परिभाषण

paribhāṣaṇaक्ली · neut.

In 11 kośas: 7 synonym verses, 8 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 2.190 · p. 15

यः सनिन्द उपालम्भस्तत्र स्यात्परिभाषणम् ।

अनुष्टुप्

परिभाषणक्ली

genderक्लीneut.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह शब्दादिवर्गः Amarakośa 1.6.14

यः सनिन्द उपालम्भस्तत्र स्यात्परिभाषणम् ॥ १४ ॥

अनुष्टुप्

परिभाषणक्ली

genderक्लीneut.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव ब्रह्मप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.2.88 · p. 448

यः सनिन्द उपालम्भस्तत्र स्यात्परिभाषणम् ।आपृच्छालापसंभाषोऽनुलापः स्यान्मुहुर्वचः ॥ ८८ ॥

अनुष्टुप्

परिभाषणक्ली आपृच्छास्त्री आलापपुं संभाषपुं अनुलापपुं

genderक्लीneut.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.193 · p. 28

उपालम्भः सनिन्दो यस्तच्च स्यात्परिभाषणम् ।आज्ञादेशौ नियोगश्च निर्दिष्टिः शासनं तथा ॥ १९३ ॥

अनुष्टुप्

उपालम्भपुं परिभाषणक्ली आज्ञास्त्री आदेशपुं नियोगपुं निर्दिष्टिस्त्री शासनक्ली

genderक्लीneut.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संयोगादिवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.2.99 · p. 29

शाप आक्रोश आक्षेपो भर्त्सनं तर्जनं च धिक् ।परिभाषणमुपालम्भः शपथः शपनं शपः ॥ ९९ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्

शापपुं आक्रोशपुं आक्षेपपुं भर्त्सनक्ली तर्जनक्ली धिक्अ परिभाषणक्ली उपालम्भपुं शपथपुं शपनक्ली शपपुं

genderक्लीneut.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.396 · p. 51

तथा कल्या शुभा वाणी चर्भटी चर्चरी समे ।यः सनिन्द उपालम्भः स्यात् तत्र परिभाषणम् ॥ ३९६ ॥

अनुष्टुप्

कल्यास्त्री चर्भटीस्त्री चर्चरीस्त्री परिभाषणक्ली

genderक्लीneut.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.380 · p. 27

कुलदोषाविष्करणं तत्र स्यात् परिभाषणम् ।आक्षारणाक्षारणं स्यादाक्रोशो मैथुनं प्रति ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वि (wrong syllable)

परिभाषणक्ली आक्षारणास्त्री आक्षारणक्ली आक्रोशपुं

genderक्लीneut.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास णश्लोकः Dharaṇikośa 14.3.26 · p. 60

परिभाषणमालापो नियमः परिभाषणम् ।निन्दार्थक उपालम्भे परिभाषणमिष्यते ॥

अनुष्टुप्

meaningsआलाप नियम उपालम्भ

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धातुवर्गः Koṣakalpataru 3.5.6 · p. 45

निन्दति नेदति गर्हति कुत्सयते गर्हते रिफति ।रि[ह]ति श्वल्कयति स्याद्भलते भल्लते वटति ।जर्जति झर्झति चर्चति रेटति परिभाषते तद्वत् ॥ ६ ॥

metre not recognised

meaningsनिन्दति नेदति गर्हति कुत्सयते गर्हते रिफति रिहति श्वल्कयति भलते भल्लते वटति जर्जति झर्झति चर्चति रेटति परिभाषते

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धातुवर्गः Koṣakalpataru 3.5.7 · p. 46

रेटते बर्हते बल्हते च स्युः परिभाषणे ।द्वेष्ट्यप्रीतौ विप्रकारे पुनर्यातयति स्मृतम् ॥ ७ ॥

अनुष्टुप्

meaningsरेटते बर्हते बल्हते

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ णान्ताः Koṣakalpataru 6.15.68 · p. 204

अवतारणं तु वस्त्राञ्चलार्चनं भूतबाधायाम् ।परिभाषणं तु निन्दोपालम्भालापके नियमे ॥ ६८ ॥

metre not recognised

meaningsनिन्दा उपालम्भ आलापक नियम

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ णान्ताः Koṣakalpataru 6.15.69 · p. 204

आलापेऽप्यथ दान क्लिन्नकरेभेऽप्यपाश्रये किंच ।प्रासादादिकवीथीवरण्डके मत्तवारणं प्राहुः ॥ ६९ ॥

गीतिः

meaningsआलाप

doubtful

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् पञ्चाक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.14 · p. 91

हरितालेऽप्यथ ज्ञेयं नियमे परिभाषणम् ।निन्दात्मकेऽप्युपालम्भे स्यादालापेऽप्यथो भवेत् ॥ १४ ॥

अनुष्टुप्

meaningsनियम उपालम्भ आलाप

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश णान्ताः Śabdaratnāvalī 7.15.97 · p. 213

परिभाषणमुक्तौ स्यान्निन्दोपालम्भने यमे ।अथ मत्तवारणं स्यात्प्रभिन्नमदकुञ्जरे ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त्त (wrong syllable)

meaningsउक्ति निन्दा उपालम्भन यम

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नपुंसकलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 8.3.16 · p. 274

निन्दोपालंभ आलापे नियमे परिभाषणम् ।

अनुष्टुप्

meaningsआलाप नियम