नन्दन
nandanaक्ली · neut.In 20 kośas: 38 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
सरो नन्दीसरः पर्षत्सुधर्मा नन्दनं वनम् ॥ १७८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
दोहदं दौर्हृदं श्रद्धा लालसा सूतिमासि तु ।वैजननो विजननं प्रसवो नन्दनः पुनः ॥ ५४१ ॥उद्वहोऽङ्गात्मजः सूनुस्तनयो दारकः सुतः ।पुत्रे दुहितरि स्त्रीत्वे तोकापत्यप्रसूतयः ॥ ५४२ ॥तुक्प्रजोभयोर्भ्रात्रीयो भ्रातृव्यो भ्रातुरात्मजे ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 न (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 यो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अचलो विजयो भद्रः सुप्रभश्च सुदर्शनः ।आनन्दो नन्दनः पद्मो रामो विष्णुद्विषस्त्वमी ॥ ६९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विषः क्ष्वेडो रसस्तीक्ष्णं गरलोऽथ हलाहलः ॥ ११९५ ॥वत्सनाभः कालकूटो ब्रह्मपुत्रः प्रदीपनः ।सौराष्ट्रिकः शौल्किकेयः काकोलो दारदोऽपि च ॥ ११९६ ॥अहिच्छत्त्रो मेषशृङ्गकुष्टवालूकनन्दनाः ।कैराटको हैमवतो मर्कटः करवीरकः ॥ ११९७ ॥सर्षपो मूलको गौरार्द्रकः सक्तुककर्दमौ ।अङ्कोल्लसारः कालिङ्गः शृङ्गिको मधुसिक्थकः ॥ ११९८ ॥इन्द्रो लाङ्गुलिको विस्फुलिङ्गपिङ्गलगौतमाः ।मुस्तको दालवश्चेति स्थावरा विषजातयः ॥ ११९९ ॥
अनुष्टुप्
विषपुंक्ष्वेडपुंरसपुंतीक्ष्णक्लीगरलपुंहलाहलपुंवत्सनाभपुंकालकूटपुंब्रह्मपुत्रपुंप्रदीपनपुंसौराष्ट्रिकपुंशौल्किकेयपुंकाकोलपुंदारदपुंअहिच्छत्त्रपुंमेषशृङ्गपुंकुष्टपुंवालूकपुंनन्दनपुंकैराटकपुंहैमवतपुंमर्कटपुंकरवीरकपुंसर्षपपुंमूलकपुंगौरपुंआर्द्रकपुंसक्तुकपुंकर्दमपुंअङ्कोल्लसारपुंकालिङ्गपुंशृङ्गिकपुंमधुसिक्थकपुंइन्द्रपुंलाङ्गुलिकपुंविस्फुलिङ्गपुंपिङ्गलपुंगौतमपुंमुस्तकपुंदालवपुं
genderपुंmasc.
genderक्लीneut.
इन्द्राणी पौलोमी शची जयन्तश्च तत्सुतो ज्ञेयः ।अमरावती च नगरी नन्दनमुद्यानमिन्द्रस्य ॥ ५५ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
कान्तः स्यात्कमिता पतिर्वरयिता भर्ता च भोक्ता धवो,रुच्याभीकवराभिकाश्च रमणः प्राणाधिनाथोऽनुगः ।सूनुः सन्ततिरात्मजश्च तनुजः पुत्रः प्रसूतिः सुतः,तुक् तोकं तनयश्च नन्दन इति प्राज्ञैरपत्यं स्मृतम् ॥ ४९७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
समुद्रनिनदो धूर्जा घोणितं तुरगस्वने ।नन्दनं रम्भितं रम्भा रम्भणं च गवां ध्वनिः ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आत्मनीनः सुतोऽपि स्यादुद्वहो नन्दनोऽपि च ।दायादः पिण्डदश्च स्यादङ्गभूर्यस्तु पञ्चमः ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुकुन्दकुन्दनीलाश्च खर्वः सिद्धास्त्वतः पुरः ।सर्वानुभूतिर्गणिमान्मणिभद्रश्च नन्दनः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
षण् वृषण्वसु पारुष्यं नन्दनं कन्दसारकम् ।ऐरावणोऽस्त्रियामैरावतश्चापि सदामदः ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुतलः कमलश्चारो नन्दनश्चन्द्रमाः खरः ।कामदो विजयश्चैव कन्दर्पजयमङ्गलौ ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केलिर्नीचरतिः प्रीतिरेव स्यात्सम्बरो रिपुः ।शूर्पकः सूर्पकश्चान्यो नन्दनो रिश्यकेतनः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
देवद्रोणी देवयात्रा वैभ्राजं नन्दनं वनम् ॥ ११२ ॥
genderक्लीneut.
बर्हः पुमान्परीवारः सुविदत्रं कुटुम्बकम् ।पुत्रः सुतो[78a] दारकः स्यान्नन्दन्तो नन्दनोऽङ्गजः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
आदीपनौ दारदश्च मकरश्च परे पुनः ।अहिच्छत्रो मेषशृङ्गो कुष्ठ-वालुक-नन्दनाः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उद्वहस्तनयः पोतो दारको नन्दनोऽर्भकः ।स्तनन्धयोत्तानशयौ स्त्री चेद्दुहितरं विदुः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऐरावणोऽभ्रमोः कान्तः पुरी तस्यामरावती ।सुधर्मा शक्रसदसि नन्दनं वनमीक्ष्यते ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
श्रद्धया दौहृदं तुल्यं दारको नन्दनः सुतः ।तनयाङ्गजात्मजाः सूनुरुद्वहः पुत्र इत्यपि ॥ २०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्सुरासंधानकरी कल्केधा(था?)भिषवः पुमान् ।नन्दनं(संधानं?) च सुरापाने मद्येनासवमिष्यते ॥ ६२४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 धा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
नन्दनं वज्जिविपिनं? सुधर्मा मघवत्सभा ।हरिदाशा ककुब्काष्ठा दिशा दिक् व्योमपत्रिका ॥ ३३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुतस्तस्य जयन्तः स्याज्जयोऽपि च निगद्यते ।अस्योद्यानं नन्दनं स्यात्प्रासादस्तु पताकिका ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऐरावतो गजो वज्रमायुधं नन्दनं वनम् ।उच्चैःश्रवा हयो यानं विमानं व्योमगामि च ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नन्दनस्तनयः पुत्रो दारकः सूनुरुद्वहः ।सुतोऽङ्गज आत्मजश्च पुत्री तु दुहिता सुता ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सरो नन्दीसरस्तस्य सुधर्मा तु सभा भवेत् ।वनं तु नन्दनं ज्ञेयं वृक्षाश्च हरिचन्दनः ॥ १९८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अङ्गजः आत्मजः सूनुः नन्दनः कुलधारकः ।उद्वहो दारकः पुत्रो द्वितीयस्तनयः सुतः ॥ ८६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अचलो विजयो भद्रः सुप्रभोऽपि सुदर्शनः ।आनन्दो नन्दनश्चैव पद्मो रामस्तथा किल ॥ ११३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हालहलं चाऽहिछत्रो हालाहलं हलाहलः ।सर्षपो ब्रह्मपुत्रश्च प्रदीपनश्च नन्दनः ॥ २१६१ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
अस्योद्यानं कन्दसारं नन्दनमिन्द्रकाननम् ।प्रासादो वैजयन्तोऽस्य पुत्रः स्यात् पाकशासनिः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शालूरोऽपि च सालूरः शाल्वो मण्डुकनन्दनौ ।स्याद्गूटवर्चा वर्षाभूरजिह्मो जिह्ममोहनः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपत्यसूनुदायादकुलाधारकनन्दनाः ।आत्मजन्मा द्वितीयश्च प्रसूतिः स्वात्मजः स्वजः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उच्चैःश्रवास्तुरङ्गः स्याल्लीलोद्यानं तु नन्दनम् ।ऐरावत ऐरावणराथन्तर्यभ्रमुप्रियस्वरिभाः ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
मणिभद्रस्तु सेनानीर्नन्दनो नलकूबरः ।विमानं पुष्पकं जाया समृद्धिरलका पुरी ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जनकः सविता पुत्रस्तनयः सूनुरात्मजः ।नन्दनस्तनया पुत्री दुहिता च सुता तयोः ॥ ११२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विवाहो नन्दनो वप्ता पतिः स्त्री संततिः सुतः ।कटीरः कटिरारोहः श्रोणिरासा तु सीवनी ॥ १८२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अमरावत्यस्य पुरी स्यात्सुदर्शनमित्यपि ।अश्वोऽस्य वृषणश्वः स्यादारामस्त्वस्य नन्दनम् ॥ १० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
चमूः स्त्री चर्म सुत्यार्थं ग्रावणस्त्वभ्रयोऽश्मसु ।विघनो घनो मुद्गरे नरःस्फ्योद्धननन्दनाः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वेश्यापतौ षिद्गकुंभभुजङ्गविटपल्लवाः ।पुत्रस्तु तनयः सूनुरात्मजो नन्दनोंऽगजः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संसूचनोत्साहवधप्रकाशे-ऽथो नन्दनं वृत्ररिपोर्वने स्यात् ।शुभे तनूजे च पुमान्प्रमोद-कृत्यन्यवच्च स्रवणे तु नीरे ॥ [16a] ५३ ॥
उपजातिः
तोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः ।दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् ।दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च ।दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः ।अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे ।धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके ।धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् ।धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः ।नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे ।नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे ।अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे ।निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् ।स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु ।एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे ।प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् ।पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः ।स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु ।पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 न (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ल्क (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 च (wrong syllable)
देवोद्याने सुते पुंसि नग्नौ क्षपणवन्दिनौ ।श्रुतौ दृष्ट्यां निशमनं खगङ्गाऽपि नलिन्यथ ॥ २४५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
नन्दन as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप नन्दपार्वत्यां चाथ ना पूर्वराजभेदेषु केषुचित् । गोपालाधिपभेदेऽपि नन्दनाख्ये तु कर्मणि ॥ ६६२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.662
- तन्त्राभिधान ग----------------------------------- गीतं सरस्वती विद्या भोगिनी नन्दनो धरा । भोगवती च हृद्यं ज्ञानं जालन्धरो लवः ॥ ६५ ॥ Tantrābhidhāna 2.20.65
- तन्त्राभिधान ठठः शून्यं मञ्जरी बीजं पाणिनी लाङ्गली क्षयः । वनजो नन्दनो जिह्वा सुमञ्जुघूर्णनं सुधा ॥ ९२ ॥ Tantrābhidhāna 2.29.92