अधस्
adhasअ · indecl.In 12 kośas: 15 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
उपरिष्टादुपर्यूर्ध्वं स्यादधस्तादधोऽप्यवाक् ॥ १५२६ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
अन्तराला दिशश्चान्या विदिशः प्रदिशः स्मृताः ।उपरिष्टादुपर्यूर्ध्वं तथाधस्तादवागधः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
अधोऽव्ययं च कुहरं द्वयोः स्त्रीप्रकृतिर्बुलिः ।च्युतिर्वुरिः स्यादथ च तनीयस्तत्र मध्यगः ॥ २०७ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.doubtful
नागपर्यायलोकार्थं स्यादधोऽव्ययमित्यपि ।रोकं विरोकं छिद्रं च रन्ध्रं श्वभ्रं च पुंसि वा ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.doubtful
पातालं बलिसद्माधोभुवनं वाडवोऽस्त्रियाम् ।रसातलं नागलोकोऽधोलोकोऽप्यव्ययं त्वधः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
अवागधोऽप्यधस्तात्स्थाद्द्यावाभूम्योस्तु रोदसी ।अन्तरिक्षे भुवरिति भुवि भूः खे विहायसा ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
दक्षिणा दक्षिणाहि स्याद्दौर्येऽवधिमताऽवधेः ।अधोऽधरादधस्तात्स्याददूरे त्वधरेण च ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
उपरि तथोपदिष्टाद् द्वयमूर्ध्वे प्रयुज्यते ।अधोऽधस्तात् तथाऽवाक् च सन्ति त्रयोऽप्यधःस्थले ॥ २७८४ ॥
metre not recognised
genderअindecl.
अधोऽव्ययन्तु पातालं नागलोको रसातलम् ।बलिसद्मोरगस्थानमधोभुवनमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.doubtful
संसारमार्गो गुह्यञ्च स्मरागारं स्मरध्वजम् ।रत्यङ्गं रतिकूहरञ्च कलत्रमध इत्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderअindecl.
निरये दुर्गतिः स्त्रीन्रोर्नरको नारकान्वितः ।पातालेऽधोऽव्ययं चाधः, भुवनं विवरे सुषिः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.doubtful
अधरदेशेऽधोऽधस्ताद्, वर्जने त्वन्तरेणवत् ।अन्तराऽन्तर्द्धा मध्ये हिरुक् कान्तं पृथक् पुनः ॥ ९३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ध (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 न्त (syllables merged)
genderअindecl.
प्रकारेऽन्यथेतरथा कथमित्थं यथा तथा ।उपरिष्टादुपर्यूर्ध्वे स्यादधस्तादवागधः ॥ २३०२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न्य (wrong syllable)
genderअindecl.
अधोऽव्ययं स्यात्पाताले सप्तधा तदुदीरितम् ।अतलं सुतलं चैव वितलं च गभस्तिमत् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.doubtful
उपरिष्टादुपर्यूर्ध्वे स्यादधस्तादवागधः ।तिरश्चि साच्युच्च उच्चैर्नीचैर्नीच्युच्चकैर्भृशे ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
अधस् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् तलअधः स्वरूपयोरस्त्री तलं स्याच्चामिषे पलम् ॥ २०२ ॥ Amarakośa 3.3.202
- नानार्थार्णवसंक्षेप तलअधःस्वरूपयोस्त्वस्त्री हस्तघ्ने तु तला तलम् । इति स्त्रियां च शण्डे चाप्यथ लिङ्गत्रये तटम् ॥ ५०३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.503
- शब्दरत्नावली तलझिल्ली चीरावर्त्तीरुच्य तपोद्वर्तनकांशुके । तलश्चपटे पुंसि स्यादस्त्री चाधःस्वरूपयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.16
- वैजयन्ती तलतनुः स्त्री त्वचि देहे च त्रिष्वल्पे विरले कृशे । तमा राहुस्तमोऽघं शुक् स्वरूपेऽधस्तलोऽस्त्रियाम् ॥ ३५ ॥ Vaijayantī 6.5.35