअस्ताघविअस्तागविगम्भीरविगभीरवि
genderविadj.
शब्दसारनिघण्टु Śabdasāranighaṇṭu · अज्ञात Śabdasāranighaṇṭu 17 · p. 47
मृगे तु कृष्णसारः स्यात्कोटीरे तु किलीटकम् ।रोमाञ्चे पुल इत्युक्तो गम्भीरः शूरवाचके ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
कृष्णसारपुंकिलीटकक्लीपुलपुंगम्भीरपुं
genderपुंmasc.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.631 · p. 102
गभीरा द्यावापृथिव्योर्गभीरे इति नप् पुनः ।जलेऽथ त्रिषु गम्भीरं निम्ने हर्षस्तु बुद्धिमान् ॥ ६३१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनिम्न
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.632 · p. 102
ब्रूते दुरवगाहे तद् गम्भीरा तु स्त्रियामियम् ।वाचि द्यावापृथिव्योश्च गम्भीरे इति ना पुनः ॥ ६३२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदुरवगाह

गम्भीर as a meaning in nānārtha verses