रवण
ravaṇaपुं · masc.In 15 kośas: 28 synonym verses, 8 as a nānārtha head word.
रवणः शब्दनस्तुल्यौ कुवादकुचरौ समौ ॥ ३४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कांस्ये विद्युत्प्रियं घोषं प्रकाशं वङ्गशुल्वजम् ।घण्टाशब्दमसुराह्वं रवणं लोहजं मलम् ॥ १०४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 सु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वेसरोऽश्वतरो वेगसरश्चाथ क्रमेलकः ।कुलनाशः शिशुनामा शलो भोलिर्मरुप्रियः ॥ १२५३ ॥मयो महाङ्गो वासन्तो द्विककुद्दुर्गलङ्घनः ।भूतघ्न उष्ट्रो दाशेरो रवणः कण्टकासनः ॥ १२५४ ॥दीर्घग्रीवः केलिकीर्णः करभस्तु त्रिहायणः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 शु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderविadj.
दासेरकः क्रमेलक उष्ट्रो मयरवणकरभशृङ्खलकाः ।बालेयश्चक्रीवान् खरगर्दभरासभाश्च तुल्यार्थाः ॥ २८० ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
शब्दो व्योमगुणः स्वानं प्रस्वनस्वननिस्वनाः ।निर्ह्रादो रवणो नादः क्ष्वेडो ध्वानो ध्वनी रवः ।कर्णिह्रासो रसे भ्रूणा कन्धः कण्ठश्च घोषणः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कांस्यं तु कृत्तिमं नाट्यं प्रभा… मसुराह्वयम् ।घण्टास्वनं भूरिलोहं रवणं लोहजं मलम् ॥ ६४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वह्निदीप्त्यर्थलोहार्थं घोरपुष्पं पवित्रकम् ।रवणं लोहजं वङ्गं शुल्बजं च प्रकाशकम् ॥ ५५३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
एडो मूकः कडोऽवाचि स्यादसौम्यस्वरेऽस्वरः ।रवणः शब्दनो नान्दीवादी नान्दीकरः समौ ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
घण्टाशब्दं[17b]वङ्गशुल्वभवं रवण-लोहजे ।कंसं कंसास्थि वाथास्मिन्सौराष्ट्रं पञ्चलोहकम् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
वनप्रियः परभृतो रवणो रवथः पिकः ।मयूरो बर्हिणो बर्ही प्रचलाकी च चन्द्रकी ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मरुप्रियः केलिकीर्णो दीर्घग्रीवः शिशुः शलः ।द्विककुद्भोलि-वासन्त-रवणाः कण्टकाशनः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वशंवदो वशोक्तिः स्याच्छंवदस्तु शुभब्रुवः ।प्रियंवदस्तु शक्लः स्यात्कुवादः कुचरः कुगीः ।रवणः शब्दनस्तुल्यौ मूको वाचा विवर्जितः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वासन्तो द्विककुद्दुर्गलङ्घनो मय इत्यपि ।दासेरोष्ट्रौ केलिकीर्णो रवणो दीर्घकन्धरः ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एडमूकानेडमूकौ हीनवादिनि विश्रुतौ ।शब्दनो रवणस्तुल्यौ कुवादे कुचरो मतः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दायमाने रवणस्तुच्छवाक्ये तु कद्वदः ।अनेडोऽज्ञो जडे तूष्णींभूते तूष्णीक इष्यते ॥ ६५९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
भग्ने रुग्णं परिकृतं निशिते शाततेजिते ।विनाशे(?) फलितं पक्वमुन्मुखं रवणं तथा ॥ ७०८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कलामूकस्तथाऽनेडमूकोऽपि कथ्यते बुधैः ।रवणः शब्दनः स्याद्वै कुवादः कुटिलाशयः ॥ ५१४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable)
genderविadj.
कंसं कांस्यं प्रकाशञ्च घोषो विद्युत्प्रियं मलम् ।रवणमसुराह्वं लोहजं वङ्गशुल्वजम् ॥ १८१६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
वासन्तः शिशुनामा च मर्यो मरुप्रियः पुनः ।भूतघ्नश्चेति नामानि मन्यन्ते रवणस्य वै ॥ २२६६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कांस्यं घण्टास्वनं नाट्यं सौरष्ट्रं रवणं मलम् ।कृत्रिमं लोहजं भूरिलोहं चासुरसंज्ञकम् ॥ ४२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
महाङ्गमयदाशेररवणोष्ट्रक्रमेलकाः ।टङ्कणः पादबन्धैस्तु दारवैः करभः शिशुः ॥ ७४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दुर्मुखौ मुखराबद्धमुखौ शक्तः प्रियंवदः ।शब्दनो रवणो नान्दीवादी नान्दीकरः समाः(मौ?) ॥ १६६९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शब्दो व्योमगुणस्वानस्वननिस्वाननिस्वनाः ।निर्ह्रादो रवणो नादः क्ष्वेडो ध्वानो ध्वनिः कवः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
घण्टास्वनं भृरिलोहं रवणं लोहजं मलम् ।सौराष्ट्रं चाथ सीसोऽस्त्री योगेष्टं भुजगाह्वयम् ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
बृहत्कर्कोटके त्वैहो हस्तिकर्कोटको बली ।पटोलके तु राजीवान् रवणः कर्कशः पटुः ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करभश्च मयस्तूष्ट्रो महाग्रीवः क्रमेलकः ।दाशेरकश्च रवणः करभः स्यादसौ शिशुः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नालीकरस्तु नानीकवाक् स्वनोऽशोभनस्वरः ।कुवदे कुचरः शब्दकारे रवणशब्दनौ ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
जीर्णे वाच्यसमं पुराणमयुगे स्यात्पञ्चलक्ष्मण्यपिग्रन्थे भोगिकनायके क्षुरिणि ना ग्रामाधिपे ग्रामणीः ।श्रेष्ठे च त्रितये स्त्रियां तु गदिता नील्यां च वारस्त्रियांग्राम्यायां च घृणौ तु[284a] पुंसि किरणो विक्षेपणे त्वन्तिमे ।द्रुमभित्सेतुशालेषु वरणो नान्तिमे वृतौ ।गुणिन्यृजौ च प्रगुणो रवणः शब्दने खरे ॥ ४८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्two metres in one verse
बल्लभे रभसः प्राह तस्य मूलं विचिन्त्यताम् ।कांस्यसंज्ञकलोहे तु क्ली रुते रमसः पुनः ॥ १४९७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
पटोलमूलेऽप्यपठीत् त्रिस्तु शब्दनशीलके ।उष्ट्रगर्दभयोस्तु द्वे भ्रमरे चाप्यधीयते ॥ १४९८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful