वाग्मिन्
vāgminपुं · masc.In 16 kośas: 20 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
वागीशो वाक्पतौ वाग्मी वाचोयुक्तिपटुः प्रवाक् ।समुखो वावदूकोऽथ वदो वक्ता वदावदः ॥ ३४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भौमे व्योमोल्मुकैकाङ्गौ गीःपतिस्तु महामतिः ॥ १३ ॥प्रख्याः प्रचक्षाः वाग्वाग्ग्मी गौरो दीदिविगीरथौ ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
genderविadj.
वदो वदावदो वक्ता वाचोयुक्तिपटुः पुनः ।वागीशो वाक्पतिर्वाग्मी वावदूकोऽतिवक्तरि ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मेधावी रक्तचञ्च्वर्थः श्रीमान्वाग्मी फलाशनः ।नृपप्रियो राजशुकः शतपत्रश्चमर्यपि ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाखण्डकर्त्ता गोविन्दो द्वादशार्चिश्च दीदिविः ।वाग्म्याङ्गिरसपारुष्याश्चक्षाश्चित्रशिखण्डजः ॥ २०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्र[च?]क्षाः प्रचक्षा वाग्वाग्मी [गी]रथश्च महामतिः ।रविरिन्दुः कुजः सौम्यो वागीश उशनाः शनिः ।राहुः केतुश्चेति नव ग्रहाः खेटाश्च कीर्त्तिताः ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रवाग्वचक्रुः समुखो वावदूकोऽतिवक्तरि ।वाचोयुक्ति[ पटु ]र्वाग्मी वागीशो वाक्पतिः सुगीः ।स्याज्जल्पाकस्तु वाचाटो वाचालो बहुगर्ह्यवाक् ।तुण्डिलो मुखराबद्धमुख-दुर्मुखका अपि ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्राज्ञमेधाविनौ विद्वानभिरूपो विचक्षणः ।पण्डितः सूरिराचार्यो वाग्मी नैयायिकः स्मृतः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षुण्णे प्रहत इत्येवमन्तर्वाणिस्तु वेत्तरि ।वाग्मिवाक्पतिवागीशा वावदूकः प्रवाक्तु सः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वाचा(चो?)युक्तिर्वावदूके वाग्मी वक्तरि कथ्यते ।बहुभाषस्तु वाचालो वाचाटो निन्द्यवाक्स्मृतः ॥ ६५७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
निष्णातो निपुणो दक्षो लब्धलक्षः सुशिक्षितः ।छेको नागरिकः सुज्ञो वाग्मी व्युत्पन्न एव च ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आङ्गिरसो गुरुर्वाग्मी गीःपतिर्बृहतीपतिः ।द्वादशार्चिः सुराचार्यो वाचस्पतिर्बृहस्पतिः ॥ १०८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 र (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 स्प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मेधातिथिश्च मेधावी वाग्मी फलादनः पुनः ।शुकस्य नवनामानि कथ्यन्ते कोविदैः किल ॥ २४२४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 फ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वाग्ग्मी वाग्मी वावदूको वाचोयुक्तिपटुस्तथा ।वागीशो वाक्पतिश्चेति षडेते सुष्टुवक्तरि ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
चतुर्ष्वेषु च वाग्वाग्मी प्रख्या आख्याः प्रचक्षसा ।सकारान्तास्त्रयोऽमी स्युः, शुक्रे काव्य-कवी भृगुः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वावदूको वदो वादी वक्ता वाग्मी वदावदः ।स्याद्वाचोयुक्तिकुशलो वागीशो वाक्पतिः प्रवाक् ॥ १६६७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ई-स्त्रिमूर्तिर्वामनेत्रं शेखरः कोटरस्तथा ।वाग्मी शुद्धश्च जिह्वाख्यो माया विष्णुः प्रकाशितः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुकस्त्रिकेतुर्मेधावी श्रीमान् वाग्मी फलाशनः ।दरणो दण्डिकीरौ च लोपालोपायिके समे ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वदो वदावदो वक्ता वागीशो वाक्पतिः समौ ।वाचोयुक्तिपटुर्वाग्ग्मी वावदूकश्च दक्षवाक् ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.doubtful
कम्रेऽन्यवद्भृङ्गिरिटौ तु सूर्येचर्मी तथा चर्मलसत्करेऽपि ।वाग्ग्मी तु वाचस्पतिवक्तृवाचीस्वामी भवेदीश्वरषण्मुखार्थः ॥ ८१ ॥
इन्द्रवज्रा
doubtful
द्वे त्वश्वपक्षिणोर्वाजवति तु त्रिरथोषसि ।वाजीति स्त्र्यथ वाग्मी स्याद् वाचोयुक्तिपटौ त्रिषु ॥ १२४७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवाचोयुक्तिपटु
शुके तु द्वे अथो वाली पुमान् सुग्रीवपूर्वजे ।अश्विन्याख्ये तु नक्षत्रे वालिन्यौ (तु?स्तः) स्त्रियावथ ॥ १२४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
meaningsशुक
doubtful
वाग्मिन् as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु वचक्नुस्याद्वन्धनं बन्धवधानजन्तौ ने च पुंसि । भवेद्वचक्नुर्द्विजवाग्मिवाची फले तु पुष्पे गदितं प्रसूनम् ॥ ६३ ॥ Koṣakalpataru 6.21.63
- नानार्थार्णवसंक्षेप वदान्यवल्गुवाग्वाग्मिनोश्चापि वरदन्तु समर्धके । प्रसन्ने वल्लभस्तु स्यादध्यक्षे दयितेऽपि च ॥ ४७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.47
- नानार्थार्णवसंक्षेप पटुनप्स्त्रियोस्तु समूहे स्यात् पटली पिटकान्तरे । टलं तु बले क्लीबं त्रि तु स्याद्वाग्मिकल्ययोः ॥ १०६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1064
- नानार्थार्णवसंक्षेप वचक्नुअश्वे त्रिषु तु सम्भक्ते वचक्तुस्तु पुमानयम् । आचार्ये श्रोत्रिये चाथ ब्राह्मणे द्वे त्रि वाम्ग्मिनि ॥ १६३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1637