स्वैर

svairaवि · adj.

In 9 kośas: 1 synonym verse, 6 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.643 · p. 109

युवजानिर्यौवनस्थभार्याके युवभार्यकः ।स्वतन्त्रेऽपावृतः स्वैरी स्वरुः स्वैरश्च स्वारकः ॥ ६४३ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 5 श्च (wrong syllable)

युवजानिवि युवभार्यकवि अपावृतवि स्वैरिन्वि स्वरुवि स्वैरवि स्वारकवि

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.361

मन्दस्वच्छन्दयोः स्वैरः शुभ्रमुद्दीप्तशुक्लयोः ।

अनुष्टुप्

meaningsमन्द स्वच्छन्द

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध अनेकार्थकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.833 · p. 95

मन्दस्वच्छन्दयोः स्वैरं कक्षः स्यात्कच्छवीरुधोः ।करेणुर्गजहस्तिन्योः पीलुश्च गजवृक्षयोः ॥ ८३३ ॥

अनुष्टुप्

meaningsमन्द स्वच्छन्द

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ रान्ताः Koṣakalpataru 6.27.20 · p. 305

स्वैरः स्वतन्त्रे परवच्च मन्देजीरोऽस्त्रियां स्याज्जरणे कृपाणौ ।क्षीरः समुद्रे च महीधरे चषण्ढे तु दुग्धे सलिले प्रदिष्टम् ॥ २० ॥

इन्द्रवज्रा

meaningsस्वतन्त्र मन्द

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.4.31 · p. 42

स्वैरस्तु मन्दे स्वच्छन्दे हर्ता चोरेऽपि नेतरि ॥ ३०-१/२ ॥

meaningsमन्द स्वच्छन्द

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश रेफान्ताः Śabdaratnāvalī 7.27.49 · p. 268

स्वैरं पुमांस्तु स्वच्छन्दमन्दयोः क्वापि वाच्यवत् ।हरिरिन्द्रांशुब्रह्मेन्दुमण्डूकयमबर्हिषु ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 शु (wrong syllable)

meaningsस्वच्छन्द मन्द

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.4.20 · p. 229

मंत्रिण्यपि सुहृत्स्निग्धे प्रतिज्ञावत्यपि स्थितः ।मंदस्वच्छन्दयोः स्वैरो हीनो मुक्तविगर्ह्ययोः ॥ २० ॥

अनुष्टुप्

meaningsमंद स्वच्छन्द

स्वैर as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश मन्दमन्दाः स्वैराल्परोगार्तमूढाभाग्यशनैश्चराः । [50] हस्तिजातिप्रभेदे च मन्दो मन्दरतो नरः ॥ Dharaṇikośa 17.3.4
धरणिकोश शनैस्सु पूजायां तथाधिक्ये आस्तु स्यात्कोपपीडयोः । [शनैः] शनैश्चरे स्वैरे नीचैः स्वैराल्पयोः स्मृतम् ॥ Dharaṇikośa 34.20.1
कोषकल्पतरु निश्चारकशिरीषवातावलिगैरिकेषु स्यात्प्रश्निकायां स्वभवे तिले च । निश्चारकः स्वैरसमीरणौ स्यात् क्षये पुरीषस्य तथा प्रदिष्टः ॥ ३३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.33
शब्दरत्नावली निश्चारककर्णधारे पोतवाहे नियन्तरि नियामकः । स्वैरे समीरणे विष्ठाक्षये निश्चारको भवेत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.177
शब्दरत्नावली मन्दभेदो विदारणे द्वैधे स्याद्विशेषोपजापयोः । मदो गर्वे च कस्तूर्यां वीर्ये च हर्षदानयोः ॥ मन्दः स्वैरे च तीक्ष्णे च मूर्खे चाभाग्यरोगिणोः । अल्पे च त्रिषु पुंसि स्यात्कविजात्यान्तरे शतौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.6
शब्दरत्नावली धीरधीरः स्वैरे वलयुते बुधे क्लीबन्तु कुङ्कुमे । नरं स्याद्रामकर्पूरे नार्जुने मनुजे विधौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.19
त्रिकाण्डशेष मन्दविप्रुट् ज्ञाता च बिन्दुः स्यान्मन्दौ स्वैरशनैश्चरौ । हस्तिभेदश्चाऽथ मदः स्यात्कस्तूरीभदानयोः ॥ २०९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.209