स्वर
svaraपुं · masc.In 17 kośas: 22 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 28 as a meaning of another word.
शब्दो निनादो निर्घोषः स्वानो ध्वानः स्वरो ध्वनिः ।निह्रादो निनदो ह्रादो निस्वानो निस्वनः स्वनः ॥ १३९९ ॥रवो नादः स्वनिर्घोषः संव्याङ्भ्यो राव आरवः ।क्वणनं निक्वणः क्वाणो निक्वाणश्च क्वणो रणः ॥ १४०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
षड्ज ऋषभगान्धारा मध्यमः पञ्चमस्तथा ।धैवतो निषधः सप्त तन्त्रीकण्ठोद्भवाः स्वराः ॥ १४०१ ॥ते मन्द्रमध्यताराः स्युरुरःकण्ठशिरोद्भवाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ऋ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
ह्रादो नादः शब्दः स्वानो ध्वानः स्वरो रवो घोषः ।अभिधानव्याहारोदीरणकथनादयस्तु तद्भेदाः ॥ १३८ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
सप्तस्वरास्त्रयो ग्रामाः मूर्च्छना एकविंशतिः ।तानान्येकोनपञ्चाशदित्येव स्वरविस्तरः ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राज्याङ्ग-धान्य-भुवन-स्वर-कुलपर्वत-नयाः समं तानाः ।भय-सप्तपर्णपर्णा गोदावर्यस्त्वमी सप्त ॥ १७ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
प्रथमजिनभवा-ऽघोषा विश्वेदेवास्त्रयोदश भवन्ति ।विद्यास्थान-स्वर-भुवन-रत्न-पुरुषान्वय-स्वप्नाः ॥ २३ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
लिड्गीर्भाषा वाणिगाथे जिह्वा वाणी द्वयोः पुमान् ।घोषः स्वरः स्वनोऽपि स्याद्गणो धेनाऽपि कारिका ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वानो ध्वानः स्वरो ह्रादो निस्वानो रव इत्यपि ।नादो घोषः क्वणः क्वाणो निक्वाणो निक्वणः क्वणः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिष्वार्थिकं तथार्थ्यं च भवेदर्थान्वितं हि यत् ।* * * * * * * * वर्णोऽस्त्र्यक्षरमन्तिमे ।अचः स्वरा व्यञ्जनं हल् वर्गाः स्पर्शास्तथोहितः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
ह्रादः स्वरो निःस्वनवत्कृतः स्यान्निह्रादि-मायू अपि रुत्पुनः स्त्री ।सीत्कार एष प्रमदाजनस्यदन्तक्षताद्यैरुदितः प्रदिष्टः ॥ ५७ ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंmasc.
हारिकण्ठत्रिषु भवेत्स्वरो यस्य मनोहरः ।वीणाकण्ठोत्थिताः सप्त स्वराः षड्जादयो नरि ।षड्जो मयूरशब्दाभ ऋषभो वृषशब्दवत् ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वरो ह्रादारवौ क्काणः स्वनः क्कणरणावपि ।संगीते तु स्वराः सप्त षड्जगान्धारनामकौ ॥ २९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
षड्जर्षभगान्धारा मध्यमः पञ्चमस्तथा ।धैवतो निषधः सप्त स्वरास्तन्त्र्यादिषूद्भवाः ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 ष (syllables merged)
genderपुंmasc.
शब्दः स्वरो ध्वनिर्नादो निनादो निनदो रणः ।निःस्वानो निःस्वनः स्वानः निस्वानो निस्वनो स्वनः ॥ २५४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
षड्ज-ऋषभ-गान्धारा मध्यमः पञ्चमस्तथा ।धैवतो निषधः सप्त तन्त्रीकण्ठोद्भवाः स्वराः ॥ २५४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ऋ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्यादुदात्तोऽनुदात्तश्च समाहारस्त्रयः स्वराः ।न्यायवैशेषिकादिः स्यात् तर्कविद्या प्रतिष्ठिता ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उदात्तश्चानुदात्तश्च स्वरितश्च स्वरास्त्रयः ।ज्योतिषं व्याकृतिः शिक्षा कल्पश्छन्दो निरुक्तकम् ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्युः षड्जर्षभगान्धारमध्यमाः पञ्चमस्तथा ।धैवतश्च निषादश्च तन्त्रीकण्ठभवाः स्वराः ॥ ९४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्युरूष्माणः शषसहा रेफो रः स्युरचः स्वराः ।मुखे शोभा श्रुतेः पाठे शाली चित्रायनीति च ॥ १२४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वामनासा(ऽ)तिथीशश्च श्रीकण्ठस्त्रिपुरान्तकः ।अमृतेशः स्वरः स्थाणुर्देवजु(कोऽ)ष्टस्वरः स्मृतः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऊर्ध्वदन्तश्चानिरुद्धो हरो भानुः स्वरः शशी ।मनश्चानङ्ग-कवचौ निगूढ अं-स्वरः स्मृतः ॥ १६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 ढ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नासानिले मध्यमपञ्चमादौशरोऽस्त्रियां तेजनके च काण्डे ।दध्यग्रके वारिणि तु द्वयोनेधरस्तु शैले कमठाधिपे च ॥ ३ ॥
उपजातिः
doubtful
स्वरो नासानिलोदात्तध्वनिषड्जादिके पुमान् ।सारो मज्जास्थिरांशे च बलेऽप्यतिदृढे पुमान् ॥विपिनन्याय्यनीरेषु क्लीबलिङ्गं वरे त्रिषु ।सान्द्रं स्निग्धे मनोज्ञे च नालवाले नपुंसकम् ॥सिप्रो निदाघनीरे ना सिप्रा स्त्री सरिदन्तरे ।सूत्रन्तु सूजनाग्रन्थे व्यवस्थायाञ्च तन्तुषु ॥
अनुष्टुप्
सन्धिः श्लेषे सुरुंगायां नाट्यांगे योनिरन्ध्रयोः ।स्वरोऽकाराद्युदात्ताद्योः षड्जादौ प्राणिनां स्वने ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
स्वर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु कठकठः स्वरेऽप्यृग्भिदि तत्प्रपाठि- तद्वे[दि]नोः किंच मुनिप्रभेदे ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.11.52
- कोषकल्पतरु निषादस्वरे निषादः श्वपचे प्रसाद- स्त्वनुग्रहे काव्यगुणे प्रसत्तौ । स्वाच्छ्ये नवे च प्रतिभेऽप्यधृष्टे पीते तु मुद्गे नरि शारदः स्यात् । स्त्री सप्तप[5b]र्णेऽम्बुकणागतश्च स्याद्दारदः पारदहिङ्गुलार्थः । विषेऽप्यथो सर्पिषि तोयदं स्या- न्ना मुस्तके वारिधरेऽपि तद्वत् ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 6.19.34
- कोषकल्पतरु ऋषभस्वराष्टवर्गौषधभेदयोश्च वराहपुच्छे नरि कर्णरन्ध्रे । श्रेष्ठे पदस्याग्रगतोऽन्यवत्स्यात् स्त्री शूकशिम्ब्यां[29b]विधवाङ्गनायाम् ॥ ४७ ॥ Koṣakalpataru 6.24.47
- कोषकल्पतरु पञ्चमउत्कृष्टशोभास्वथ सर्पभेदे पुमान्सुषीमः शिशिरे मनोज्ञे । स्यात्पञ्चमो रागभिदि स्वरे च विशेष्यवत्पूरणवाचकश्च ॥ ८९ ॥ Koṣakalpataru 6.25.89
- नानार्थार्णवसंक्षेप घोषमर्त्यजात्यन्तरे वैश्यघर्घरीजे द्वयोरथ । घोष आभीरपल्लौ ना शब्दे वाचि स्वरे परे ॥ ३९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.392
- नानार्थार्णवसंक्षेप वन्धुत्रि तु तद्वति खल्वाटे द्वे त्वोतौ नकुलेऽपि च । बभ्रूः कपिलगव्यां स्त्री वन्धुर्ना स्वजने स्वरे ॥ ८४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.841
- नानार्थार्णवसंक्षेप मातृकास्यात् कृत्रिमा मातृका या दातृका कारणे स्वरे (१) । इत्येवमथ मीमांसा वेदवाक्यार्थचिन्तके ॥ ६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.69
- नानार्थार्णवसंक्षेप ऋषभऋषभो वृषभे कर्णरन्ध्रे नक्रस्य पुच्छके । स्वराणामपि सप्तानां षड्जादीनां क्वचित् स्वरे ॥ २८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.284
- नानार्थार्णवसंक्षेप तुमुलतुरुष्कास्तुमुलं तु क्ली व्यामिश्रसमरेऽथ ना । स्वरे स्याद्व्याकुले त्रिस्तु वैजयन्त्यामभाषत ॥ ८८१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.881
- नानार्थार्णवसंक्षेप निषादकठिनेऽथ निषादो ना सप्तानां कुत्रचित् स्वरे । स्वराणां द्वे तु मर्त्यानां जातिभेदे तथा विदुः ॥ १०२२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1022
- नानार्थार्णवसंक्षेप पञ्चमपञ्चमस्तु पुमान् षड्जप्रभृतीनां कचित् स्वरे । अथ पाण्डवपत्न्यां च रभसस्त्वाह पञ्चमीम् ॥ १०६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1060
- नानार्थार्णवसंक्षेप मध्यमअवलग्नाह्वये ना तु मध्यदेशेश्वरे नृपे । सप्तानां च स्वराणां स्यात् षड्जादीनां कचित् स्वरे ॥ १३४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1342
- नानार्थार्णवसंक्षेप अनुदात्तत्रिः पुनः सेवकेऽथ स्यादनुदात्तः पुमान् स्वरे । निघाताख्ये तद्वति तु त्रिरुदात्तात् परत्र च ॥ २५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.25
- परमानन्दीयनाममाला ऋषभकर्णरन्ध्रे स्वरे कोलपुच्छे जिनवरादिमे । ऋषभध्वजनामा तु जिनभेदमहेशयोः ॥ ७९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.4.79
- परमानन्दीयनाममाला ग्रामगर्भः कुक्षौ बले संधौ ग्रामः संवसथे स्वरे । गणः सैन्यान्तरे पूगे संख्यायां प्रथमे तथा ॥ १५८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.158
- परमानन्दीयनाममाला निषधनिस्त्रिंशः परुषे खड्गे निषधः स्वरदेशयोः । निवेशो रचनानीकविवाहेषु पुरेऽप्यथ ॥ २७५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.18.275
- शब्दरत्नावली कठकठो गुनौ च वेदज्ञे वेदभागे स्वरेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.2
- शब्दरत्नावली शिवशिवः स्वरे हरे योगे कीलके ग्रहवालयोः । मोक्षगुग्गुलयोः पुंसि शिवं भद्रसुखाप्सु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.21
- शब्दरत्नाकर विरिब्धविरिब्धस्तु स्वरे क्षुब्धो मन्थे नेत्रं मथो गुणे । अवदानं कर्म वृत्तं निर्भर्त्सनमलक्तम् ॥ १७२१ ॥ Śabdaratnākara 3.7.1721
- शब्दरत्नाकर ऋषभऊर्णायुरूर्णनाभौ स्यान्मेषे तल्लोमकम्बले । ऋषभो गोवृषे श्रोत्ररन्ध्रे श्रेष्ठे स्वरे मुनौ ॥ २०५६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2056
- तन्त्राभिधान झ----------------------------------- दक्षहासाट्टहासौ च पापा(था)त्मा व्यञ्जनं स्वरः ॥ ८५ ॥ Tantrābhidhāna 2.26.85
- त्रिकाण्डशेष प्लुतप्लुतः स्वरे चाऽभियुक्तहतौ च प्रार्थितौ स्मृतौ । द्विष्टेऽपि च प्रतिहतः पिण्डितं गुणिते घने ॥ १७० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.170
- त्रिकाण्डशेष निषाददेशे जने जनपदौ निषादौ श्वपचस्वरौ । वाक्ये शब्दे प्रदेशेऽपि पदं पापस्तु न द्वयोः ॥ २०७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.207
- त्रिकाण्डशेष ग्रामरेतोनिकामकाम्येषु कामं पुंसि स्मरेच्छयोः । क्षौममट्टे दुकूले च ग्रामः संवसथे स्वरे ॥ २९५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.295
- त्रिकाण्डशेष पञ्चमयन्त्रणाबन्धयोश्चाऽथ पञ्चमः स्वरसङ्ख्ययोः । पद्मोऽस्त्री बिन्दुजालेऽब्जे व्यूहे सङ्ख्यान्तरे निधौ ॥ २९९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.299
- त्रिकाण्डशेष मध्यमगाङ्गेयभीषणौ भीष्मौ भीमः शम्भौ च पाण्डवे । नरके मङ्गले भौमः स्वरे मध्ये च मध्यमः ॥ ३०१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.301
- त्रिकाण्डशेष गान्धारगोत्रं नाम्नि कुले पुंसि शैले भूगव्ययोः स्त्रियाम् । स्वरे रणे च गान्धारो गृध्रः स्याल्लोभिपक्षिणोः ॥ ३४८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.348
- वैजयन्ती ऋषभऊर्णायुरूर्णनाभे स्यान्मेषतल्लोमकंबले । ऋषभोऽग्र्ये मत्तगजे श्रोत्ररन्ध्रे स्वरे वृषे ॥ १३ ॥ Vaijayantī 7.1.13