निन्दा

निन्दा as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् अपवादअपवादौ तु निन्दाज्ञे दायादौ सुतबान्धवौ । Amarakośa 3.3.172
• नामलिङ्गानुशासनम् धिक्पापकुत्सेषदर्थे कु धिङ्निर्भर्त्सननिन्दयोः ॥ २४१ ॥ Amarakośa 3.3.241
• हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) वतअधरस्तादधरतः स्यादधस्तादधोऽधरे । अत इत्युच्यते हेतौ निन्दायां विस्मये वत ॥ ८७८ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.878
• धरणिकोश अपवादप्रियंवदः खेचरे च महामदो गजेऽपि च । विशारदो बुधेऽत्रस्ते शतह्रदा वज्रविद्युतोः । अपवादौ तु निन्दाज्ञे जनपदो जनदेशयोः ॥ Dharaṇikośa 17.1.7
• धरणिकोश आक्षेपआक्षेपः स्यादुपक्षेपे काव्यालंकारनिन्दयोः । परीवापः परिक्षेपे पर्याप्तौ सलिलस्थितौ ॥ Dharaṇikośa 20.2.7
• धरणिकोश घिङ्घिङ् निर्भर्त्सनं निन्दा [च] मनाक् स्यात्स्तोकमन्दयोः । Dharaṇikośa 34.2.1
• कोषकल्पतरु निकरोतिनिर्माति च विधत्ते स्युः करणे कृस्तु(?) नेर्भवेत् । अवज्ञावञ्चनाशाठ्यनिन्दाभर्त्सनवाचकः ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 3.5.52
• कोषकल्पतरु गैस्पर्धायां स्यात्प्रतेर्गर्जिरुद्गै * सेवने मतः । वेर्निन्दायामवाद्दृष्टो निर्वा[218b]दे वापि गर्हणे ॥ ३१ ॥ Koṣakalpataru 3.5.31
• कोषकल्पतरु धिक्ईषदर्थे दुष्कृते च मनाङ्मन्देषदर्थयोः । धिग्भर्त्सने च निन्दायामृधक् शीघ्र-समीपयोः ॥ ८० ॥ Koṣakalpataru 5.1.80
• कोषकल्पतरु दुष्ठुशम्बट् वित्तेऽथ सुष्ठु स्यात्पूजात्यर्थप्रशंसने । अपष्ठु निन्द्येऽभव्ये च दुष्ठु निन्दित-निन्दयोः ॥ ८६ ॥ Koṣakalpataru 5.1.86
• कोषकल्पतरु सामिकं कल्याणशिरोम्बुरुक्पुनरु[245a]रीकारानुयोगार्थयोः पृच्छा-गर्हणयोस्तु किं स्म तु गते कालेऽङ्घ्रिपूर्तावपि । स्वाच्छन्द्येऽनुमतौ च काममुदितं स्यात्सामि निन्दा-र्धयो- र्नूनं निश्चित-तर्कयोरनुनय-क्रोधोक्तितर्केषु हूम् ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 5.1.6
• कोषकल्पतरु परिभाषणअवतारणं तु वस्त्राञ्चलार्चनं भूतबाधायाम् । परिभाषणं तु निन्दोपालम्भालापके नियमे ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.15.68
• कोषकल्पतरु पाशलोध्रे तथा गन्धरसेऽथ दर्शः सूर्येन्दुसङ्गेऽप्यवलोकनेऽपि । श्रौते च पक्षान्त विधौ तथाथ स्पर्शो भवेत्स्पर्शनदानयोश्च । त्वाचे गुणेऽर्तौ च नृवैश्ययोस्तु नास्त्री प्रवेशे विडिह प्रजायाम् । मले न ना स्त्री तु खगादिबन्धे कचोत्तरस्थो निकरे च पाशः । कर्णान्तगः शोभनवाचकः स्या- न्निन्दार्थकश्चात्र परस्थितोऽयम् । नाशो विनाशानुपलम्भयोः स्यात् पलायनेऽथ क्षवथौ पुमान्स्यात् ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.30.6
• कोषकल्पतरु अवध्वंसनृपोत्तमे स्यात्कलहंस आद्ये ऽवध्वंस उक्तोऽप्यवचूर्णनेऽपि । निन्दापरित्यागगतोऽथ मूर्वा- द्राक्षास्वपि स्यादिह दुग्धिकासु ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 6.31.25
• नानार्थार्णवसंक्षेप क्षेपकूष्मा तु वाताभावे च शल्ये च क्षेपवाक् पुनः । क्षिप्तिनिन्दावहेलेषु केतुस्तु ध्वजचिह्नयोः ॥ ३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.35
• नानार्थार्णवसंक्षेप जुगुप्साजिगीषाशब्द उद्दिष्टो व्यवसायजयेच्छयोः । जुगुप्सा तु घृणायां च निन्दायां चाथ झल्लरी ॥ ३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.33
• नानार्थार्णवसंक्षेप आक्षेपआलेपः पुनरालिप्तावनुलेपनवस्तुनि । आक्षेपः पुनराकृष्टौ निन्दाभर्त्सनयोरपि ॥ ३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.30
• नानार्थार्णवसंक्षेप अपवादअपदेशस्तु लक्षे स्यान्निमित्तव्याजयोरपि । अपवादस्तु निन्दायामाज्ञायां च द्वयोरपि ॥ २ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.2
• परमानन्दीयनाममाला घृणाघृतं दीप्तौ जलेऽथाज्ये घृणा निन्दा दया स्मृता । घटा गोष्ठ्यां गजश्रेणौ घृणिर्ज्वालांशुवीचिषु ॥ १७३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.10.173
• परमानन्दीयनाममाला चर्चाचर्चा देव्यां च निन्दायां चिन्तायां स्थासकेऽपि च । चक्री कोके कुलालेऽपि सार्वभौमे रथे हरौ ॥ १७९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.11.179
• शब्दरत्नावली परिभाषणपरिभाषणमुक्तौ स्यान्निन्दोपालम्भने यमे । अथ मत्तवारणं स्यात्प्रभिन्नमदकुञ्जरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.97
• शब्दरत्नावली अववादअष्टापदी चन्द्रमाल्यां मर्कटे शरभे पुमान् । अववादः समाज्ञायां निन्दाविश्रम्भयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.24
• शब्दरत्नावली क्षेपक्षेपः स्यात्प्रेरणे गर्वे निन्दाविक्षेपलेपने । गोपः पुंसि नृपे गोष्ठ्याध्यक्षे गोपालकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.5
• शब्दरत्नावली किम्कामिः पुंसि कामुके स्यादथ रत्यामपि स्त्रियाम् । किंक्षेपे च वितर्के च वाच्यवत्प्रश्ननिन्दयोः ॥ कृमिः क्रिमिः पुंसि कीटे लाक्षायां कृमिले खरे । किर्मी स्त्री हेमपुत्याञ्च शालापलालयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.5
• शब्दरत्नावली विद्रवविभवो मोक्षसम्पत्त्योर्विद्रवो द्रुतिनिन्दयोः । विभावः स्यात्परिचये मन्मथोद्दीपनादिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.35
• शब्दरत्नावली एनस्ओजः क्लीबं बले दीप्ताववष्टम्भप्रकाशयोः । एनः पापेऽपराधेऽपि निन्दायामपि न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.19
• शब्दरत्नावली ॠॠ दम्भे भीतिसम्पाने निन्दायामूर्द्ध्वदर्शने । Śabdaratnāvalī 8.1.9
• शब्दरत्नावली धिक्धिक् भर्त्सने च निन्दायां मनाक् स्यादल्पमन्दयोः । हिरुक् विनार्थे मध्यार्थेऽप्यमार्थे च दृश्यते ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.15
• शब्दरत्नावली दुष्ठुसुष्ठु प्रशंसनेऽत्यर्थे दुष्ठु निन्दाप्रशंसयोः । अपष्ठु शोभनार्थे स्यान्निरवद्ये च तद्भवेत् ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.20
• शब्दरत्नावली हम्किमु सम्भावनायाञ्च विमर्षविदितार्थयोः । तात्मकोपे स्मृतौ विस्मयकुत्सयोः । प्राकाम्ये च विकल्पे च सम्भावनाप्रसिद्धयोः । शं कल्याणे सुखे शस्ते शास्त्रेऽपि च निगद्यते ॥ सं समार्थे प्रकृष्टार्थे सङ्गतेशोभयेऽपि च । हं कोपोक्त्यामनुनये सामित्वर्द्धार्थनिन्दयोः ॥ हुं दूरीकरणे स्मृत्यामसूयाप्रश्नयोरपि । हूं प्रश्ने च वितर्के च त्वसकृत्क्राधतर्जने ॥ एवमङ्गीकृते वार्थप्रकारेष्वषधारणे । अलं निष्कारणे शक्तौ भूषणे च निरर्थके ॥ अङ्गीकारे च पर्याप्तौ प्रश्ने परकृतावपि । कथं प्रश्ने प्रकारार्थे सम्भ्रमे हर्षगर्हयोः ॥ कामं प्रकामेऽनुगतौ क्रोधानुगमयोरपि । नूनं तर्के स्मृतौ वाक्यपूरणे निश्चितेऽपि च ॥ परं नियोगे क्षेपे च प्राध्वं नम्रानुकूलयोः । सत्यं प्रश्नेऽभ्युपगमेऽवश्यन्तु नित्ययत्नयोः ॥ अभीक्ष्णं वारवारार्थे शीघ्रप्रकर्षयोरपि । इदानीं सम्प्रतीत्यर्थवाक्यभूषणयोरपि ॥ तद्दिनं दिनमध्येतु प्रतिवासर इत्यपि । साम्प्रतञ्चापि योग्यार्थे सम्प्रतीत्यर्थ इत्यपि ॥ भृशं प्रकर्षे चार्थे च मुहुरर्थे च शोभने । Śabdaratnāvalī 8.1.50
• शब्दरत्नाकर अपवादअपवादौ तु निन्दाज्ञे गुह्यगूढाववस्करौ । अन्तेवासी तु चण्डाले शिष्यनापितयोरपि ॥ २२०० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2200
• शब्दरत्नाकर आहोआहो निन्दाहेतुचित्रेष्वाराद्दूरसमीपयोः । इति हेतौ प्रकरणे प्रकारादिसमाप्तिषु ॥ २२६४ ॥ Śabdaratnākara 5.2.2264
• शब्दरत्नाकर सामिसकृत् सहैकवारे च सामि स्यादर्धनिन्दयोः । स्वस्ति मङ्गलनिष्पापक्षेमेष्वाशीर्वचस्यपि ॥ २२७७ ॥ Śabdaratnākara 5.2.2277
• त्रिकाण्डशेष पाशपाशः कचान्ते संघार्थः कर्णान्ते शोभनार्थकः । छात्राद्यन्ते च निन्दार्थः पाशः पक्ष्यादिबन्धने ॥ ४३१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.431
• वैजयन्ती जुगुप्सापार्यां कालेऽपि घटिका रथ्यायामपि चत्वरी । जुगुप्सा निन्दाघृणयोर्जननी करुणांबयोः ॥ ८ ॥ Vaijayantī 7.2.8
• वैजयन्ती अपवादनृपरक्षिष्वनीकस्थो हस्तिशिक्षाविचक्षणे । अपवादौ तु निन्दाज्ञे स्तुतिस्नेहावपह्नवौ ॥ १४ ॥ Vaijayantī 8.1.14
• वैजयन्ती उपालंभनिन्दोपालंभ आलापे नियमे परिभाषणम् । Vaijayantī 8.3.16
• वैजयन्ती अतस्लक्षणेऽप्यनु वीप्सादित्रयेऽप्यभिमुखेप्यभि । अतो निन्दाहेतुचित्रेष्वाराद्दूरसमीपयोः ॥ १६ ॥ Vaijayantī 8.7.16
• वैजयन्ती सामिसकृत् सदैकवारे च सामि स्यादर्धनिन्दयोः । स्वस्ति मङ्गलनिष्पापक्षेमेष्वाशीर्वचस्यपि ॥ २९ ॥ Vaijayantī 8.7.29