मातृका

mātṛkāस्त्री · fem.

In 5 kośas: 4 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.42 · p. 322

संघातचार्यथ तनुश्चारोः कः स्यात्स्त्रियां पुमान् ।स्वल्पा शशाभा गोधाह्वा मातृकापि पृथूदरा ॥ ४२ ॥

अनुष्टुप्

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.62 · p. 60

यणन्तःस्थः शलूष्मा स्यान्मातृका वर्णसंहतिः ।न(ञ)मः स्युरानुनासिक्या अथ ःकःपौ विसर्गयुक् ॥ ६२ ॥

अनुष्टुप्impossible sign sequence: सिक्या अथ ःकःपौ व

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.27 · p. 161

वाशको मातृका वाशा सिंहिका सिंहपर्ण्यपि ।शीतवल्ली भिषङ्मा[42a]ता वृषः स्त्रीपुंसयोरपि ॥ २७ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

genderस्त्रीfem.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.21 · p. 174

कुडुम्बिनी तु गृहिणी पुरन्ध्री मातृकेति च ।वृद्धा पलिक्नी प्राज्ञी तु प्रज्ञा प्राज्ञा तु धीमती ॥ २१ ॥

अनुष्टुप्

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कान्ताः Koṣakalpataru 6.1.21 · p. 152

सूचिकायां तूलिकायां कुड्मले क्षीरनिर्मितौ ।कूर्चिकाररयन्त्रेऽपि मातृका वर्णसंहतौ ॥ २१ ॥

अनुष्टुप्

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कान्ताः Koṣakalpataru 6.1.22 · p. 152

मातृकाकरणे धात्रीमात्रोश्च परमात्मनि ।यावतूलिकपाञ्चालीकन्यकास्वपि पुत्रिका ॥ २२ ॥

अनुष्टुप्

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् स्त्रीलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.69 · p. 7

स्यात् कृत्रिमा मातृका या दातृका कारणे स्वरे (१) ।इत्येवमथ मीमांसा वेदवाक्यार्थचिन्तके ॥ ६९ ॥

अनुष्टुप्

मामकं स्यात् त्रिषु स्वीये भवेत् पुंसि च मातुले ।मातृका जननी धात्री देवी भेदगृहाक्षरे ॥

अनुष्टुप्

कोषकल्पतरु कालीतथा महाकालगणे स्त्रियां तु कृष्णत्रिवृद्वाचक ईरितोऽयम् । गौर्यां च नील्यामपि मातृकायां स्यात्तालमूल्यां परिवादके च ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.56