दुर्गत

durgataवि · adj.

In 13 kośas: 10 synonym verses, 9 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.26 · p. 18

दरिद्रो दुर्विधो दुःस्थो दुर्गतो निःस्वकीकटौ ।अकिंचनोऽधिपस्त्वीशो नेता परिवृढोऽधिभूः ॥ ३५८ ॥पतीन्द्रस्वामिनाथार्याः प्रभुर्भर्तेश्वरो विभुः ।ईशितेनो नायकश्च नियोज्यः परिचारकः ॥ ३५९ ॥डिङ्गरः किंकरो भृत्यश्चेटो गोप्यः पराचितः ।दासः प्रेष्यः परिस्कन्दो भुजिष्यपरिकर्मिणौ ॥ ३६० ॥परान्नः परिपिण्डादः परजातः परैधितः ।

अनुष्टुप्

दरिद्रवि दुर्विधवि दुःस्थवि दुर्गतवि निःस्ववि कीकटवि अकिंचनवि अधिपपुं ईशपुं नेतृपुं परिवृढपुं अधिभूपुं पतिपुं इन्द्रपुं स्वामिन्पुं नाथपुं आर्यपुं प्रभुपुं भर्तृपुं ईश्वरपुं विभुपुं ईशितृपुं इनपुं नायकपुं नियोज्यपुं परिचारकपुं डिङ्गरपुं किंकरपुं भृत्यपुं चेटपुं गोप्यपुं पराचितपुं दासपुं प्रेष्यपुं परिस्कन्दपुं भुजिष्यपुं परिकर्मिन्पुं परान्नपुं परिपिण्डादपुं परजातपुं परैधितपुं

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.90

निःस्वस्तु दुर्विधो दीनो दरिद्रो दुर्गतोऽपि सः ।

अनुष्टुप्

निःस्ववि दुर्विधवि दीनवि दरिद्रवि दुर्गतवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.348 · p. 41

क्षुद्रदरिद्राकिञ्चनदुर्विधदुःस्थाश्च दुर्गताः प्रोक्ताः ।इतरप्राकृतपामरपृथग्जना वर्वराश्च तुल्यार्थाः ॥ ३४८ ॥

गीतिः

क्षुद्रवि दरिद्रवि अकिञ्चनवि दुर्विधवि दुःस्थवि दुर्गतवि इतरवि प्राकृतवि पामरवि पृथग्जनवि वर्वरवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.90 · p. 224

दृढमुष्टिर्बद्धकरो निस्वो दुस्थश्च दुर्विधः ।दुस्थितो दुर्गतो दीनो दरिद्रोऽकिंचनोऽपि च ॥ ९० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्ब (wrong syllable)

दृढमुष्टिवि बद्धकरवि निस्ववि दुस्थवि दुर्विधवि दुस्थितवि दुर्गतवि दीनवि दरिद्रवि अकिंचनवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.25 · p. 3

दरिद्रोऽपि दरिद्राणे दुर्गतोऽश्वस्तनोऽपि सः ।व्रातीनः स्याद्व्रातजीवी शरीरायासजीवनः ॥ २५ ॥

अनुष्टुप्

दरिद्रवि दरिद्राणवि दुर्गतवि अश्वस्तनवि व्रातीनवि व्रातजीविन्वि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.24 · p. 104

दरिद्रोऽकिंचनो निःस्वो निर्धनः कीकटश्च सः ।दुर्गतो दुर्विधो दुःस्थो नायकोऽथाधिभूः प्रभुः ॥ २४ ॥

अनुष्टुप्

दरिद्रपुं अकिंचनपुं निःस्वपुं निर्धनपुं कीकटपुं दुर्गतपुं दुर्विधपुं दुःस्थपुं नायकपुं अधिभूपुं प्रभुपुं

genderपुंmasc.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.671 · p. 113

दरिद्रे दुर्विधो दीनो भाग्यवैरी च दुर्गतिः(तः?) ।मलिनः पापकारी च पापी दौर्भाग्यदुर्मती ॥ ६७१ ॥

अनुष्टुप्

दुर्विधवि दीनवि भाग्यवैरिन्वि दुर्गतवि मलिनवि पापकारिन्वि पापिन्वि दौर्भाग्यवि दुर्मतिवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.530 · p. 67

स्याद्दरिद्रस्तथा दुःस्थः क्षुद्रो दुर्विधदुर्गतौ ।कीकटोऽकिञ्चनो निःस्वो दीनो नीचोऽपि कथ्यते ॥ ५३० ॥

अनुष्टुप्

दरिद्रवि दुःस्थवि क्षुद्रवि दुर्विधवि दुर्गतवि कीकटवि अकिञ्चनवि निःस्ववि दीनवि नीचवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश प्राणिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 4.1.66 · p. 163

दरिद्रो दुर्विधो दीनो निस्वो दुर्गत इत्यपि ।याचकोऽर्थी याचनको मार्गणश्च वनीयकः ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 या (wrong syllable)

दरिद्रवि दुर्विधवि दीनवि निस्ववि दुर्गतवि याचकपुं अर्थिन्पुं याचनकपुं मार्गणपुं वनीयकपुं

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.60 · p. 206

अपि दुस्स्थक्रूरदीननीचदुर्गतदुर्विधाः ।मार्गणः स्याद्याचनको याचकोऽर्थी वनीपकः ॥ ६० ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 द्या (wrong syllable)

दुस्स्थवि क्रूरवि दीनवि नीचवि दुर्गतवि दुर्विधवि मार्गणवि याचनकवि याचकवि अर्थिन्वि वनीपकवि

genderविadj.

दुर्गत as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश दुर्विधसंनद्धो वर्मिते व्यूढे दुर्विधो दुर्गते खले । प्रसिद्धो भूषिते ख्याते निरोधो नाशरोधयोः ॥ Dharaṇikośa 18.1.7
कोषकल्पतरु दुःस्थनील्यां च सूक्ष्मत्रुटिगश्च स स्त्री दुःस्थोऽन्यवद्दुर्गत मूर्खवाची । मन्थस्तु मन्थानकदृ[2b]ग्गदार्थे ग्रन्थस्तु संदर्भधनप्रबन्धे ॥ ९६ ॥ Koṣakalpataru 6.18.96
कोषकल्पतरु दुर्विधपुमांस्तथा स्याद्विवधोऽथ देशे शैले कठोरे निषधो नृपे च । संबाध उक्तो भगसंकटार्थे स्याद्दुर्विधो दुर्गतधूर्तयोश्च ॥ ६९ ॥ Koṣakalpataru 6.20.69
कोषकल्पतरु दीनन्यूनं च हीनं त्रिषु गर्ह्य ऊने दीनस्तु भीते त्रिषु दुर्गते च । स्त्रियां त्वसौ मूषिक[11a]योषिति स्या- द्बुध्नस्तु शंभौ गदितोऽपि मूले ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 6.21.91
नानार्थार्णवसंक्षेप दुरितदुर्गते दुष्कृतं तु क्ली पापे त्रिस्त्वशुभं कृते । द्रुहिणस्तु नृलिङ्गः स्याद् वासुदेवविरिञ्चयोः ॥ ९४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.941
शब्दरत्नावली दुःस्थगन्थः शास्त्रे धने वर्णसंख्याते ग्रथनेऽपि च । ग्रन्थिर्ना पर्वरुग्भेदग्रन्थिपर्णेषु वल्कले ॥ गाथा श्लोकगेपवृत्तसंस्कृतेतरभाषिते । तीर्थं शास्त्रे कृतौ(?) क्षेत्रे पात्रे नारीरजस्यपि ॥ उपाध्यायोपायमन्त्रितटषिजुष्टजलेष्वपि । तुत्थं क्लीबमञ्जने स्यान्नीलीसूक्ष्मैलयोः स्त्रियाम् ॥ दुःस्थो मूर्खे दुर्गते स्यात्पुंसि दुःखस्थिते त्रिषु । प्रस्थोऽस्त्रियां मितद्रव्ये सानुमानभिदोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.17.3
शब्दरत्नावली दुर्विधजले क्लीबं पुंसि कुक्षौ राहौ च राक्षसान्तरे । दुर्विधः पिशुने मूर्खे दुर्गते वाच्यलिङ्गकः ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.27
शब्दरत्नावली दीनदानु विक्रान्तदात्रोश्च दीना मूषिकयोषिति । वाच्यवद्दुर्गते भीते द्युम्नञ्च बलवित्तयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.11
त्रिकाण्डशेष दुर्विधदोग्धा गोपे कवौ वत्से दुग्धं क्षीरे प्रपूरिते । दिग्धं लिप्ते विषाक्ते च दुर्विधौ खलदुर्गतौ ॥ २१८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.218