समाहार
samāhāraपुं · masc.In 12 kośas: 19 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
समासः स्यात्समाहारः संक्षेपः सङ्ग्रहस्तथा ।व्यासः प्रपञ्चो विस्तारः स च शब्दस्य विस्तरः ॥ ७६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संक्षेपे च समाहारः संग्राहः संग्रहः समौ ।आप्तिर्व्याप्तिश्च संप्राप्तिः पर्याप्तिः प्राप्तिरित्यपि ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिणामो विकारः स्याद्विकृतिर्विक्रिया समे ।अपहारस्त्वपचर्या समाहारः समुच्चयः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
समस्या तु समासार्था समाहारस्तु संग्रहः ।आख्यायिकोपरिकथोपलब्धार्थाऽपि चेष्यते ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सामभागविशेषः स्यादुक्थमुद्गीथ आदिमे ।पृष्ठं स्तोत्रविशेषः स्याद्विरिब्धस्तु स्वरः स्मृतः ।निघातस्त्वनुदात्तः स्यात्समाहारः समश्रुतिः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मर्षः परिकरः-स्त्रीर्या गतिरिङ्खा सृतिर्गतिः ।भवेदुपसमाधानं समाहारः समुच्चयः ।परिष्कृतं संस्कृतं चोपस्कृतं च समुच्चितम् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
आरोह उदयोच्छ्रायौ समासः संग्रहः समः ।संक्षेपश्च समाहारो व्यासाभोगौ तु विस्तरे ॥ ३२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समुच्चयोपहारौ तु समाहारोऽपि कथ्यते ।उपादानं तथा ग्राहो निष्क्रमो बुद्धिशक्तिजः ॥ ३९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राशिः पुञ्जोत्करौ कूटं जातं यूथं भरः कुलम् ।ग्रामो वर्गः समाहारो निकायो निचयोऽपि च ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समासश्च समाहारः संक्षेपश्च संग्रहः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
स्यादुदात्तोऽनुदात्तश्च समाहारस्त्रयः स्वराः ।न्यायवैशेषिकादिः स्यात् तर्कविद्या प्रतिष्ठिता ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संग्राहः संग्रहोऽपि स्यात् समाहारः समाहृतिः ।संक्षेपार्थे समस्या च समासार्था भवेद्द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चयभङ्गादपचयस्तथापहार इत्यपि ।राशौ द्वयोर्बहूनाञ्च समाहारः समुच्चयः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अभिग्रहो निरोधः स्यात् प्रग्रहः प्रतिबन्धनम् ।समुच्चयः समाहारः संहारोऽपचयः समौ ॥ १७१३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रत्याहार उपादानमभिहारस्त्वभिग्रहः ।समास उपसंहारः समाहारः समुच्चयः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समाहार as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् चचान्वाचयसमाहारेतरेतरसमुच्चये । Amarakośa 3.3.470
- परमानन्दीयनाममाला चचाव्ययं च समाहारे पक्षान्तरसमानयोः । कारणे पादपूर्तौ च विनियोगसमस्तयोः ॥ १६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.16
- परमानन्दीयनाममाला तुअव्ययं तु समाहारसाकल्यकरणेष्वपि । थो भयाद्रक्षणे भूध्रे दम्पत्यां दा प्रदेशने ॥ २४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.24
- शब्दरत्नावली चचात्योन्यार्थे समाहारेऽन्वाचये पादपूरणे । समुच्चये च निर्द्वन्द्वे पक्षान्तरेऽवधारणे ॥ किञ्च पक्षान्तरारम्भसाकल्यपूर्वदूषणे । प्राक् पूर्वानन्तराग्रेषु प्रभावातीतयोरपि ॥ दिग्देशकालभेदेषु क्रमप्राप्तावपि स्मृतम् । तिर्यक् तिरोऽर्थे वक्रार्थे विरुद्धार्थेऽपि दृश्यते ॥ ननु च प्रश्नदुष्टोक्तयोः सम्यग्दृढप्रतिज्ञयोः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.18
- शब्दरत्नाकर चप्रश्ने क्षेपे विकल्पे किं कुः पापेऽल्पार्थकुत्सयोः । चान्वाचये समाहारे मिथोयोगे समुच्चये ॥ २२५२ ॥ Śabdaratnākara 5.1.2252
- वैजयन्ती चचान्वाचये समाहारे मिथोयोगे समुच्चये । तु भेदावधारणयोर्दुरशोभनदुःखयोः ॥ ४ ॥ Vaijayantī 8.7.4