विपद्
vipadस्त्री · fem.In 18 kośas: 17 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
स्वस्थानस्थः परद्वेषी गोष्ठश्वोऽथापदि स्थितः ॥ ४७७ ॥आपन्नोऽथापद्विपत्तिर्विपत्स्निग्धस्तु वत्सलः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
एकेभैकरथा त्र्यश्वा पत्तिः पञ्चपदातिका ।पत्त्यङ्गैस्त्रिगुणैः सर्वैः क्रमादाख्या यथोत्तरम् ॥ ८० ॥सेनामुखं गुल्मगणौ वाहिनी पृतना चमूः ।अनीकिनी दशानीकिन्यक्षौहिण्यथ सम्पदि ॥ ८१ ॥सम्पत्तिः श्रीश्च लक्ष्मीश्च विपत्त्यां विपदापदौ ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सौख्यं सुखं शर्मशातमयः शुभफलो विधिः ।संपल्लक्ष्मीश्च संपत्तिर्विपत्तिर्विपदापदौ ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रुषा रुट् स्यात् क्रुधा क्रुट् च ईर्षा त्वीर्ष्याऽपि कथ्यते ।आपद्भवेदापदया विपद्विपदया सह ॥ २१२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
त्रिकोणं च तथाकाशं व्यापारं दशमं विपत् ।कर्माम्बराख्यं व्योमं च गगनं पुष्करं नभः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सम्पत्तिः सम्पदा संपल्लक्ष्मीः श्रीर्विपदा विपत् ।विपत्तिरापद्दुःखार्था न द्वयोरायुधं पुनः ॥ २५७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः नित्यं स्त्रियां भवन्ति । इयं भाः दीप्तिः । कच्छुः पामा । कशादनी । रज्जुः कुशमयी । इष्टका पक्व[क]मृत्तिका । इषिका वीरणशलाका कष्ठिका? च । विद्युदादीनामभिधानं स्त्रियां भवति । यथा इयं विद्युत् तडित् चञ्चला शतह्रदा क्षणप्रभा सौदामिनी ऐरावतीत्यादि । दिगभिधानम् । आशा काष्ठा ककुप् विदिगित्यादयः । भूम्यभिधानम् । इयं भूमिः धरा रसा पृथ्वी क्षमा क्ष्मा इत्यादिः । वल्ल्यभिधानम् । इयं वल्ली व्रततिः प्रतानिनीत्यादयः । सरिदभिधानम् । इयं सरित् नदी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा तटिनीत्यादयः ।छायासुरानिशावालुकाः स्त्रियां स्युश्चमूकन्थेराश्च ।आपत्संपद्विपत्प्रतिपत्समिद्विप्रुषश्चैव ॥ ३२ ॥
metre not recognised
भास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीइषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीतडित्स्त्रीचञ्चलास्त्रीशतह्रदास्त्रीक्षणप्रभास्त्रीसौदामिनीस्त्रीऐरावतीस्त्रीआशास्त्रीकाष्ठास्त्रीककुभ्स्त्रीविदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीधरास्त्रीरसास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीवल्लीस्त्रीव्रततिस्त्रीप्रतानिनीस्त्रीसरित्स्त्रीनदीस्त्रीकुल्यास्त्रीस्रवन्तीस्त्रीनिम्नगास्त्रीतटिनीस्त्रीछायास्त्रीसुरास्त्रीनिशास्त्रीवालुकास्त्रीचमूस्त्रीकन्थास्त्रीइरास्त्रीआपद्स्त्रीसंपद्स्त्रीविपद्स्त्रीप्रतिपद्स्त्रीसमिध्स्त्रीविप्रुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
आपन्नापत्स्थितौ तुल्यौ विपत्तिस्तु विपत्तथा ।कुटुम्बव्यापृतोपाधी अभ्यागारिकसंज्ञकः ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सिन्धूत्थरात्रिमणिदर्शविपन्मृगाङ्कविक्रस्रपर्वकरपारदविप्रराजः ॥ १० ॥
genderस्त्रीfem.
दुःखं कष्टं व्यथा पीडा वेदना यातनासुखम् ।कृच्छ्रं बाधार्तिराभीलं विधुरं व्यसनं विपत् ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आपद्विप[द्विप]त्तिश्च दारिद्रं निःस्वनिर्धनौ ।कदर्यः कृपणो लोभी बद्धमुष्टिर्मितंपचः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आपत्तिः स्याद्विपत्तिश्च विपदाऽऽपत् तथैव च ॥ ७३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
अथ लक्ष्मीः स्त्रियां सम्पत् सम्पत्तिः श्रीश्च कीर्तिता ।एता अपि स्त्रियां तिस्रो विपदापद्विपत्तयः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उपचर्यापि, सत्कृत्यालङ्कृतस्वकनीदये ।कूकुदः कूपदश्चाऽऽपदापदे विपदे विपदा विपद् ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भद्रासनं भद्रपीठं पीठं कोशोऽर्थसंचयः ।लक्ष्मीश्रीसंपदस्तुल्या विपत्तिविपदापदःधान्यादेर्वीवधः प्राप्तिरायातिस्तु धनागमः ॥ १२९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
संपत्संपत्तिलक्ष्म्यौ श्रीर्विपत्तिर्विपदापदौ ।अवसादस्तु सादः स्याद्विषादश्च श्लिकुर्न ना ॥ १९१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुणाः सांग्रामिकाः सर्वे स्वामिनस्त्वाभिगामिकाः ।इन्द्रव्रतादयश्चाष्टौ संपत्तिर्विपदोऽपराः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अनोर्निगरणेऽथोदो गिरतिस्तद्विपर्यये ।समः संवित्प्रतिज्ञाजिविपत्सु परिकीर्तितः ।समोऽभ्युपगमे तङ्वानवादपि परस्तथा ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
meanings
विपद् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् व्यसनव्यसनं विपदि भ्रंशे दोषे कामजकोपजे ॥ १२० ॥ Amarakośa 3.3.120
- नामलिङ्गानुशासनम् व्यसनव्यसनान्यशुभं दैवं विपदित्यनयास्त्रयः । Amarakośa 3.3.285
- धरणिकोश अनयवलयः कण्ठरोगे स्याद्वलयं कङ्कणं विदुः । अनयो विपदि दैवे व्यसने दुर्णयेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 25.2.20
- कोषकल्पतरु व्यसनव्यसनमंहसि कामजदूषणे- ऽप्यशुभदे च[17a]फले विफलोद्यमे । विपदि च प्रतिघे स्मितदूषणे चरमलिङ्गमुशन्ति विपश्चितः ॥ ६६ ॥ Koṣakalpataru 6.21.66
- कोषकल्पतरु अनयनरि रूपरसादिदेशयोः जनवासेऽधिगते प्रबन्धके । अनयो व्यसने विपद्यपि प्रथितश्चाशुभदैववाचकः ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.56
- नानार्थार्णवसंक्षेप अनयएवमाद्यौपनिषद्प्रयोगेषु मनीषिभिः । अनलश्चित्रके वह्नावनयस्तु विपद्यपि ॥ ४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.4
- नानार्थार्णवसंक्षेप व्यसनव्यसनं सक्तिविपदोर्दैवानिष्टफलेंऽहसि । पैशुन्यादौ च कोपार्थे मृगयादौ च कामजे ॥ ७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.70
- नानार्थार्णवसंक्षेप सम्परायआचारे(नु ? तु)समारम्भः सम्यगारम्भणेऽपि च । (सा ? स)म्परायस्तु सङ्ग्रामे विपदुत्तरकालयोः ॥ ११९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.119
- शब्दरत्नावली द्योद्युः पुंसि ज्वलने द्योस्तु स्वर्गे च विपति स्त्रियाम् । Śabdaratnāvalī 7.26.2
- वैजयन्ती व्यसनव्यसनं शक्तिविपदोर्दैवानिष्टफलेंऽहसि । पैशुन्यादौ च कोपोत्थे मृगयादौ च कामजे ॥ ३२ ॥ Vaijayantī 7.3.32
- वैजयन्ती संगरसंगरो ना क्रियाकारे प्रतिज्ञाविपदोर्युधि । शमीफले तु षण्डोऽथ संबाधौ योनिसंकटौ ॥ ९२ ॥ Vaijayantī 7.5.92