प्रत्याहार
pratyāhāraपुं · masc.In 9 kośas: 13 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
प्रत्याहार उपादानं बुद्धिशक्तिस्तु निष्क्रमः ॥ १५२४ ॥इत्यादयः क्रियाशब्दा लक्ष्या धातुषु लक्षणम् ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
प्रत्याहारस्त्विन्द्रियाणां विषयेभ्यः समाहृतिः ।धारणा स्त्री क्वचिद्धेये चित्तस्य स्थिरबन्धनम् ॥ १७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रत्याहार उपादानं विहारस्तु परिक्रमः ।अभिहारोऽभिग्रहणं निर्हारोऽभ्यवकर्षणम् ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 भि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्राणायामः प्राणयमो निःश्वासोच्छ्वासरोधनम् ।प्रत्याहारस्त्विन्द्रियाणां विषयेभ्यो विकर्षणम् ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करणमासनं प्राणायामः प्राणयमस्तथा ।श्वासप्रश्वाससंरोधः प्रत्याहारोऽक्षरोधनम् ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ण (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रत्याहार उपादानं द्वयं नामास्य बुध्यताम् ॥ २७७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अथ स्व स्व विषयेभ्य इन्द्रियाकर्षणे द्वयम् ।प्रत्याहार उपादानं प्रत्याहरणमित्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ष (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अभिहारोभिक्रमणमुपहारस्तु पूजनम् ।प्रत्याहार उपादानं संग्राहो मुष्टिबन्धनम् ॥ १७१४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 भि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रत्याहारस्त्विन्द्रियाणां विषयेभ्यः समाहृतिः ।धारणा तु क्वचिद्ध्येये चित्तस्य स्थिरबन्धनम् ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रत्याहारोऽत्र कुतपविन्यासे कुतपः पुनः ।वाद्यवादकसामग्र्यामारंभो गीत्युपक्रमे ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रत्याहार उपादानमभिहारस्त्वभिग्रहः ।समास उपसंहारः समाहारः समुच्चयः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सादृश्येऽप्युत्तरपदभूतोऽथायुधकोशके ।प्रत्याकृतौ प्रत्याकारः प्रत्याहारस्त्वणादिषु ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअणादि
अप्यक्षरसमाम्नाये प्रत्यानयनकर्मणि ।वाद्यवादकसामग्रीविन्यासे नाट्यगोचरे ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
विषयेभ्यः समाहृत्यामिन्द्रियाणामथोच्यते ।प्रत्यासारो व्यूहपार्ष्णौ प्रत्यासरणकर्मणि ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसमाहृति
doubtful
तत्र या स्त्री महीपालं सम्भावयति सर्वदा ।अत्रापि पूर्ववत् सादि प्रत्याहारस्त्वणादिषु ॥ ३३२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअणादि
अप्यक्षरसमाम्नाये प्रत्यानयनकर्मणि ।वाद्यवादकसामग्रीविन्यासे नाट्यगोचरे ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
विषयेभ्यः समाहृत्यामिन्द्रियाणामथेह च ।पूर्ववत् स्यात् समासादि प्रचलाकः पुनः पुमान् ॥ ३३४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsइन्द्रियसमाहृति
doubtful
प्रत्याहार as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रतिश्रयप्रत्याहारे तथा सत्त्रशाले च विदितागमैः । आश्रये शाश्वतः प्राह मण्डपेऽप्यजयोऽपठीत् ॥ ७३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.73
- वैजयन्ती प्रतिश्रयप्रतियत्नस्तु संस्कार उपग्रहणलिप्सयोः । स्थाने गोष्ठ्यां सत्रशाले प्रत्याहारे प्रतिश्रयः ॥ ३१ ॥ Vaijayantī 8.1.31