पारुष्य

pāruṣyaक्ली · neut.

In 7 kośas: 6 synonym verses, 4 as a nānārtha head word.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह शब्दादिवर्गः Amarakośa 1.6.23

पारुष्यमतिवादः स्याद्भर्त्सनं त्वपकारगीः ।

अनुष्टुप्

genderक्लीneut.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नभःस्थदेवप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.3.35 · p. 383

षण् वृषण्वसु पारुष्यं नन्दनं कन्दसारकम् ।ऐरावणोऽस्त्रियामैरावतश्चापि सदामदः ॥ ३५ ॥

अनुष्टुप्

genderक्लीneut.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नभःस्थदेवप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.3.204 · p. 402

पाखण्डकर्त्ता गोविन्दो द्वादशार्चिश्च दीदिविः ।वाग्म्याङ्गिरसपारुष्याश्चक्षाश्चित्रशिखण्डजः ॥ २०४ ॥

अनुष्टुप्

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.42 · p. 69

निर्वादश्च परीवाद उपक्रोशोऽथ भर्त्सनम् ।अपकारवचोऽथ स्यात्पारुष्यं दुष्टभाषणम् ॥ ४२ ॥

अनुष्टुप्

genderक्लीneut.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.359 · p. 146

वचःपारुष्यपाने च पारुष्यं चार्थदण्डयोः ।पराक्रमोऽपि शौण्डीर्यं शौर्यविक्रमपौरुषम् ॥ ३५९ ॥

अनुष्टुप्

genderक्लीneut.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव दिग्वर्गः Trikāṇḍaśeṣa 1.3.10 · p. 16

प्रियी कौषीतकी लोपामुद्राख्या च विदर्भजा ।प्राक्फाल्गुनेथस्तूऽतथ्यानुजः पारुष्यगोरथौ ॥ १० ॥

अनुष्टुप्

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ यान्ताः Koṣakalpataru 6.26.77 · p. 298

सरिद्भिदि स्त्री परुषस्य भावेपारुष्यमिन्द्रस्य वनेऽपि षण्ढे ।ना गीष्पतौ स्यादथ ना भुजिष्यःसहाय उक्तः करसूत्रकेऽन्त्ये ॥ ७७ ॥

उपजातिः

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1136 · p. 146

श्रीवेष्टाह्वयनिर्यासे पयःसम्बन्धिनि त्रिषु ।पारुष्यस्तु पुमानुक्तो गीष्पतौ रभसेन वै ॥ ११३६ ॥

अनुष्टुप्

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1137 · p. 146

परुषत्वे शक्रवने तेनैव क्लीबमीरितम् ।पांसुला तु स्त्रियां भूमौ कुलटोदक्ययोस्त्रि तु ॥ ११३७ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श (wrong syllable)

doubtful

पयस्यं वाच्यलिङ्गं स्यात्पयोजाते पयोहिते ।दुग्धिका क्षीरिका कोलीस्वर्णक्षीरीष्वपि स्त्रियाम् ।पारुष्यो ना गुरौ क्लीबं दुर्वाक्यपरुषत्वयोः ॥

अनुष्टुप्