धात्री
dhātrīस्त्री · fem.In 20 kośas: 32 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 23 as a meaning of another word.
धात्री तु स्यादुपमाता वीरमाता तु वीरसूः ॥ ५५८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी वसुधोर्वी वसुंधरा ।धात्री धरित्री धरणी विश्वा विश्वंभरा धरा ॥ ९३५ ॥क्षितिः क्षोणी क्षमानन्ता ज्या कुर्वसुमती मही ।गौर्गोत्रा भूतधात्री क्ष्मा गन्धमाताचलावनिः ॥ ९३६ ॥सर्वंसहा रत्नगर्भा जगती मेदिनी रसा ।काश्यपी पर्वताधारा स्थिरेला रत्नबीजसूः ॥ ९३७ ॥विपुला सागराच्चाग्रे स्युर्नेमीमेखलाम्बराः ।
अनुष्टुप्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीपृथिवीस्त्रीपृथ्वीस्त्रीवसुधास्त्रीउर्वीस्त्रीवसुंधरास्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरणीस्त्रीविश्वास्त्रीविश्वंभरास्त्रीधरास्त्रीक्षितिस्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीअनन्तास्त्रीज्यास्त्रीकुस्त्रीवसुमतीस्त्रीमहीस्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीभूतधात्रीस्त्रीक्ष्मास्त्रीगन्धमातृस्त्रीअचलास्त्रीअवनिस्त्रीसर्वंसहास्त्रीरत्नगर्भास्त्रीजगतीस्त्रीमेदिनीस्त्रीरसास्त्रीकाश्यपीस्त्रीपर्वताधारास्त्रीस्थिरास्त्रीइलास्त्रीरत्नबीजसूस्त्रीविपुलास्त्रीनेमीस्त्रीमेखलास्त्रीअम्बरास्त्री
genderस्त्रीfem.
धात्री शिवा चामलकी कलिरक्षो बिभीतकः ॥ ११४५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिरचलानन्ता रसा विश्वम्भरा स्थिरा ।धरा धरित्री धरणिः क्षोणिर्ज्या काश्यपी क्षितिः ॥ २ ॥सर्वंसहा वसुमती वसुधोर्वी वसुन्धरा ।गोत्रा कुः पृथिवी पृथ्वी क्ष्मावनिर्मेदिनी मही ॥ ३ ॥विपुला गह्वरी धात्री गौरिला कुम्भिनी क्षमा ।भूतधात्री रत्नगर्भा जगती सागराम्बरा ॥
अनुष्टुप्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीअचलास्त्रीअनन्तास्त्रीरसास्त्रीविश्वम्भरास्त्रीस्थिरास्त्रीधरास्त्रीधरित्रीस्त्रीधरणिस्त्रीक्षोणिस्त्रीज्यास्त्रीकाश्यपीस्त्रीक्षितिस्त्रीसर्वंसहास्त्रीवसुमतीस्त्रीवसुधास्त्रीउर्वीस्त्रीवसुन्धरास्त्रीगोत्रास्त्रीकुस्त्रीपृथिवीस्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्ष्मास्त्रीअवनिस्त्रीमेदिनीस्त्रीमहीस्त्रीविपुलास्त्रीगह्वरीस्त्रीधात्रीस्त्रीगोस्त्रीइलास्त्रीकुम्भिनीस्त्रीक्षमास्त्रीभूतधात्रीस्त्रीरत्नगर्भास्त्रीजगतीस्त्रीसागराम्बरास्त्री
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिर्वसुधावनिर्वसुमती धात्री धरित्री धरा,गौर्गोत्रा जगती रसा क्षितिरिला क्षोणी क्षमा क्ष्माचला ।कुः पृथ्वी पृथिवी स्थिरा च धरणी विश्वम्भरा मेदिनी,ज्यानन्ता विपुला समुद्रवसना सर्वंसहोर्वी मही ॥ १५६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीवसुधास्त्रीअवनिस्त्रीवसुमतीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीजगतीस्त्रीरसास्त्रीक्षितिस्त्रीइलास्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीअचलास्त्रीकुस्त्रीपृथ्वीस्त्रीपृथिवीस्त्रीस्थिरास्त्रीधरणीस्त्रीविश्वम्भरास्त्रीमेदिनीस्त्रीज्यास्त्रीअनन्तास्त्रीविपुलास्त्रीसमुद्रवसनास्त्रीसर्वंसहास्त्रीउर्वीस्त्रीमहीस्त्री
genderस्त्रीfem.
धात्री स्यादुपमाता भगिनी जामिः स्वसा च विज्ञेया ।तत्पुत्रः स्वस्रीयो जामेयो भागिनेयः स्यात् ॥ ५०७ ॥
आर्या
genderस्त्रीfem.
हरीतक्यभया पथ्या धात्री चामलकी शिवा ।कलिरक्षो विभीतः स्यात्त्रितयं त्रिफला स्मृता ॥ ६१८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ज्या क्षोणी गह्वरी धात्री विश्वधात्री वसुन्धरा ।जगती श्यामलानन्ता दारुणा विश्वकृष्टिका ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रियां गौर्धरणी धात्री भूर्धरेडावनी स्थिरा ।धरित्री भूतधात्र्युर्वी क्ष्मावनिर्ज्या मही क्षमा ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रसवोऽपि प्रसूति स्त्री नग्निका कोटवीत्यपि ।धात्री स्यादुपमात्रर्था भर्त्तुः पत्न्यः परस्परम् ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धात्रा वयस्थामलकी त्रिषु तिष्यफलाऽमला ।एमलापि च कायस्था श्रीफला वृत्तसस्यका ॥ १२० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूः पृथ्वी पृथिवी रसा च पृथवी धात्री धरित्री धराभूमिर्भूर्णिरिला भुरिग्वसुमती क्षोणी क्षितिः क्ष्मा क्षमा ।गौर्गोत्रा जगती स्थिरा कुरवनिर्विश्वाथ विश्वंभरा-ऽनन्ता ज्या च वसुंधरा च वसुधा सर्वंसहा मेदिनी ॥ ३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीपृथ्वीस्त्रीपृथिवीस्त्रीरसास्त्रीपृथवीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्रीभूमिस्त्रीभूर्णिस्त्रीइलास्त्रीभुरिज्स्त्रीवसुमतीस्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षितिस्त्रीक्ष्मास्त्रीक्षमास्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीजगतीस्त्रीस्थिरास्त्रीकुस्त्रीअवनिस्त्रीविश्वास्त्रीविश्वम्भरास्त्रीअनन्तास्त्रीज्यास्त्रीवसुन्धरास्त्रीवसुधास्त्रीसर्वंसहास्त्रीमेदिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
तिष्या तिष्यफला धात्री वयस्था चामृतोद्भवा ।शिवा वृष्यफला वृष्या दिव्या सीधुफलापि सा ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शृङ्गी धात्री चामलकी शुक्तिः शुष्कामलक्यपि ।सर्वोषधिकसम्मिश्राः संशुष्कामलकत्वचः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मातुर्मातामहाद्येवं स्त्रियां तु स्यात्पितामही ।एवं मातामही च स्यात्तद्वच्च प्रपितामही ॥जनयित्री जनित्री च जनन्यम्बा प्रसूश्च सूः ।माता सवित्री चाक्काल्ला धात्री तु पृथिवी मता ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आमलक्यां शिवा धात्री वयःस्था षड्रसाऽमृता ।पर्वकीटा तिष्यफला माकन्दी श्रीफला च सा ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ति (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूः पृथिवी पृथ्वी गह्वरी मेदिनी मही ।धरा वसुमती धात्री क्षमा विश्वम्भराऽवनिः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धरित्री (धात्रीरा?) वार्धिनेमी च द्यावाभूमी तु रोदसी ।तथा द्यावापृथिव्यौ च ज्ञेये द्यावाक्षमे अपि ॥ २२९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उपमाता तु धात्री स्यात्कृमिला तु बहुप्रसूः ।पतिपत्नीजनन्यां तु श्वश्रूरपि विभाव्यते ॥ २२३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी मेदिनी काश्यपी मही ।धरा वसुमती धात्री क्षमा विश्वम्भरावनिः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धाविका दुग्धदा धात्री धाविको दुग्धदापतिः ।धात्रीपुत्रो धाविकेयो जनेता जनकः पिता ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कटुकं मरिचं रूक्षं पिप्पली श्यामला कणा ।आमली धात्रिका धात्री सेंविका नखवीजिका ॥ २१६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूर्वसुधा पृथ्वी धरित्री धरणी धरा ।मही वसुंधरा धात्री क्षोणी क्ष्मा मेदिनी क्षितिः ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उपमाता च धात्री सा याऽन्यान् प्रापयति पयः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
विश्वा विश्वम्भरा भूमिर्वसुमती वसुन्धरा ।उर्वी धात्री धरित्री च धरणी धरणिर्धरा ॥ १५८५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
आमलकी शिवा धात्री तिष्यफला तथाऽमृता ।वयस्था चेति नामानि शिवायाः सम्भवन्ति वै ॥ २०३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
सर्वंसहा गन्धवती खस्तनी गिरिकर्णिका ।धारयित्री धरित्री च धात्री सागरमेखला ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धात्र्यां भू-भूमि-भूम्यः स्युः पृथवी पृथिवी पृथा ।धरित्री धरयित्री वसुधा सुधा वसुन्धरा ॥ १ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिर्वसुधा मही वसुमती विश्वंभरा मेदिनीगोत्रा गौर्धरणी समुद्ररशना सर्वंसहोर्वी क्षमा ।पृथ्वी क्ष्मा पृथिवी रसा क्षितिरिलानन्ताचला काश्यपीक्षोणी ज्या जगती स्थिरा कुरुवनी धात्री धरित्री धरा ॥ ३६६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीवसुधास्त्रीमहीस्त्रीवसुमतीस्त्रीविश्वम्भरास्त्रीमेदिनीस्त्रीगोत्रास्त्रीगोस्त्रीधरणीस्त्रीसमुद्ररशनास्त्रीसर्वंसहास्त्रीउर्वीस्त्रीक्षमास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्ष्मास्त्रीपृथिवीस्त्रीरसास्त्रीक्षितिस्त्रीइलास्त्रीअनन्तास्त्रीअचलास्त्रीकाश्यपीस्त्रीक्षोणीस्त्रीज्यास्त्रीजगतीस्त्रीस्थिरास्त्रीकुरुवनीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्री
genderस्त्रीfem.
मातुली मातुलान्यस्य जाया धात्र्युपमातरि ।पुत्रस्य तनयः पौत्रो नप्ता पौत्रस्य नन्दनः ॥ ११२६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धरित्री धरणी धात्री भूतधात्री धरा स्थिरा ।वसुंधरा वसुमती वसुधा विपुला रसा ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
संवर्तश्च षडश्रायां त्रिलिंग्यामलकी शिवा ।धात्री कर्षफला तिष्या सेव्याध्यण्डा झटा दृढा ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धात्री as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु मातृकामातृकाकरणे धात्रीमात्रोश्च परमात्मनि । यावतूलिकपाञ्चालीकन्यकास्वपि पुत्रिका ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.1.22
- कोषकल्पतरु मण्डषण्ढे पुंसि मतौ तु योषिति भवेत्पण्डोऽथ पाण्डुः सिते कुन्तीभर्तरि चास्त्रियां तु गदितः शाके च मस्तुन्यपि । एरण्डेऽपि च मण्डनेऽग्रगजले सारे च मण्डोऽथ स स्त्री धात्र्यां ना तु विधुंतुदे च दनुजे मुण्डोऽस्त्रियां मूर्धनि ॥ ७८ ॥ Koṣakalpataru 6.12.78
- कोषकल्पतरु जातिधात्र्यामथो बान्धवतातयोः स्या- ज्ज्ञातिर्द्वयोः प्रातिरियं प्रदेशे । पूर्तौ च बस्तिस्तु युगे च नाभे- रधोनिरूहेऽपि दशासु भूम्नि ॥ ६३ ॥ Koṣakalpataru 6.16.63
- नानार्थार्णवसंक्षेप अङ्कपालिअङ्कपालिः परीरम्भे पालौ धात्र्यां कटध्वनिः(?) । इत्येवमनपालिस्तु धात्र्यां पाल्यां गदद्रुहि ॥ ८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.8
- परमानन्दीयनाममाला अङ्कपालीअङ्गारिणी शकट्यां स्यात्सूर्यत्यक्तदिगन्तरे । अङ्कपाली परीरम्भधात्र्योः पालिगदद्रुहोः ॥ ४३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.43
- शिवकोष जातिकृत्तिर्भूर्जे त्वचायां स्त्री घृतमाज्ये जलेऽपि च । जातिर्जातीफले धात्र्यां मालत्यां रक्तचूर्णके ॥ १७८ ॥ Śivakoṣa 12.1.178
- शिवकोष अमृताद्राक्षाकृष्णाभयाधात्रीछिन्नाकुल्यासु चामृता । अनन्तः पिप्पलेऽनन्ता दूर्वापथ्याकणासु च ॥ १८८ ॥ Śivakoṣa 12.2.188
- शिवकोष अनन्तादन्ती दुरालभाधात्रीछिन्नाकर्पासिकास्वपि । विशल्यायां च गोप्यां च श्योनाके तगरेऽपि च ॥ १८९ ॥ Śivakoṣa 12.2.189
- शिवकोष रसायनघोले धात्र्यां जराव्याधिहरे विषविङ्गयोः । राजादनं तु धनुषि क्षीरिण्यां किंशुकेऽस्त्रियाम् ॥ २७७ ॥ Śivakoṣa 16.2.277
- शिवकोष धन्यादिव्यं कोले लवे सूते शिवे ब्राह्म्यां तु योषिति । दीप्यो यवान्यां मोदायां धन्या धात्र्यां वितुन्नके ॥ ३४२ ॥ Śivakoṣa 21.1.342
- शिवकोष वृष्याबलायामपि वाट्यां तु रुग्भृष्टयवपुष्करे । वृष्या तु स्वादुकन्दायां धात्र्यां क्लीबं तु शाद्वले ॥ ३४७ ॥ Śivakoṣa 21.1.347
- शिवकोष रसायनवरारसायनवरा धात्रीजीवन्तीत्रिफलासु च । पुनर्नवाकाकमाच्योः क्लीबं पयसि सर्पिषि ॥ ४३६ ॥ Śivakoṣa 22.6.436
- शिवकोष श्रीफलीशैलजे च पुमान्हेमपुष्पे मरिचपत्रके । श्रीफली नीलिकाधात्र्योर्ना बिल्वे चिक्कणे द्वयोः ॥ ४७६ ॥ Śivakoṣa 23.2.476
- शिवकोष कर्षफलअथ कर्षफलो धात्र्यां बिभीतकतरावपि । क्षीरवल्ली हेमदुग्धाविदारीक्षीरिणीषु च ॥ ४८१ ॥ Śivakoṣa 23.3.481
- शिवकोष रसायनफलारसायनफला धात्रीमाचिकारुष्करेषु च । Śivakoṣa 23.5.2
- शिवकोष शिवाशिवा कुम्भ्यभयाधात्रीभूमिधात्रीशमीषु च । शिम्बिर्भूर्जे च बकुले स्वाद्वी श्रेणीरसालयोः ॥ ५०२ ॥ Śivakoṣa 24.1.502
- शब्दरत्नावली मातृकामामकं स्यात् त्रिषु स्वीये भवेत् पुंसि च मातुले । मातृका जननी धात्री देवी भेदगृहाक्षरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.121
- शब्दरत्नावली माकन्दीमाकन्दी नगरीधाल्योः पुंसि स्यादाम्रनूरुहे । मुकुन्दः कृष्णनिधिभिद्रत्नभित्कुन्दुरुष्वपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.19
- शब्दरत्नावली तिष्याजया जयन्त्यां पार्वत्यां तत्सख्यां तिथिवृक्षयोः । पुमान् जयन्ते विजयेऽप्यग्निमन्थे युधिष्ठिरे ॥ जन्यं युद्धे परीवादे हहेऽपि च नपुंसकम् । जन्या स्त्री मातृसख्याञ्च जनके तु भवेत्पुमान् ॥ वरस्निग्धोत्पाद्यभृत्य नवीदाज्ञातिषु त्रिषु । जन्युः पुमान् वीतिहोत्रे शरीरिणि विधातरि ॥ तार्क्ष्ये शालेह्ये स्वर्णे गरुडे गरुडाग्रजे । पुमान् रसाञ्जने क्लीबं तार्क्ष्यी वनलतादिषु ॥ तिष्यो ना कलिनक्षत्रे तिष्योधात्र्यामपि स्त्रियाम् । द्रव्यं लेपे च पृथ्यादौ क्लीबं पित्तलवित्तयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.17
- शब्दरत्नावली दिव्याभेषजे द्रुविकारे च भव्ये भाविनि वाच्यवत् । दस्युश्चौरे रिपौ पुंसि महासाहसिकेऽपि च ॥ दायः सोल्लुण्ठभाषायां भक्तव्यपितृवस्तुति । दाने च हरणे स्थाने खण्डनेऽपि च कुत्रचित् ॥ दिव्यं लवङ्गे स्त्रीधात्र्यां चारौ दिविभवे त्रिषु । दूष्यं वस्त्रगृहे क्लीबं दूषणीये तु वाच्यवत् ॥ दूत्यं दूतस्वभावे च भावे कर्मणि न द्वयोः । दैत्योऽसुरे स्त्रियां गन्धकूट्यां चण्डौषधावपि ॥ धन्याधात्र्यामामलक्यां धन्यं पुत्रवति त्रिषु । धान्यं त व्रीहिधन्याकनीवारादिषु द द्वयो ॥ धिष्ट्यं स्थाने गृहे शक्तावृक्षे च न द्वयोः । नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये ताण्डवेऽपि च न द्वयोः । नित्यन्तु सतते क्लीबं शाश्वते त्रिषु कीर्त्यते ॥ पथ्या स्त्रियां हरीतक्यां हिते पथभवे त्रिषु । पद्यं श्लोके तु शूद्रे ना स्त्रियां पद्या तु वर्त्मनि ॥ पाक्यं विड्लवणे क्लीबं यवक्षारे भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.18
- शब्दरत्नावली वज्ररौद्रं धर्मे रसे क्लीबं चण्डायां स्त्री भीषणे त्रिषु । वज्रो योगान्तरे पुंसि क्लीबं धात्र्याञ्च बालके । वज्रा स्नुहीगुडुच्योस्तु वज्री स्रुह्यन्तरे स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.41
- शब्दरत्नावली श्रीफलशाल्मली तरुभेदे स्याद् द्वीपभेदे च पुंस्ययम् । श्रीफलः पुंसि बिल्वे स्याद्धात्रीनीलिकयोः स्त्रियाम् ॥ शीतलं चन्दने शैत्ये शैलजे ना द्रुमान्तरे । शीवलं शैवले क्लीबं शैलेयेऽपि निगद्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.97
- वैजयन्ती अङ्कपालिधात्र्यां पाल्यां चांकपालिरभिशस्तिस्तु दूषणे । प्रार्थने चान्तशय्या तु भूमिशय्याश्मशानयोः ॥ २ ॥ Vaijayantī 8.2.2