माघ
māghaपुं · masc.In 10 kośas: 9 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
माघस्तपाः फाल्गुनस्तु फाल्गुनिकस्तपस्यवत् ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
पौषे तैषसहस्यौ द्वौ तपा माघेऽथ फाल्गुने ।स्यात्तपस्यः फाल्गुनिकः स्याच्चैत्रे चैत्रिको मधुः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 फा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मघा पित्र्या भूम्नि जाते माघः स्यान्मघ इत्यपि ।फल्गुनी भगदेवत्या पूर्वा तज्जस्तु फल्गुनः ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कार्त्तिकादित्रये स स्यात्तत्राब्दे द्वौ मलिम्लुचे ।मासस्य पूरणे मासतमः स्याद्भेद्यलिङ्गकः ।अर्धमासतमश्चैव संवत्सरतमस्तथा ।माघ्यादयो यत्र भवन्ति पूर्णिमामाघादिमासाः क्रमशः स्मृता अमी ।माघ्ये तपा अस्त्र्यथ फाल्गुनः स्यात्स फल्गुनः फाल्गुनिकस्तपस्यः ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.
तपा माघस्त्वथ फाल्गुनिकः फाल्गुन इत्यपि ।तपस्योऽथ मधुश्चैत्रचैत्रिकौऽप्यथ माधवः ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 थ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पौषस्तैषस्तु माघश्च तपास्तु फाल्गुनस्तथा ।फल्गुनिकस्तपस्यश्च फल्गुनालस्तपस्यवत् ॥ १४७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable); pāda 3, syllable 3 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मार्गस्तु मार्गशीर्षः स्यादाग्रहायणिकः सहाः ।पौषस्तैषः सहस्यश्च तपा माघेऽथ फाल्गुनः ॥ २५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सहस्ये स्युस्तैषपौषसैधा माघे तु शानकः ।शातरश्च तपाश्चाथ द्वौ फाल्गुनिकफाल्गुनौ ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धार्ये माध्यस्तु कुन्दाख्यद्रुमे ना प्रसवेऽस्य नप् ।माघसाधौ पुनस्त्रि स्यात् पौर्णमास्यां पुनः स्त्रियाम् ॥ ९८७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसाधु
मघानक्षत्रयुक्तायां माघी मासे तु तद्वति ।माघो ना त्रिर्मघासंज्ञनक्षत्रयुतकालजे ॥ ९८८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमघायुतकालज
माघ as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश तपस्तपश्चान्द्रायणादौ स्यात्तपाः शिशिरमाघयोः । तपो वै धर्मलोकश्च जनो लोकात्परस्तपः ॥ Dharaṇikośa 31.3.6
- कोषकल्पतरु तपस्पुमानदन्तोऽथ तपोऽपि धर्मे दर्भे च कृच्छ्रादिषु लोकभेदे । माघे तु न स्त्री शिशिरे तु पुंसि तपस्तथा ग्रीष्मऋतौ तु पुंसि ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.31.6
- शब्दरत्नावली तपस्तरस्तीरे बले वेगे प्लवने च नपुंसकम् । तपः क्लीबं लोकभेदे धर्मे चान्द्रायणादिषु । पुंसि माघे च शिशिरे त्वस्त्रियामपि कुत्रचित् ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.22