षण्ढ

षण्ढ as a meaning in nānārtha verses

• कोषकल्पतरु हीरकरसे सूतकोऽस्त्री जनौ त्वन्त्यलिङ्गः पशौ लूनकोऽथ त्रये भिन्नवाची । पुमान्कीचको दैत्यभेदे च वेणौ बधौ( ? )हीरको वृत्तभेदे तु षण्ढे ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.1.68
• कोषकल्पतरु सौगन्धिकसौगन्धिकं कत्तृणपद्मरागे कल्हारगन्धोपलवाचि षण्ढे । ना गन्धिकेऽथो कलविङ्क उक्तः कलिङ्गके स्याच्चटके गृहोत्थे ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 6.1.54
• कोषकल्पतरु अनङ्गकामे त्वनङ्गः खहृदोस्तु षण्ढे शालौ पतंगः शलभे खगेऽर्के । स्यात्पारदेऽन्त्येऽथ वरण्डकेऽपि नरङ्ग ऊर्मौ चरमे शफे स्यात् ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.3.19
• कोषकल्पतरु मघीस्त्री पाटलायां च मघास्तु भे स्यु- र्मघी तु जायौ धननाम्नि षण्ढे । श्लाघाभिलाषार्चनवर्णनेषु पुंस्युद्धमाहुः करसंपुटे च । देहानिलेऽग्नौ कथितः प्रशस्तौ Koṣakalpataru 6.4.5
• कोषकल्पतरु वाजवाजो मुनौ निस्वनपक्षयोर्ना जवे मखान्ने तु घृते च षण्ढे । व्याजोऽपदेशे शठकर्मणि स्या- त्पाणौ सुबाहौ च भुजो द्विलिङ्गः ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 6.7.24
• कोषकल्पतरु गञ्जाकोषालये त्रिष्वपि पुंसि षण्ढे कुञ्जो निकुञ्जे करिदन्तहन्वोः । लञ्जो भवेत्कच्छपदार्थको ना- थोर्जा मदोत्साहबलाभिधाने ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.7.28
• कोषकल्पतरु पण्डषण्ढे पुंसि मतौ तु योषिति भवेत्पण्डोऽथ पाण्डुः सिते कुन्तीभर्तरि चास्त्रियां तु गदितः शाके च मस्तुन्यपि । एरण्डेऽपि च मण्डनेऽग्रगजले सारे च मण्डोऽथ स स्त्री धात्र्यां ना तु विधुंतुदे च दनुजे मुण्डोऽस्त्रियां मूर्धनि ॥ ७८ ॥ Koṣakalpataru 6.12.78
• कोषकल्पतरु गतफले च पर्याप्तगतं च षण्ढे त्रिषु प्रणीतेऽपि च हिंसिते च । धुतं भवे******* धूतं तथा भर्त्सितकम्पितार्थम् । पूतं पवित्रे बहुलीकृते च तोयेऽथ शास्त्रेऽवधृते श्रुतं स्यात् ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.5
• कोषकल्पतरु वित्तक्षेमेऽन्तिमे शस्तमथ प्रशस्ते त्रयेऽथ वित्तं धनवाचि षण्ढे । ज्ञाने प्रतीते तु विचारिते च त्रयेऽथ वृत्तौ चरितेऽपि वृत्तम् ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.29
• कोषकल्पतरु तिक्ततिक्तो रसे ना सुरभौ च षण्ढे किरातके पर्पटके स्त्रियां तु कट्व्या[288b]मथो रिक्तमरण्य उक्तं शून्येऽन्यवत्स्याद्धुसृणे तु रक्तम् ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.35
• कोषकल्पतरु वार्तास्त्री चुल्लिकायामथ जीविकायां जनश्रुतौ वृत्तिगणे च वार्ता । आरोग्यफल्ग्वाह्वययोश्च षण्ढे- ऽथारोग्यवृत्त्यन्वितयोर्विशेष्ये ॥ ४६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.46
• कोषकल्पतरु भारतशाकुन्तलेये नटसूत्रकारे नटे च रामावरजे कुविन्दे । स्यान्नाट्यशास्त्रे भरतोऽथ जम्बू- द्वीपेतिहासान्तरयोश्च षण्ढे ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.16.7
• कोषकल्पतरु वनवनं तु कान्तारजल * * * [10b]निवासकप्रस्रवणेषु षण्ढे । सुभूरिवृक्षाम्बुनि रौद्रदेश- काष्ठान्तकीटेष्वपि संप्रदिष्टम् ॥ ८५ ॥ Koṣakalpataru 6.21.85
• कोषकल्पतरु असनपटीर आद्ये तु कपिप्रभेदे गन्धोलिकायां तु नपुंसकं स्यात् । स्त्रियां नदीभिद्यथ जीवकद्रौ पुंस्त्वेऽसनं क्षेपणवाचि षण्ढे ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.8
• कोषकल्पतरु राजादनराजादनः पियाले स्त्री न पलाशेऽथ षण्ढे स्यात् । क्रौञ्चादनं मृणालेऽथ समुल्लेखे तथोद्धृतौ * * ॥ १४ ॥ Koṣakalpataru 6.21.14
• कोषकल्पतरु ललामपुण्ड्रे प्रभावेऽप्यथ पुंसि षण्ढे ललाममेतत्सममा[23a]मनन्ति । प्रकोष्ठकप्लक्षमयूरवाची भवेत्कलापी शिखरी तु शैले ॥ ३९ ॥ Koṣakalpataru 6.21.39
• कोषकल्पतरु पृष्ठशृङ्गिन्स्याद्व्योमचा[25a]री सुरपक्षिवाची स्यात्कामचारी चटके च कम्रे । स्वच्छन्दचारिण्यथ पृष्ठशृङ्गी भीमे च षण्ढे चलिते च दंशे । कारंधमी तु धातूक्तितत्परे कांस्यकारे च । अन्तेवासी शिष्ये चाण्डाले प्रान्तगे परवत् ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.68
• कोषकल्पतरु सूक्ष्मवक्रे च मन्दे परवच्च सूक्ष्मं त्वध्यात्मके कैतवके च षण्ढे । अणौ पुमान्स्यात्त्रिषु चाल्पवाचि दस्मस्तु चौरानलयष्टृषु स्यात् ॥ ६९ ॥ Koṣakalpataru 6.25.69
• कोषकल्पतरु पारुष्यसरिद्भिदि स्त्री परुषस्य भावे पारुष्यमिन्द्रस्य वनेऽपि षण्ढे । ना गीष्पतौ स्यादथ ना भुजिष्यः सहाय उक्तः करसूत्रकेऽन्त्ये ॥ ७७ ॥ Koṣakalpataru 6.26.77
• कोषकल्पतरु रोध्रसीसेऽस्त्रियां पक्षिभिदीह गृध्रो विशेष्यवत्स्याद्धनलुब्धके च । रोध्रो भवेच्छाबरके च षण्ढे पापे च मन्तौ[48b] विहगेऽपि जिव्रिः ॥ ४९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.49
• कोषकल्पतरु चन्द्रकृच्छ्रं तथा सान्तपनादिकेऽस्त्री चन्द्रस्तु कम्पिल्लहिमत्विषोर्ना । जले तु षण्ढे घनसारहेम्नो- र्न स्त्रीन्द्र आदित्यशचीशयोः स्यात् ॥ ५१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.51
• कोषकल्पतरु अस्रषण्ढे तथा चाश्रुणि दस्र आद्ये खरेऽश्विनोर्वासरहिंस्रयोस्तु । घस्रोऽथ वाश्रोऽह्नि खरे पिके च चतुष्पथेऽन्त्ये सदने तथैव । स्त्री प्रस्नुतायां गवि शब्दवत्या- मुस्रो वृषे स्यात्किरणे च पुंसि ॥ ५९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.59
• कोषकल्पतरु कुठारतथा विलासे भ्रमणे गुहे ना कुथे कुठारः सुरते तु षण्ढे । कोट्टार उक्तस्त्रिषु नागरेऽन्धौ स्यात्पुष्करिण्या अपि पाटके च ॥ ४९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.49
• कोषकल्पतरु अरुष्करकर्मकरः कीनाशे वेतनवृत्तौ तथा भृत्ये । मूर्वायामपि बिम्ब्यां स्त्रियामथारुष्करं षण्ढे ॥ ९० ॥ Koṣakalpataru 6.27.90
• कोषकल्पतरु दिगम्बरदिगम्बरः पुंसि हरेऽन्यवत्तु क्षु[61a]द्रे च नग्ने तिमिरे तु षण्ढे । पीताम्बरो दैत्यरिपौ नटे च कदम्बरः पुंसि हलायुधे च ॥ ९६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.96
• कोषकल्पतरु वीरतरविष्णौ मतश्चक्रधरो भुजङ्गे स्याद्ग्रामजालिन्यथ नागराजे । स्याद्वेसरे चाश्वतरोऽथ वीर- तरं शरे वीरणके च षण्ढे ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.6
• कोषकल्पतरु शिलीउञ्छे तु षण्ढेऽप्यसिते तु नीलो ऽस्त्रियां परस्मिंस्त्वसितान्विते स्यात् ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.28.67
• कोषकल्पतरु भल्लरूप्येऽन्तिमे मल्लमुशन्ति पात्रे मत्स्ये कपोले बलसंयुते च । स योषिति स्यात्तृणशूल्यवाची भल्लो[ऽथ] षण्ढे शरभेदवाची ॥ ७२ ॥ Koṣakalpataru 6.28.72
• कोषकल्पतरु काकोलशूरे च[72a] भृत्ये भडिलोऽथ दूते स्याद्भण्डिलो भद्रगतस्तु षण्ढे । स्याद्द्रोणकाके नरि कुम्भकारे काकोलमस्त्री विष[वाच]कं [स्यात्] । स्त्री शङ्कुला क्रीडनकन्दुके स्या- दिर्वांरुकायामपि शस्त्रभेदे ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.28.37
• कोषकल्पतरु काहलस्त्रीलिङ्गं पाशाङ्के(?) काहल उक्तः खले परवत् । शुष्के भृशे तु षण्ढे सरन्ध्रवाद्यान्तरे स नरि ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.28.67
• कोषकल्पतरु विश्वस्त्रियां विषायां न तु पुंसि शुण्ठ्यां लोके तु षण्ढे निखिलेऽन्यवच्च । प्रुष्वस्त्वृतौ भास्वति चाथ योषि- दम्भःकणेऽथाशनिगोऽपि शंवः ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.29.4
• कोषकल्पतरु ओजस्स्वर्गे धरण्यां च पृथक्प्रयोगे सहप्रयोगेऽपि तथामनन्ति । स्याद्रोदसीत्यव्ययमप्यथौजो दीप्तौ प्रकाशे च बलेऽपि षण्ढे ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.31.1
• नानार्थार्णवसंक्षेप शफशफः पुंसि च शण्डे च लाङ्गलाङ्गान्तरे खुरे । महावीराख्यपात्रस्य परिग्रहणकाष्ठयोः ॥ १३१३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1313
• नानार्थार्णवसंक्षेप शङ्कुकोटीनां लक्षमाचार्याः केचित् पुंशण्डयोः पुनः । कीले मेढ्रेऽस्त्रभेदे च गोत्रे चान्ये तु मन्वते ॥ १३२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1327
• नानार्थार्णवसंक्षेप ईश्वरईषको गन्तृहिंसित्रोर्द्रष्टरि स्यात् तु मन्मथे । ईश्वरो ना महादेव स्यात् तथा शण्डगोपतौ ॥ २३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.233
• नानार्थार्णवसंक्षेप रोहिणक्ली रोहिण्यृक्षजाते तु पुंसि मेढ्रवति स्मृतः । क्लीबं तु शण्डे स्त्र्यर्थे तु रोहिण्येव न तद्धितः ॥ १५४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1543
• शब्दरत्नावली पृष्ठशृङ्गिन्अमेरुद्रुमभिदो(?)र्ना जम्बुमाली निगद्यते । स्यात्क्लीबं दन्तशुद्धौ ना खदिरे दन्तधावनः ॥ केतुग्रहे हुताशे च स्यात्पुमान् धूमकेतनः । शिवे सुते च पक्षान्ते मित्रे ना नन्दिवर्द्धनः ॥ दाने च प्रतिपत्तौ च बोधने प्रतिपादनम् । भुजङ्गे च मयूरे च प्रचलाकी भवेत्पुमान् ॥ धनदे भास्करे विष्णौ विधौ च पद्मलाञ्छनः । वाग्देवतायां तारायां पद्मायां पद्मलाञ्छना ॥ कालीयके हरिद्रायां न द्वयोः पीतचन्दनम् । भीमे षेष्ठे च महिष पृष्ठशृङ्गी भवेत्पुमान् ॥ देवदारुणि कालीये न द्वयोर्वरचन्दनम् । स्त्रीरत्नरोचनालाक्षाहरिद्राफलिनीषु च ॥ साध्व्यां गौरीसरस्वत्योः पद्यायां वरवर्णिनी । वासुदेवे मधुकरे स्यात्पुंसि मधुसूदनः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.134