कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

All kośas › Amarakośa

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa

2,373 verses · 12,470 words tagged · 1,463 marked doubtful (dashed)

प्रथमं काण्डम् · कालवर्गः

इति दिग्वर्गः

अथ कालवर्गः

कालो दिष्टोऽप्यनेहापि समयोऽप्यथ पक्षतिः ।प्रतिपद्द्वे इमे स्त्रीत्वे तदाद्यास्तिथयो द्वयोः ॥ १ ॥
1.4.1
अनुष्टुप्
घस्रो दिनाहनी वा तु क्लीबे दिवसवासरौ ।
1.4.2
अनुष्टुप्
प्रत्यूषोऽहर्मुखं कल्यमुषःप्रत्युषसी अपि ।व्युष्टं विभातं द्वे क्लीबे पुंसि गोसर्ग इष्यते ॥ २ ॥प्रभातं च दिनान्ते तु सायं सन्ध्या पितृप्रसूः ।
1.4.3
अनुष्टुप्
प्राह्णापराह्णमध्याह्नास्त्रिसन्ध्यमथ शर्वरी ॥ ३ ॥निशा निशीथिनी रात्रिस्त्रियामा क्षणदा क्षपा ।विभावरीतमस्विन्यौ रजनी यामिनी तमी ॥ ४ ॥
1.4.4
अनुष्टुप्
तमिस्रा तामसी रात्रिर्ज्यौत्स्नी चन्द्रिकयान्विता ।
1.4.5
अनुष्टुप्
आगामिवर्तमानाहर्युक्तायां निशि पक्षिणी ॥ ५ ॥
1.4.5
अनुष्टुप्
गणरात्रं निशा बह्व्यः प्रदोषो रजनीमुखम् ।
1.4.7
अनुष्टुप्
अर्धरात्रनिशीथौ द्वौ द्वौ यामप्रहरौ समौ ॥ ६ ॥
1.4.6
अनुष्टुप्
स पर्वसन्धिः प्रतिपत्पञ्चदश्योर्यदन्तरम् ।
1.4.9
अनुष्टुप्
पक्षान्तौ पञ्चदश्यौ द्वे पौर्णमासी तु पूर्णिमा ॥ ७ ॥
1.4.7
अनुष्टुप्
कलाहीने सानुमतिः पूर्णे राका निशाकरे ।
1.4.11
अनुष्टुप्
अमावास्या त्वमावस्या दर्शः सूर्येन्दुसङ्गमः ॥ ८ ॥
1.4.8
अनुष्टुप्
सा दृष्टेन्दुः सिनीवाली सा नष्टेन्दुकला कुहूः ।
1.4.13
अनुष्टुप्
उपरागो ग्रहो राहुग्रस्ते त्विन्दौ च पूष्णि च ॥ ९ ॥
1.4.9
अनुष्टुप्
सोपप्लवोपरक्तौ द्वावग्न्युत्पात उपाहितः ।
1.4.15
अनुष्टुप्
एकयोक्त्या पुष्पवन्तौ दिवाकरनिशाकरौ ॥ १० ॥
1.4.10
अनुष्टुप्
अष्टादश निमेषास्तु काष्ठा त्रिंशत्तु ताः कला ।
1.4.17
अनुष्टुप्
तास्तु त्रिंशत्क्षणस्ते तु मुहूर्तो द्वादशा स्त्रियाम् ॥ ११ ॥
1.4.11
अनुष्टुप्
ते तु त्रिंशदहोरात्रः पक्षस्ते दशपञ्च च ।
1.4.19
अनुष्टुप्
पक्षौ पूर्वापरौ शुक्लकृष्णौ मासस्तु तावुभौ ॥ १२ ॥
1.4.12
अनुष्टुप्
द्वौ द्वौ मार्गादिमासौ स्यादृतुस्तैरयनं त्रिभिः ।
1.4.21
अनुष्टुप्
अयने द्वे गतिरुदग्दक्षिणार्कस्य वत्सरः ॥ १३ ॥
1.4.13
अनुष्टुप्
समरात्रिन्दिवे काले विषुवद्विषुवं च तत् ।
1.4.23
अनुष्टुप्
पुष्ययुक्ता पौर्णमासी पौषी मासे तु यत्र सा ॥
1.4.24
अनुष्टुप्
नाम्ना स पौषो माघाद्याश्चैवमेकादशापरे ।
1.4.25
अनुष्टुप्
मार्गशीर्षे सहा मार्ग आग्रहायणिकश्च सः ॥ १४ ॥
1.4.14
अनुष्टुप्
पौषे तैषसहस्यौ द्वौ तपा माघेऽथ फाल्गुने ।स्यात्तपस्यः फाल्गुनिकः स्याच्चैत्रे चैत्रिको मधुः ॥ १५ ॥
1.4.15
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 फा (wrong syllable)
वैशाखे माधवो राधो ज्येष्ठे शुक्रः शुचिस्त्वयम् ।आषाढे श्रावणे तु स्यान्नभाः श्रावणिकश्च सः ॥ १६ ॥
1.4.16
अनुष्टुप्
स्युर्नभस्यप्रौष्ठपदभाद्रभाद्रपदाः समाः ।
1.4.29
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प्रौ (wrong syllable)
स्यादाश्विन इषोऽप्याश्वयुजोऽपि स्यात्तु कार्तिके ॥ १७ ॥बाहुलोर्जौ कार्तिकिको हेमन्तः शिशिरोऽस्त्रियाम् ।
1.4.30
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 का (wrong syllable)
वसन्ते पुष्पसमयः सुरभिर्ग्रीष्म ऊष्मकः ॥ १८ ॥
1.4.18
अनुष्टुप्metre not read in every line
निदाघ उष्णोपगम उष्ण ऊष्मागमस्तपः ।स्त्रियां प्रावृट्स्त्रियां भूम्नि वर्षा अथ शरत्स्त्रियाम् ॥ १९ ॥
1.4.19
अनुष्टुप्
षडमी ऋतवः पुंसि मार्गादीनां युगैः क्रमात् ।
1.4.33
अनुष्टुप्
संवत्सरो वत्सरोऽब्दो हायनोऽस्त्री शरत्समाः ॥ २० ॥
1.4.20
अनुष्टुप्
मासेन स्यादहोरात्रः पैत्रो वर्षेण दैवतः ।दैवे युगसहस्रे द्वे ब्राह्मः कल्पौ तु तौ नृणाम् ॥ २१ ॥
1.4.21
अनुष्टुप्
मन्वन्तरं तु दिव्यानां युगानामेकसप्ततिः ।संवर्तः प्रलयः कल्पः क्षयः कल्पान्त इत्यपि ॥ २२ ॥
1.4.22
अनुष्टुप्
अस्त्री पङ्कः पुमान्पाप्मा पापं किल्बिषकल्मषम् ।कलुषं वृजिनैनोऽघमंहो दुरितदुष्कृतम् ॥ २३ ॥
1.4.23
अनुष्टुप्
स्याद्धर्ममस्त्रियां पुण्यश्रेयसी सुकृतं वृषः ।
1.4.38
अनुष्टुप्
मुत्प्रीतिः प्रमदो हर्षः प्रमोदामोदसम्मदाः ॥ २४ ॥स्यादानन्दथुरानन्दः शर्मशातसुखानि च ।
1.4.39
अनुष्टुप्
श्वःश्रेयसं शिवं भद्रं कल्याणं मङ्गलं शुभम् ॥ २५ ॥भावुकं भविकं भव्यं कुशलं क्षेममस्त्रियाम् ।शस्तं चाथ त्रिषु द्रव्ये पापं पुण्यं सुखादि च ॥ २६ ॥
1.4.26
अनुष्टुप्
मतल्लिका मचर्चिका प्रकाण्डमुद्घतल्लजौ ।प्रशस्तवाचकान्यमून्ययः शुभावहो विधिः ॥ २७ ॥
1.4.27
पञ्चचामरम्
दैवं दिष्टं भागधेयं भाग्यं स्त्री नियतिर्विधिः ।
1.4.42
अनुष्टुप्
हेतुर्ना कारणं बीजं निदानं त्वादिकारणम् ॥ २८ ॥
1.4.28
अनुष्टुप्
क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः प्रधानं प्रकृतिः स्त्रियाम् ।
1.4.44
अनुष्टुप्
विशेषः कालिकोऽवस्था गुणाः सत्त्वं रजस्तमः ॥ २९ ॥
1.4.29
अनुष्टुप्
जनुर्जननजन्मानि जनिरुत्पत्तिरुद्भवः ।
1.4.46
अनुष्टुप्
प्राणी तु चेतनो जन्मी जन्तुजन्युशरीरिणः ॥ ३० ॥
1.4.30
अनुष्टुप्
जातिर्जातं च सामान्यं व्यक्तिस्तु पृथगात्मता ।
1.4.48
अनुष्टुप्
चित्तं तु चेतो हृदयं स्वान्तं हृन्मानसं मनः ॥ ३१ ॥
1.4.31
अनुष्टुप्