All kośas › Koṣakalpataru

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru

विश्वनाथ · Kośakalpataru of Viśvanātha · Dr. H. D. Sankalia, for the Deccan College Post-Graduate and Research Institute, Poona 6 · Fascicule I in 1957 A.D. and Fascicule II in 1966 A.D. · Madhukar Mangesh Patkar, K. V. Krishnamurthy Sarma

6,194 verses · 52,591 words tagged · 11,257 marked doubtful (dashed)

अव्ययकाण्डः · अव्ययवर्गः (2/2)

सासूयमङ्गीकरणेऽप्यलीकेसंभावनायां *** प्रसिद्धौ ।स्यान्नाम वित्तेऽप्यथ तद्दिनं स्या-न्मध्ये दिनस्य प्रतिवासरे च ॥ ८ ॥

5.1.8 · p. 132

इन्द्रवज्राmetre not read in every line

नाम=सासूय अङ्गीकरण अलीक संभावना प्रसिद्धि वित्ततद्दिनम्=मध्यदिन प्रतिवासर

अलं तु भूषा-प्रतिषेध-शक्ति-पर्याप्ति-वैयर्थ्य-निवारणेषु ।शं स्यात्सुखे मङ्गलवाचकं चसं तु प्रकृष्टे रुचिरे समे च ॥ ९ ॥

5.1.9 · p. 132

उपजातिः

अलम्=भूषा प्रतिषेध शक्ति पर्याप्ति वैयर्थ्य निवारणशम्=सुख मङ्गलसम्=प्रकृष्ट रुचिर सम

अभीक्ष्णमश्रान्तमुहुर्द्रुतार्थे-ऽथाभीक्ष्णमश्रान्त-भृशार्थयोः स्यात् ।भवेदिदानीमधुनार्थवाक्य-संधानयोः स्यादुत किंचिदर्थे ॥ १० ॥

5.1.10 · p. 132

उपजातिः

अभीक्ष्णम्=अश्रान्त मुहुस्द्रुत भृशइदानीम्=अधुना वाक्यसंधानउत=किंचित्

कथं प्रकारोद्भवसंभ्रमार्थेसंभावनानिश्चययोः किमु स्यात् ।भृशं प्रकर्षे पुनर[245b]र्थके चनित्ये त्ववश्यं च विनिश्चयेऽपि ॥ ११ ॥

5.1.11 · p. 132

उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः: pāda 1, syllable 8 र (wrong syllable)

कथम्=प्रकार उद्भव संभ्रमकिमु=संभावना निश्चयभृशम्=प्रकर्ष पुनर्अवश्यम्=नित्य विनिश्चय

प्रश्नानुनीत्योरपि संभ्रमे तुक्रोधे विषादे स्मरणेऽप्यये स्यात् ।मध्यान्तिकेऽर्थे समया प्र तु स्या-द्गते प्रकर्षेऽप्यथ दुश्च कष्टे ॥ १२ ॥

5.1.12 · p. 132

उपजातिः

अये=प्रश्न अनुनीति संभ्रम क्रोध विषाद स्मरणसमया=मध्य अन्तिकप्र=गत प्रकर्षदुस्=कष्ट

निषेधनिःशेषविनिश्चयेषुक्रान्तादिषु स्यादपि निः प्रकर्षे ।पुनर्विशेषाप्रथमार्थकं स्या-त्स्वर्गेऽन्यलोके स्वरुदाहरन्ति ॥ १३ ॥

5.1.13 · p. 133

उपजातिः

निस्=निषेध निःशेष विनिश्चय क्रान्त प्रकर्षपुनर्=विशेष अप्रथमस्वर्=स्वर्ग अन्यलोक

प्राधान्यहिंसागतिधर्षणेषुप्रातीप्यवैमुख्यभृशाभिमुख्ये ।विमोक्षविक्रान्तिवधे परा स्या-त्पुरा पुराणे निकटेऽप्यतीते ॥ १४ ॥

5.1.14 · p. 133

उपजातिः

परा=प्राधान्य हिंसा गति धर्षण प्रातीप्य वैमुख्य भृश अभिमुख्य विमोक्ष विक्रान्ति वधपुरा=पुराण निकट अतीत

भविष्यदासन्नसदार्थकेषुस्यादन्तरा मध्यनिषेधवाचि ।मध्ये विचेतस्यपि सम्मतौ चप्रान्ते तथान्तः समुदाहरन्ति ॥ १५ ॥

5.1.15 · p. 133

उपजातिः

अन्तरा=भविष्यत्आसन्न सत्मध्य निषेधअन्तर्=विचेतस्संमति प्रान्त

सर्वतोभवनभूषणपूजा-दोषवादपरिरम्भगदेषु ।लक्षणादिषु च शोकनिवास-व्याप्तिवर्जनवधेषु परि स्यात् ॥ १६ ॥

5.1.16 · p. 133

स्वागता

परि=सर्वतोभवन भूषण पूजा दोषवाद परिरम्भ गद लक्षण शोक निवास व्याप्ति वर्जन वध

चतुष्कमूर्यादि तनौ मतौ परै* तु प्रदाने च तिरस्कृतौ च ।यत्र त्वमर्षानवक्लृप्तिगर्हा-श्च[246a]र्येषु चार्याः समुदाहरन्ति ॥ १७ ॥

5.1.17 · p. 133

उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः: pāda 1, syllable 7 व (wrong syllable)

यत्र=अमर्ष अनवकॢप्ति गर्हा आश्चर्य

संभाव्यवार्तानुनयेषु हेतौकिलेत्यलीकेऽप्यरुचौ प्रदिष्टम् ।सद्वाक्यभूषाप्रतिषेधमान-ज्ञीप्सासु वीप्सासु खलु स्मरन्ति ॥ १८ ॥

5.1.18 · p. 133

उपजातिः

किल=संभाव्य वार्ता अनुनय हेतु अलीक अरुचिखलु=सत्वाक्यभूषा प्रतिषेध मान ज्ञीप्सा वीप्सा

व स्यादपूर्तावुपमार्थके चविकल्पसादृश्यसमुच्चये वा ।वि तु प्रशस्ये विशयेऽप्यतीतेप्रसादसंबोधनपूरणे वै ॥ १९ ॥

5.1.19 · p. 134

उपजातिः

व=अपूर्ति उपमावा=विकल्प सादृश्य समुच्चयवि=प्रशस्य विशय अतीतवै=प्रसाद संबोधन पूरण

आलम्बविज्ञानवियोगसिद्धि-व्याप्ता……पूरणार्थकं मतम् ॥ २७ ॥

5.1.27 · p. 134

metre not recognised

आलम्ब विज्ञान वियोग सिद्धि व्याप्ति पूरण

हा दुःखे शुचि ही तु विस्मयविषादार्थेऽथ हाहा तथाहू हूं खेद विषादयोरथ मतो हू विस्मयामन्त्रणे ।हं हो विस्मयदुःखयोः सह पुनः साकल्यसादृश्ययोःसंबन्धर्द्धिसमानकाल उदितं ही ही तु हास्येऽद्भुते ॥ २८ ॥

5.1.28 · p. 134

शार्दूलविक्रीडितम्

आह क्षेपनियोगयोरथ मतावाहो उताहो उभौपृच्छायां च विचारणेऽप्यथ परिक्लेशे प्रकर्षेऽह हा ।हिंसोपक्रमकुत्सनेषु विबुधाः संकीर्तयन्त्यादहप्रोक्तं मंक्षु विचक्षणे अति[246b]शये तत्त्वे तथाति द्रुते ॥ २९ ॥

5.1.29 · p. 134

शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line

अभिदधति निजार्थान्स्वर्मुखान्यव्ययानिप्रपरिसुचमुखानि द्योतयन्ति स्वमर्थम् ।इमिति सिमितिनार्थं चक्षते चाटुमुख्यान्**रभिदधतेऽर्थं स्वस्य संभूय भूयः ॥ ३१ ॥

5.1.31 · p. 134

मालिनीmetre not read in every line

उपसर्गनिपातधातवोबहुधार्थाः कथिता निसर्गतः ।तदपीह तदर्थशंसनंशिशुशिष्यावलये निदर्शनम् ॥ श्री श्री श्री इति

5.1.137 · p. 134

वियोगिनीtwo metres in one verse

श्रीविश्वनाथरचिते कोषकल्पतराविह ।वर्गपञ्चकसद्बन्धः सामान्यस्कन्ध ईरितः ।

5.1.138 · p. 135

वियोगिनीtwo metres in one verse