मर्दल
mardalaपुं · masc.In 8 kośas: 7 synonym verses, 3 as a meaning of another word.
वाद्यप्रभेदा डमरुमड्डुडिण्डिमझर्झराः ।मर्दलः पणवोऽन्ये च नर्तकीलासिके समे ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आनकश्चापि भेरिः स्त्री दुन्दुभिश्चानकः पुमान् ।प्रणवः पणवस्तुल्यौ पटहोऽस्त्र्यथ मर्दलः ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मृदङ्गो मुरजश्चैव मर्दलः पुष्करस्त्रिधा ।स्याद्यशःपटहो ढक्का भेरी दुन्दुभिरानकः ।वाद्यभेदाः शङ्खताला झल्लरीपटहादयः ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वीणाकाये तु कोलम्बः उपनाहो निबन्धने ।वाद्यभेदाश्च डमरुमड्डुमर्दलडिण्डिमाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मड्डुमृदङ्गकौ मन्द्रो मर्दलो दारुजो मृजः ।डिण्डिमः स्यादेकवादो गुरुर्मङ्गल इत्यपि ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 मृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मड्डुको मर्दलो मंत्री ढक्का विजयमर्दलः ।द्रगडः प्रतिपत्तूर्यं डमरुः सूत्रकोणकः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्याद्यशःपटहों ढक्का पटहस्त्वानकोऽस्त्रियौ ।हुडुक्कस्तु हढक्कोऽस्त्री समौ पणवमर्द्दलौ ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
मर्दल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश मलनस्तननं मेघनिध्वाने स्तननं शब्दमात्रके । मलनः पटवासे स्यान्मर्दल मलनं मतम् ॥ Dharaṇikośa 19.2.26
- परमानन्दीयनाममाला आनकआदित्यस्त्रिदशे सूर्येऽथानको जलदस्वने । मर्दले पटहे भेर्यामपवर्गः शिवे स्मृतः ॥ ३९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.39
- शब्दरत्नावली आनकआनको रसदभ्रे तु भेरीपटहमर्दने । आटकी स्त्री तुवर्यान्तु मानभेदे भवेत् त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.32