शब्दन

śabdanaवि · adj.

In 11 kośas: 8 synonym verses, 6 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.348 · p. 18

रवणः शब्दनस्तुल्यौ कुवादकुचरौ समौ ॥ ३४८ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

रवणपुं शब्दनपुं कुवादपुं कुचरपुं

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.68

रवणः शब्दनो नान्दीवादी नान्दीकरः समौ ।

अनुष्टुप्

रवणवि शब्दनवि नान्दीवादिन्वि नान्दीकरवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.75 · p. 222

एडो मूकः कडोऽवाचि स्यादसौम्यस्वरेऽस्वरः ।रवणः शब्दनो नान्दीवादी नान्दीकरः समौ ॥ ७५ ॥

अनुष्टुप्

एडवि मूकवि कडवि अस्वरवि रवणवि शब्दनवि नान्दीवादिन्वि नान्दीकरवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.13 · p. 2

वशंवदो वशोक्तिः स्याच्छंवदस्तु शुभब्रुवः ।प्रियंवदस्तु शक्लः स्यात्कुवादः कुचरः कुगीः ।रवणः शब्दनस्तुल्यौ मूको वाचा विवर्जितः ॥ १३ ॥

अनुष्टुप्

वशंवदवि शंवदवि प्रियंवदवि शक्लवि कुवादवि कुचरवि कुगिर्वि रवणवि शब्दनवि मूकवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.14 · p. 103

एडमूकानेडमूकौ हीनवादिनि विश्रुतौ ।शब्दनो रवणस्तुल्यौ कुवादे कुचरो मतः ॥ १४ ॥

अनुष्टुप्

एडमूकपुं अनेडमूकपुं शब्दनपुं रवणपुं कुचरपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.514 · p. 65

कलामूकस्तथाऽनेडमूकोऽपि कथ्यते बुधैः ।रवणः शब्दनः स्याद्वै कुवादः कुटिलाशयः ॥ ५१४ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable)

कलामूकवि अनेडमूकवि रवणवि शब्दनवि कुवादवि कुटिलाशयवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1669 · p. 200

दुर्मुखौ मुखराबद्धमुखौ शक्तः प्रियंवदः ।शब्दनो रवणो नान्दीवादी नान्दीकरः समाः(मौ?) ॥ १६६९ ॥

अनुष्टुप्

दुर्मुखवि मुखरवि अबद्धमुखवि शक्तवि प्रियंवदवि शब्दनवि रवणवि नान्दीवादिन्वि नान्दीकरवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.48 · p. 205

नालीकरस्तु नानीकवाक् स्वनोऽशोभनस्वरः ।कुवदे कुचरः शब्दकारे रवणशब्दनौ ॥ ४८ ॥

अनुष्टुप्

नालीकरवि नानीकवाच्वि स्वनवि अशोभनस्वरवि कुवदवि कुचरवि शब्दकारवि रवणवि शब्दनवि

genderविadj.

शब्दन as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश रवणरवणः शब्दने प्रोक्तो रवणो गर्दभः स्मृतः । धरणो मानभेदे स्याद्धरणी धारणे भुवि ॥ Dharaṇikośa 14.2.22
कोषकल्पतरु रवणजीर्णे वाच्यसमं पुराणमयुगे स्यात्पञ्चलक्ष्मण्यपि ग्रन्थे भोगिकनायके क्षुरिणि ना ग्रामाधिपे ग्रामणीः । श्रेष्ठे च त्रितये स्त्रियां तु गदिता नील्यां च वारस्त्रियां ग्राम्यायां च घृणौ तु[284a] पुंसि किरणो विक्षेपणे त्वन्तिमे । द्रुमभित्सेतुशालेषु वरणो नान्तिमे वृतौ । गुणिन्यृजौ च प्रगुणो रवणः शब्दने खरे ॥ ४८ ॥ Koṣakalpataru 6.15.48
नानार्थार्णवसंक्षेप रसनआस्वादने तु जिह्वायामपि स्याद्रसना न ना । शब्दने च रसज्ञा तु जिह्वायां स्त्री त्रिषु त्वसौ ॥ १४८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1480
शब्दरत्नावली रवणमार्गणो याचके बाणे क्लीबमन्वेषणार्थयोः । यन्त्रणं स्यान्नियमने बन्धने रक्षणेऽपि च ॥ रवणः शब्दने तीक्ष्णे भण्डके चञ्चलेऽपि च । रमणं पटुमूले स्यान्नार्यां स्त्री स्यात्प्रिये पुमान् ॥ रोषणः क्रोधने हेमघर्षणाश्मनि पारदे ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.57
शब्दरत्नाकर रवणआस्वादने च शब्दे च रवणः शब्दनोष्ट्रयोः । राजीवं पङ्कजे ना तु मीनभेदे मृगान्तरे ॥ २१५४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2154
वैजयन्ती रवणवातूले विषवैद्येऽथ रजतं शोणिते ह्रदे । श्वेते हारेऽप्यथोष्ट्रेऽलौ रवणः शब्दनेऽर्थवत् ॥ ७० ॥ Vaijayantī 7.5.70