अपटु

apaṭuवि · adj.

In 10 kośas: 9 synonym verses, 4 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.459 · p. 21

आमयाव्यपटुर्ग्लानो ग्लास्नुर्विकृत आतुरः ।व्याधितोऽभ्यमितोऽभ्यान्तो दर्द्रुरोगी तु दर्द्रुणः ॥ ४५९ ॥

अनुष्टुप्

आमयाविन्वि अपटुवि ग्लानवि ग्लास्नुवि विकृतवि आतुरवि व्याधितवि अभ्यमितवि अभ्यान्तवि दर्द्रुणवि

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.58

ग्लानग्लास्नू आमयावी विकृतो व्याधितोऽपटुः ।आतुरोऽभ्यमितोऽभ्यान्तः समौ पामनकच्छुरौ ॥ ५८ ॥

अनुष्टुप्

ग्लानवि ग्लास्नुवि आमयाविन्वि विकृतवि व्याधितवि अपटुवि आतुरवि अभ्यमितवि अभ्यान्तवि पामनवि कच्छुरवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.357 · p. 60

दैवाज्जातस्तत्र दन्तभेदाख्या विविधा गदाः ।अथ रुग्णोऽमितो म्लानो व्याधितो विकृतो पटुः ॥ ३५७ ॥

अनुष्टुप्

दन्तभेदपुं रुग्णवि अमितवि म्लानवि व्याधितवि विकृतवि अपटुवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.75 · p. 313

उपदंशो गुह्यरोगोऽथावमन्थः कफास्रजः ।अन्तर्मुखी सूचिमुखीत्याद्या योनिगदाः पृथक् ।ग्लान-ग्लास्नू त्वामयावी विकृतो व्याधितोऽपटुः ।आतुरोऽभ्यमितोऽभ्यान्तो रुग्ण * * * * * * ॥ ७५ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

उपदंशपुं अवमन्थपुं अन्तर्मुखीस्त्री सूचिमुखीस्त्री ग्लानवि ग्लास्नुवि आमयाविन्वि विकृतवि व्याधितवि अपटुवि आतुरवि अभ्यमितवि अभ्यान्तवि रुग्णवि

genderविadj.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.124 · p. 41

ग्लौ(ग्ला?)स्नुश्चाभ्यमितो रोगी विकृतोऽपटुरित्यपि ।पामनः कच्छुरश्चैव चर्चिकारोगसंगते ॥ १२४ ॥

अनुष्टुप्

ग्लास्नुपुं अभ्यमितपुं रोगिन्पुं विकृतपुं अपटुपुं पामनपुं कच्छुरपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.702 · p. 96

आतुरो रोगितो ग्लानो व्याधितोऽभ्यमितोऽपटुः ।विकृत आमयावी स्यादभ्यान्तो ग्लास्नुरेव च ॥ ७०२ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 त (wrong syllable)

आतुरवि रोगितवि ग्लानवि व्याधितवि अभ्यमितवि अपटुवि विकृतवि आमयाविन्वि अभ्यान्तवि ग्लास्नुवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.242 · p. 99

व्याधितो विकृतोऽभ्यान्तोऽभ्यमितः पटुरातुरः ।आमयावी व्याधियुक्तजने स्यादिति सप्तकम् ॥

अनुष्टुप्

व्याधितवि विकृतवि अभ्यान्तवि अभ्यमितवि अपटुवि आतुरवि आमयाविन्वि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1098 · p. 136

कच्छूः स्त्रियामथो पादवल्मीकः स्याद्विपादिका ।मन्दाभ्यान्ताभ्यमितव्याधितविकृतातुरापटुग्लानाः ॥ १०९८ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

कच्छूस्त्री पादवल्मीकपुं विपादिकास्त्री मन्दवि आभ्यान्तवि अभ्यमितवि व्याधितवि विकृतवि आतुरवि अपटुवि ग्लानवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.144 · p. 185

निदानज्ञस्तु दोषज्ञ आयुर्वेदी तु शास्त्रवित् ।आतुरोऽभ्यमितोऽभ्यान्तो विकृतो व्याधितोऽपटुः ॥ १४४ ॥

अनुष्टुप्

निदानज्ञपुं दोषज्ञपुं आयुर्वेदिन्पुं शास्त्रविद्पुं आतुरवि अभ्यमितवि अभ्यान्तवि विकृतवि व्याधितवि अपटुवि

genderविadj.

अपटु as a meaning in nānārtha verses

नामलिङ्गानुशासनम् मन्दमूढाल्पापटुनिर्भाग्या मन्दाः स्युर्द्वौ तु शारदौ । प्रत्यग्राप्रतिभौ विद्वत्सुप्रगल्भौ विशारदौ ॥ ९५ ॥ Amarakośa 3.3.95
नानार्थार्णवसंक्षेप मन्दशनैश्चरे त्रि तु स्वल्पे तथाज्ञापटुरोगिषु । निर्भाग्ये च कनिष्ठे च दधिभेदे तु नप्यदः ॥ ९२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.929
शब्दरत्नाकर मन्दमन्दः शनौ सरोगेऽज्ञे निर्भाग्येऽल्पेऽपटौ त्रिषु । अजागलस्तने रत्नेऽलिञ्जरेऽपि मणिर्द्वयोः ॥ १९७५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1975
वैजयन्ती मन्दअन्नतत्परयोर्भक्तं भद्रं कल्याणसौख्ययोः । मन्दाः सरोगनिर्भाग्यस्वल्पाज्ञापटुसूर्यजाः ॥ ६० ॥ Vaijayantī 6.5.60