कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

रिक्त

riktaवि · adj.

In 14 kośas: 12 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.56
असारं फल्गु शून्यं तु वशिकं तुच्छरिक्तके ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
असारविफल्गुविशून्यविवशिकवितुच्छविरिक्तवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.777 · p. 89
रिक्तं तुच्छमसारं तु फल्गु व्युष्टिः फलं स्मृतम् ।कलिलं गहनं प्रोक्तं श्लथं शिथिलमुच्यते ॥ ७७७ ॥
अनुष्टुप्
रिक्तवितुच्छविअसारविफल्गुविव्युष्टिस्त्रीफलक्लीकलिलविगहनविश्लथविशिथिलवि
genderविadj.
लिङ्गविशेषविधि Liṅgaviśeṣavidhi · वररुचि Liṅgaviśeṣavidhi 80 · p. 21
स्थाल्यादीनां स्त्रीत्वं भवति । इयं स्थाली रन्धनभाण्डम् । सभा गोष्ठी । जरा वृद्धत्वम् । स्थली उच्चनिर्जलो देशः । वीची तरङ्गः । छविर्लावण्यम् । कटिः श्रोणी । मञ्जरी वृक्षस्य । वल्ली लता ।शिल्पं छर्दिस्त्वन्नं शमलमरकतपलाशकृच्छ्राणि ।मन्दिररिक्ते च नपुंसके मन्दुरां तु स्त्रियां विद्धि ॥ ८० ॥
metre not recognised
शिल्पक्लीछर्दिस्क्लीअन्नक्लीशमलक्लीमरकतक्लीपलाशक्लीकृच्छ्रक्लीमन्दिरक्लीरिक्तक्लीमन्दुरास्त्री
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.334 · p. 93
व्युष्टिः फलमसारं तु फल्गु शून्यार्थवाचकम् ।वशिकं रिक्ततुच्छे च शुन्येऽथ निबिडे पुनः ॥ ३३४ ॥
अनुष्टुप्
व्युष्टिस्त्रीफलक्लीअसारविफल्गुविशून्यविवशिकविरिक्तवितुच्छविनिबिडवि
genderविadj.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.685 · p. 115
शून्ये वशी(शि?)कं वावीरं तुच्छं रिक्तं च रिक्तकम् ।मुख्ये वर्यो वरेण्यश्च प्रधानप्रमुखोत्तमाः ॥ ६८५ ॥
अनुष्टुप्
वशिकविवावीरवितुच्छविरिक्तविरिक्तकविवर्यविवरेण्यविप्रधानविप्रमुखविउत्तमवि
genderविadj.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.107 · p. 45
अत्यर्थं निर्भरं तीव्रं गाढं बाढं दृढं भृशम् ।पूरितं भरितं पूर्णं शून्यरिक्ताखिलोद्वसाः ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
अत्यर्थविनिर्भरवितीव्रविगाढविबाढविदृढविभृशविपूरितविभरितविपूर्णविशून्यविरिक्तविखिलविउद्वसवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2628 · p. 423
शून्यं तुच्छं रिक्तकं च रिक्तं वशिकमित्यपि ।पञ्च नामानि शून्यस्य व्यवहरन्ति कोविदाः ॥ २६२८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 ह (wrong syllable)
शून्यवितुच्छविरिक्तकविरिक्तविवशिकवि
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.8 · p. 164
असारं फल्गु निःसारं निष्फलञ्चापि कुत्रचित् ।शून्यं शुन्यं तुच्छमृक्तं रिक्तं वशिकमीरितम् ॥
अनुष्टुप्
असारविफल्गुविनिःसारविनिष्फलविशून्यविशुन्यवितुच्छविऋक्तविरिक्तविवशिकवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि द्वितीयः काण्डः Śabdaratnākara 2.77 · p. 183
वस्वोकसारा तत्पुर्यामोकःशब्दे सलोपभाक् ।वित्ते ऋक्थं रिक्थमृक्तं रिक्तः सान्तं नपुंसके ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
वस्वौकसारास्त्रीवस्वौकारास्त्रीऋक्थक्लीरिक्थक्लीऋक्तक्लीरिक्तपुंरिक्तस्क्ली
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण कालाध्यायः Śabdaratnākara 1.8.245 · p. 33
क्षीयमाणतिथिः पक्षो रिक्तः स्यादपरस्त्वणिः ।मासस्त्रिंशदहोरात्रस्तस्य भेदाः स्युरुत्तरे ॥ २४५ ॥
अनुष्टुप्
रिक्तपुंअणिपुंमासपुं
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1676 · p. 201
त्रुटिर्मात्रा स्त्रियौ पुंसि कणलेशलवाणवः ।शून्यं तु वशिकं तुच्छं रिक्तं च विदृढो दृढः ॥ १६७६ ॥
अनुष्टुप्
त्रुटिस्त्रीमात्रास्त्रीकणपुंलेशपुंलवपुंअणुपुंशून्यविवशिकवितुच्छविरिक्तविविदृढविदृढवि
genderविadj.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश ज्योतिरध्यायः Vaijayantī 2.1.79 · p. 23
पक्षोऽर्धमासः पूर्वस्तु शुक्लाख्योऽन्योऽसिताह्वयः ।क्षीयमाणतिथिप्रायः पक्षो रिक्तोऽपरस्त्वणिः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
पक्षपुंअर्धमासपुंशुक्लपुंअसितपुंरिक्तपुंअणिपुं
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ तान्ताः Koṣakalpataru 6.16.35 · p. 209
तिक्तो रसे ना सुरभौ च षण्ढेकिरातके पर्पटके स्त्रियां तुकट्व्या[288b]मथो रिक्तमरण्य उक्तंशून्येऽन्यवत्स्याद्धुसृणे तु रक्तम् ॥ ३५ ॥
metre not recognised
meaningsअरण्यशून्य
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1109 · p. 137
याष्ये च रिक्तशब्दस्तु शून्ये त्रि क्ली तु रेचने ।क्षीयमाणतिथिप्रायपक्षे तु नरि स त्वयम् ॥ ११०९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsशून्यरेचनक्षीयमाणतिथिप्रायपक्ष
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश तान्ताः Śabdaratnāvalī 7.16.46 · p. 216
रतञ्च सुरते गुह्ये रत्नः सरिति वर्त्मनि ।रिक्तस्तु विपिने शून्ये निर्धने त्रिषु कीर्तितम् ॥
अनुष्टुप्
meaningsविपिनशून्यनिर्धन
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.180 · p. 153
रिक्तं वनेऽपि रीतिस्तु लोहकिट्टारकूटयोः ।रोहितमुजुक्रास्त्रे रक्ते ना मृगमीनयोः ॥ १८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
meaningsवन

रिक्त as a meaning in nānārtha verses