निर्धन

nirdhanaपुं · masc.

In 6 kośas: 2 synonym verses, 7 as a meaning of another word.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.24 · p. 104

दरिद्रोऽकिंचनो निःस्वो निर्धनः कीकटश्च सः ।दुर्गतो दुर्विधो दुःस्थो नायकोऽथाधिभूः प्रभुः ॥ २४ ॥

अनुष्टुप्

दरिद्रपुं अकिंचनपुं निःस्वपुं निर्धनपुं कीकटपुं दुर्गतपुं दुर्विधपुं दुःस्थपुं नायकपुं अधिभूपुं प्रभुपुं

genderपुंmasc.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति विड्वर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.3.49 · p. 39

आपद्विप[द्विप]त्तिश्च दारिद्रं निःस्वनिर्धनौ ।कदर्यः कृपणो लोभी बद्धमुष्टिर्मितंपचः ॥ ४९ ॥

अनुष्टुप्

आपद्स्त्री विपद्स्त्री विपत्तिस्त्री दारिद्रक्ली निःस्ववि निर्धनवि कदर्यवि कृपणवि लोभिन्वि बद्धमुष्टिवि मितंपचवि

genderविadj.

निर्धन as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु कीटकपुंसि जीरकयवानिकाद्वये स्या[252b]च्छिखावलशिखण्डवाच्यपि । निर्धने हृतदयेऽपि कीटको भेद्यवत्समुदितो विचक्षणैः ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.1.70
कोषकल्पतरु अर्भकचारणे वर्ण[को] वर्णकं चन्दने कुङ्कुमे लेपनेऽथार्भको भेद्यवत् । बालके[निर्ध]ने[स्यात्]कृशे भ्रूणको वेत्रधारे त्रये दर्शकः शिक्षके ॥ ८३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.83
नानार्थार्णवसंक्षेप शिपिविष्टशिवकारिणि तु त्रि स्याच्छिपिविष्टः पुनः पुमान् । ईश्वरे खलतौ तु त्रिर्दुश्चर्मणि च निर्धने ॥ ६०९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.609
परमानन्दीयनाममाला निर्ग्रन्थनन्दकोऽसौ मुकुन्दस्य हर्षके कुलपालके । निर्ग्रन्थः कदलीसाले निर्धने श्रमणेऽपि च ॥ २७६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.18.276
परमानन्दीयनाममाला क्षुद्रक्षुद्रस्तु निर्धने क्रूरे निकृष्टे स्वल्पतुच्छयोः । क्षेत्रं पत्न्यां भगे देहे केदारे भरतादिके ॥ ३८२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.29.382
शब्दरत्नावली रिक्तरतञ्च सुरते गुह्ये रत्नः सरिति वर्त्मनि । रिक्तस्तु विपिने शून्ये निर्धने त्रिषु कीर्तितम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.46
वैजयन्ती दुर्विधदुर्विधो निर्धने नीचे निहतो न्यक्स्वरे हते । निर्ग्रन्थः श्रमणे निस्स्वे निरस्तस्तु निराकृते ॥ १३ ॥ Vaijayantī 7.4.13