पटह
paṭahaपुं · masc.In 17 kośas: 24 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 17 as a meaning of another word.
स्याद्यशःपटहो ढक्का भेरी दुन्दुभिरानकः ॥ २९३ ॥पटहोऽथ शारिका स्यात्कोणो वीणादिवादनम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 थ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंक्लीm. n.
genderपुंmasc.doubtful
रङ्गः स्यान्नर्तनस्थानं मृदङ्गो मुरजः स्मृतः ।आनकः पटहो ज्ञेयो डिण्डिमः पणवस्तथा ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सम्भारः पिञ्जलस्तु स्यात्समुत्पिञ्जो भृशाकुले ।महासमरतूर्येऽस्त्री पटहाडम्बरौ समौ ॥ ३३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आनकश्चापि भेरिः स्त्री दुन्दुभिश्चानकः पुमान् ।प्रणवः पणवस्तुल्यौ पटहोऽस्त्र्यथ मर्दलः ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
तनूरुहस्नेहदोहलोहपुण्याहयोरपि ।पटहस्याररिचटुकमण्डल्वणुलानुभिः ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
हरीतक्याकृतिः सोऽङ्क्यो यवमध्यस्तथोर्द्ध्वकः ।अर्धकाभोगिकालिङ्ग्या आनकः पटहोऽस्त्रियौ ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
युद्धास्कन्दन-सांपरायिक-मृधं द्वंद्वं समीकं तथाजन्यं च प्रविदारणं प्रधनवच्चायोधनं भण्डनम् ।आडम्बरोऽस्त्री पटहो चङ्गलः सूरयो रणः ।ग्राममद्गुरिका ग्राम[123b]युद्धं दोर्भ्यां तु तन्मिथः ॥ ५७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्two metres in one verse
genderपुंmasc.
बर्हिर्दर्भेऽथ तमो राहौ वीर्ये सहो धनुश्चापे ।स्नेहो गेहो लोहो *हो बर्हो गृहं पटहः ॥ ७४ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
कुस्तुम्बरुः सानुजानू जीवातुः कशिपुः चटुः ।स्थाणुः कमण्डलुर्लक्षपटहावणुसीधुनी ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
धनुःस्वाने तु विस्फारः शङ्खरावे विभञ्जनः ।संरम्भने तु पटहश्चाडम्बर इति द्वयम् ॥ ३८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्रोशतालः क्रोषरवो ढक्का विजयमर्द्दलः ।आताड्यो दुन्दुभिः भेरी भेरिका पटहानकौ ॥ २२० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 क्रो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मृदङ्गो मुरजश्चैव मर्दलः पुष्करस्त्रिधा ।स्याद्यशःपटहो ढक्का भेरी दुन्दुभिरानकः ।वाद्यभेदाः शङ्खताला झल्लरीपटहादयः ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
आनकः पटहश्चाथ दर्दरः कलशीमुखः ।ज्ञेयं वै सूत्रकोणश्च डमरुकं पुनस्ततः ॥ ४२६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
संग्राहः पटहः शङ्खस्तथा चाभयडिण्डिमः ।महाद्वन्द्वो नृपाभीरुर्भीरु कोलाहलोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निःसाणपटहमड्डुकदुन्दुभयः पणवझर्झरमृदङ्गाः ।दर्दरवंशोड्डावुजडिण्डिमकिरिकिट्टशङ्खघर्घरकाः ॥ ९४१ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
योधानां क्रन्दनं घोषः पटहाडम्बरौ समौ ।पांसुः क्षोदः स्त्रियां धूली रेणुः स्त्रीपुंसयो रजः ॥ १३८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पटहस्त्वानकोऽस्त्रियाम् ॥ ५४ ॥
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
स्याद्यशःपटहों ढक्का पटहस्त्वानकोऽस्त्रियौ ।हुडुक्कस्तु हढक्कोऽस्त्री समौ पणवमर्द्दलौ ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पटहाडंबरौ युद्धे मंगले प्रियवादिका ।देवतार्चनतूर्ये तु धूमलोऽस्त्री बलिर्न षण् ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समारम्भे च पटहो ब्रह्मण्यपि पितामहः ।प्रवाहो व्यवहारे च बहुर्विपुलसङ्ख्ययोः ॥ ४५९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसमारम्भ
पटह as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् आनकआलोकौ दर्शनोद्योतौ भेरीपटहमानकौ ॥ ३ ॥ Amarakośa 3.3.3
- धरणिकोश आनकआनकः पटहे भेर्यां सायकः शरखड्गयोः । अनूकं च कुले शीले अनीकं मृधसैन्ययोः ॥ Dharaṇikośa 1.1.6
- कोषकल्पतरु आनकपुंसि वारिकरटिप्रपातयोः पातुकः स पतयालुके त्रिषु । आनकस्तु रसदब्दमृदङ्ग- भेरिकापटहवाचकः पुमान् ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.1.42
- कोषकल्पतरु पूर्णानकअङ्गारको मङ्गल उल्मुकांशः स्त्रियां पलाशस्य च कोरके स्यात् । स्यात्पूर्णपात्रे पटहे च पूर्णा- नकं प्रमोदाद्वसनग्रहे च ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.35
- कोषकल्पतरु गुञ्जाक्लीबे प्रजाविस्तृतिलोकलाम- ज्जकेषु गुञ्जा तु कलध्वनौ स्त्री । स्यात्काकणन्त्यां पटहेऽथ गञ्जा द्वयोः खनौ मद्यगृहे पुनः स्त्री ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.7.27
- नानार्थार्णवसंक्षेप आनकआनकः पटहे भेर्यामपि स्यादस्त्रियामथ । द्राक्षायां स्त्रीत्वं आनन्दी ना त्वानन्दः सुखे भवेत् ॥ १८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.182
- नानार्थार्णवसंक्षेप आलिङ्ग्यआलिङ्ग्यः पटहे पुंसि मध्यमे भेद्यवत् पुनः । आलिङ्गनीये विज्ञेय आञ्जनः पुनरुच्यते ॥ २०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.208
- नानार्थार्णवसंक्षेप काचररभसस्त्वाह पटहे नान्दीवृक्षे च पुंस्यमुम् । कर्मारस्तु पुमान् वेणावयस्कारे द्वयोरथ ॥ ३६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.360
- नानार्थार्णवसंक्षेप पुष्करखेऽब्जे दिव्यसिधारायां तीर्थभेषजभेदयोः । पटहे मुरवे त्वन्ये पुमांस्त्वौर्वे च मारुते ॥ ११९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1192
- परमानन्दीयनाममाला आनकआदित्यस्त्रिदशे सूर्येऽथानको जलदस्वने । मर्दले पटहे भेर्यामपवर्गः शिवे स्मृतः ॥ ३९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.39
- परमानन्दीयनाममाला गुञ्जागुञ्जा मञ्जुरवे वल्लीमेदे च पटहे पुनः । गोण्डस्तु पामरे वृद्धनाभिकेऽपि तथोच्यते ॥ १५० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.150
- शब्दरत्नावली आनकआनको रसदभ्रे तु भेरीपटहमर्दने । आटकी स्त्री तुवर्यान्तु मानभेदे भवेत् त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.32
- शब्दरत्नावली पूर्णालकभेषजावज(?) सितच्छत्रे पुण्डरीकं नपुंसकम् । बद्धपात्रे च पटहे पूर्णालकमुदीरितम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.182
- शब्दरत्नावली मृदङ्गमानङ्गो मेत्तचाण्डालकुञ्जरेषु जटेऽपि च । मृदङ्गः पटहे घोषे काष्ठाङ्गे मङ्गलेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.45
- शब्दरत्नावली गुञ्जागञ्जः पुमानवज्ञाते भाण्डागारे तु न स्त्रियाम् । गुञ्जा तु कृष्णलायां स्यात् पटहे च कलस्वने ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.9
- त्रिकाण्डशेष गुञ्जानखे करञ्जे करजः कुब्जो न्युब्जे द्रुमान्तरे । खनौ सुरागृहे गञ्जो गुञ्जा पटहकृष्णले ॥ ८३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.83
- वैजयन्ती आडंबरआडंबरोऽस्त्री संरंभे पटहे गजगर्जिते । उदुंबरो द्रुदेहल्योर्ना क्ली हेमाक्षताम्रयोः ॥ ४ ॥ Vaijayantī 8.5.4