कथम्

kathamअ · indecl.

In 7 kośas: 6 synonym verses, 3 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa · हेमचन्द्र सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa 6.13 · p. 8

प्रकारेऽन्यथेतरथा कथमित्थं यथा तथा ।

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न्य (wrong syllable)

अन्यथाअ इतरथाअ कथम्अ इत्थम्अ यथाअ तथाअ

genderअindecl.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ अव्ययवर्गः Koṣakalpataru 5.1.18 · p. 121

नूनं किल खलु द्वै त्वै पृच्छादौ तु कथं कुतः ।किं ततो हूमपि ननु किंनु स्विन्नु तथापि हुम् ॥ १८ ॥

अनुष्टुप्

नूनम्अ किलअ खलुअ द्वैअ त्वैअ कथम्अ कुतस्अ किम्अ ततस्अ हूम्अ अपिअ ननुअ किंनुअ स्वित्अ नुअ हुम्अ

genderअindecl.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि अव्ययप्रकरणम् Suśīlanāmamālā 8.2820 · p. 459

अन्यरीत्याऽन्यथा स्यादितरथाऽपि कथ्यते ।कथं केन प्रकारेण कथ्यते कोविदैः पुनः ॥ २८२० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्

अन्यथाअ इतरथाअ कथम्अ

genderअindecl.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश एकार्थवर्गः Śabdaratnāvalī 8.2.21 · p. 306

इत्थमेतर्हि युगपत्कथं सम्प्रति साम्प्रतम् ।इदानीमधुना क्वेह कदा सर्वत्र सर्वदा ॥

अनुष्टुप्

इत्थम्अ एतर्हिअ युगपत्अ कथम्अ सम्प्रतिअ साम्प्रतम्अ इदानीम्अ अधुनाअ क्वअ इहअ कदाअ सर्वत्रअ सर्वदाअ

genderअindecl.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अव्ययाध्यायः Śabdaratnākara 6.2302 · p. 279

प्रकारेऽन्यथेतरथा कथमित्थं यथा तथा ।उपरिष्टादुपर्यूर्ध्वे स्यादधस्तादवागधः ॥ २३०२ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न्य (wrong syllable)

अन्यथाअ इतरथाअ कथम्अ इत्थम्अ यथाअ तथाअ उपरिष्टात्अ उपरिअ अधस्तात्अ अवाक्अ अधस्अ

genderअindecl.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अव्ययपर्यायाध्यायः Vaijayantī 8.8.20 · p. 288

प्रकारेऽन्यथेतरथा कथमित्थं यथा तथा ।द्विधा द्वेधा त्रिधा त्रेधा चतुर्धा द्वैधमादि च ॥ २० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न्य (wrong syllable)

अन्यथाअ इतरथाअ कथम्अ इत्थम्अ यथाअ तथाअ द्विधाअ द्वेधाअ त्रिधाअ त्रेधाअ चतुर्धाअ द्वैधम्अ

genderअindecl.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ अव्ययवर्गः Koṣakalpataru 5.1.11 · p. 132

कथं प्रकारोद्भवसंभ्रमार्थेसंभावनानिश्चययोः किमु स्यात् ।भृशं प्रकर्षे पुनर[245b]र्थके चनित्ये त्ववश्यं च विनिश्चयेऽपि ॥ ११ ॥

उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः: pāda 1, syllable 8 र (wrong syllable)

meaningsप्रकार उद्भव संभ्रम

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश नानार्थवर्गः Śabdaratnāvalī 8.1.50 · p. 303

किमु सम्भावनायाञ्च विमर्षविदितार्थयोः ।तात्मकोपे स्मृतौ विस्मयकुत्सयोः ।प्राकाम्ये च विकल्पे च सम्भावनाप्रसिद्धयोः ।शं कल्याणे सुखे शस्ते शास्त्रेऽपि च निगद्यते ॥सं समार्थे प्रकृष्टार्थे सङ्गतेशोभयेऽपि च ।हं कोपोक्त्यामनुनये सामित्वर्द्धार्थनिन्दयोः ॥हुं दूरीकरणे स्मृत्यामसूयाप्रश्नयोरपि ।हूं प्रश्ने च वितर्के च त्वसकृत्क्राधतर्जने ॥एवमङ्गीकृते वार्थप्रकारेष्वषधारणे ।अलं निष्कारणे शक्तौ भूषणे च निरर्थके ॥अङ्गीकारे च पर्याप्तौ प्रश्ने परकृतावपि ।कथं प्रश्ने प्रकारार्थे सम्भ्रमे हर्षगर्हयोः ॥कामं प्रकामेऽनुगतौ क्रोधानुगमयोरपि ।नूनं तर्के स्मृतौ वाक्यपूरणे निश्चितेऽपि च ॥परं नियोगे क्षेपे च प्राध्वं नम्रानुकूलयोः ।सत्यं प्रश्नेऽभ्युपगमेऽवश्यन्तु नित्ययत्नयोः ॥अभीक्ष्णं वारवारार्थे शीघ्रप्रकर्षयोरपि ।इदानीं सम्प्रतीत्यर्थवाक्यभूषणयोरपि ॥तद्दिनं दिनमध्येतु प्रतिवासर इत्यपि ।साम्प्रतञ्चापि योग्यार्थे सम्प्रतीत्यर्थ इत्यपि ॥भृशं प्रकर्षे चार्थे च मुहुरर्थे च शोभने ।

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न्तु (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)

meaningsप्रकारार्थ सम्भ्रम हर्ष गर्हा

उत्पलिनी Utpalinī · व्याडि Utpalinī 79 · p. 52

ज्ञानहेतुविवक्षायामप्यादिकथमव्ययम् ।कथमादि तथाप्यन्तं यत्नगौरवबाडयोः ॥ ७९ ॥

अनुष्टुप्

meaningsज्ञानहेतुविवक्षा आदि