कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

उपदंश

upadaṃśaपुं · masc.

In 11 kośas: 14 synonym verses, 3 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.907 · p. 36
उपदंशस्त्ववदंशश्चक्षणं मद्यपाशनम् ॥ ९०७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.328 · p. 39
आपानं पानगोष्ठी स्यात्सपीतिः सहपानकम् ।उपदंशावदंशौ च चक्षणं सम्प्रचक्षते ॥ ३२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव शूद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.8.94 · p. 212
उपदंशोवदंशः स्यान्मद्यपायनमित्यपि ।शुण्डापानं मदस्थानं मधुवारा अनुक्रमाः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.44 · p. 179
उपदंशो हरितकं शालनं सालनं च तत् ।कचपं पत्रशाकं च भाजा[56b]भाजी तु पाचिता ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शूद्रवर्गः Koṣakalpataru 2.4.67 · p. 300
उपदंशावदंशौ द्वौ चक्षणं मद्यपाशनम् ।सुरापः स्यान्मद्यपिबो मत्तस्तूत्कट-शौण्डकौ ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.75 · p. 313
उपदंशो गुह्यरोगोऽथावमन्थः कफास्रजः ।अन्तर्मुखी सूचिमुखीत्याद्या योनिगदाः पृथक् ।ग्लान-ग्लास्नू त्वामयावी विकृतो व्याधितोऽपटुः ।आतुरोऽभ्यमितोऽभ्यान्तो रुग्ण * * * * * * ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.619 · p. 106
उपदंशश्चापदंशो विदंशो दंश एव च ।स्यात्सुरापानसमये कृतभक्षण इष्यते ॥ ६१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1528 · p. 242
आपानं पानगोष्ठिका समूहमद्यपस्थलम् ।उपदंशोऽवदंशश्च चक्षणं मद्यपाशनम् ॥ १५२८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.338 · p. 216
पानपात्रे तु, तर्षणाऽनुतर्षौ मद्यपाशने ।उपदंशश्चावदंशः स्यात् तेजसावर्तनीमुखा ॥ ३३८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 र्ष (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वैश्याध्यायः Śabdaratnākara 3.4.1440 · p. 174
विदंशस्तूपदंशः स्याद्भुक्तिजग्धी तु भोजनम् ।जेमनवल्भनगिलनप्रत्यवसानानि लेप आहारः ॥ १४४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शूद्राध्यायः Śabdaratnākara 3.5.1560 · p. 188
चषकोऽस्त्री पानपात्रमुपदंशोऽपि दंशकः ।जनंगमदिवाकीर्तिचण्डालप्लवपुल्कसाः ॥ १५६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.52 · p. 140
कारोत्तरः सुरामण्ड आसवोऽप्यथ भक्षणम् ।उपदंशोऽपदंशश्च मधुवारा मधुक्रमाः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.86 · p. 165
सूपोऽस्त्री प्रहितं सूदोऽप्युपदंशोऽपदंशकः ।स्त्री पक्वभृष्टे भरुटा सगुडाज्योषणैः पुनः ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.132 · p. 184
उपदंशो लिंगशोफ उदावर्त्तो गुदग्रहः ।नेत्ररुक्कामला क्लीबं कुंभः स्यात्सा महत्तरा ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास शार्धश्लोकः Dharaṇikośa 29.2.15 · p. 214
उपस्पर्शो गौण?स्पर्शे स्नानाचमनयोरपि ।[101] उपदंशो विदंशः स्याच्छेकाव्याधावपि स्मृतः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गौ (wrong syllable)
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शान्ताः Koṣakalpataru 6.30.31 · p. 369
भाषाविभेदेऽप्यवपातकेऽप-भ्रंशोऽपशब्देऽथ किलोपदंशः ।मेढ्रामये पुंस्यवदंशकेऽथस्यात्खण्डपर्शुर्नरि पर्शुरामे ॥ ३१ ॥
इन्द्रवज्रा
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश शान्ताः Śabdaratnāvalī 7.30.29 · p. 290
उपदंशोऽवदंशे स्याच्शिश्नरोगविशेषके ।क्रूरदृक्पिशुने मत्ते भौमे शनिग्रहेऽपि च ॥खण्डपर्शुः पर्शुरामे शङ्करे चूर्णलेपिनि ।खण्डामलकभैषज्ये राहौ भग्नरदद्विपे ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)