सहस्
sahasक्ली · neut.In 16 kośas: 28 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
पक्षो मासो वत्सरादिर्मार्गशीर्षः सहः सहाः ।आग्रहायणिकश्चाथ पौषस्तैषः सहस्यवत् ॥ १५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
प्राणः स्थाम तरः पराक्रमबलद्युम्नानि शौर्यौजसीशुष्मं शुष्म च शक्तिरूर्जसहसी युद्धं तु संख्यं कलिः ।संग्रामाहवसंप्रहारसमरा जन्यं युदायोधनंसंस्फोटः कलहो मृधं प्रहरणं संयद्रणो विग्रहः ॥ ७९६ ॥द्वन्द्वं समाघातसमाह्वयाभिसंपातसम्मर्दसमित्प्रघाताः ।आस्कन्दनाजिप्रधनान्यनीकमभ्यागमश्च प्रविदारणं च ॥ ७९७ ॥समुदायः समुदयो राटिः समितिसंगरौ ।अभ्यामर्दः संपरायः समीकं सांपरायिकम् ॥ ७९८ ॥आक्रन्दः संयुगश्चाथ नियुद्धं तद्भुजोद्भवम् ।
शार्दूलविक्रीडितम्
प्राणपुंस्थामन्क्लीतरस्क्लीपराक्रमपुंबलक्लीद्युम्नक्लीशौर्यक्लीओजस्क्लीशुष्मक्लीशुष्मन्क्लीशक्तिस्त्रीऊर्जस्क्लीसहस्क्लीयुद्धक्लीसंख्यक्लीकलिपुंसंग्रामपुंआहवपुंसंप्रहारपुंसमरपुंजन्यक्लीयुध्स्त्रीआयोधनक्लीसंस्फोटपुंकलहपुंमृधक्लीप्रहरणक्लीसंयत्स्त्रीरणपुंविग्रहपुंद्वन्द्वक्लीसमाघातपुंसमाह्वयपुंअभिसंपातपुंसंमर्दपुंसमित्स्त्रीप्रघातपुंआस्कन्दनक्लीआजिस्त्रीप्रधनक्लीअनीकक्लीअभ्यागमपुंप्रविदारणक्लीसमुदायपुंसमुदयपुंराटिस्त्रीसमितिस्त्रीसंगरपुंअभ्यामर्दपुंसंपरायपुंसमीकक्लीसांपरायिकक्लीआक्रन्दपुंसंयुगक्लीनियुद्धक्ली
genderक्लीneut.
genderपुंmasc.
द्रविणं तरः सहोबलशौर्याणि स्थाम शुष्मं च ।शक्तिः पराक्रमः प्राणो विक्रमस्त्वतिशक्तिता ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
चैत्रादिमासा मधुमाधवौ द्वौ,ततः परं शुक्रशुची क्रमेण ।नभोनभस्यौ कथिताविषोर्जौ,सहःसहस्यौ च तपस्तपस्यौ ॥ ११४ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
प्राणः स्थाम बलं द्युम्नमोजः शुष्म तरः सहः ।प्रतापः पौरुषं तेजो विक्रमः स्यात्पराक्रमः ॥ ७२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुटवं स्वाप्तं च मुखं विभवश्चैव वैभवम् ।सहजं सहस्तृतीयं च पराक्रमं सहोदरम् ॥ ४१ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
ईषूर्जौसहःसहस्यौ तथा तपतपस्यकौ ।भाद्रपदं प्रौष्ठपदः प्रोक्तश्चाद्यैर्मुनीश्वरैः ॥ ७९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स (wrong syllable); pāda 3, syllable 2 द्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पानं यत्तद्वीरपाणमोजः पुंसि सहोऽस्त्रियाम् ।सान्तमोजः सहः क्लीबे क्लीबे सुष्मं च शुष्म च ॥ ३४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मार्गशीर्षो मार्गशिरो वर्षाद्यः स्यात्सहाः सहः ।आग्रहायणिको मार्गः स च स्यादाग्रहायणः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 मा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्यात्कार्त्तिकः कार्त्तिकिकः कौमुदो बाहुलोर्जकौ ।सहः सहा मार्गशीर्षो मार्गः स्यादाग्रहायणः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृत्ते भाविनि वा युद्धे पानं स्याद्वीरपाणकम् ।पराक्रमः प्राण ऊर्जो द्युम्नं च द्रविणं सहः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
बर्हिर्दर्भेऽथ तमो राहौ वीर्ये सहो धनुश्चापे ।स्नेहो गेहो लोहो *हो बर्हो गृहं पटहः ॥ ७४ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
अथ मासः पक्षयुग्ममाग्रहायणिकः सहाः ।मार्गशीर्षः सहश्चाथ पौषतैषौ सहस्यवत् ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बलं द्युम्नं तरः स्थाम शौर्यं शुष्मं पराक्रमः ।ओजः प्राणः सहः शक्तिरूर्जः शुष्म च कथ्यते ॥ ३९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यादाश्विने त्वाश्वयुजः कार्तिके बाहुलोऽपि च ।मार्गशीर्षे सहेतिः स्यादुन्नेया प्रोक्तसंततिः ॥ १४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सामर्थ्ये द्रविणं शौर्यं तरः सह इति द्वयम् ।स्थे(स्था?)म शुष्म बलं प्राणः शक्तिश्चापि पराक्रमः ॥ ३८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मार्गशीर्षः सहाः मार्गो वत्सरादिस्तथा सहः ।आग्रहायणिकश्चैव सहस्यस्तु सहस्यवत् ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शुष्म शुष्मं सहः शौर्यं बलं प्राणः पराक्रमः ।ऊर्ज्जा ऊग्द्रविणं द्युम्नं स्थाम शक्तिस्तथा तरः ॥ १३२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तथाग्रहायणे मार्ग आग्रहायणिकः सहः ।मार्गशीर्षः सहामार्गशिरोऽग्रहायणोऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ग्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शक्तिर्बलं तरः शौर्यं सहः स्थाम च शुष्म च ।शुष्मं पराक्रमप्राणौ सहं सामर्थ्यमात्रके ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मार्गशीर्षे मार्ग-सहौ सहाः सान्तोऽथ माघके ।तपाः सान्तो ह्यस्त्रियां स्यात्, फल्गुनाले तु फाल्गुनः ॥ ४३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 मा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ऊर्ज ऊर्जो गूर्जः सान्तं क्लीबं च सहसा सहः ।सङ्ग्रामे युद्धं युत् संयत् पुंस्त्रियोश्च संयद्वरः ॥ २८९ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
मार्गस्तु मार्गशीर्षः स्यादाग्रहायणिकः सहाः ।पौषस्तैषः सहस्यश्च तपा माघेऽथ फाल्गुनः ॥ २५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
याहंकृतिः परस्परमहमहमिकेति सैव स्यात् ।ऊर्जः शुष्म सहो बलमोजो द्रविणं तरस्तेजः ॥ १३८१ ॥
उपगीतिःmetre not read in every line
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
ज्यौतिषः पुनराचारात् सावनो दिनसंख्यया ।आग्रहायणिको मार्गशीर्षो वर्षमुखः सहाः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शौर्यं वीर्यमथ स्थाम बलं शुष्म तरः सहः ।नाशस्त्वपक्रमोऽपायो विप्रयाणं पलायनम् ॥ २१० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सहो बले ज्योतिषि मार्गशीर्ष-हेमन्तयोः पुंसि भवेत्तथैव ।रहो विविक्ते सुरते च तत्त्वेरहं च तद्वत्प्रवदन्ति सन्तः ॥ ९ ॥
उपजातिः
ना मार्गशीर्षमासे सहोऽथ न स्त्री बले क्षान्ते ॥ ३४ ॥
सहो जले बले च क्ली हेमन्ते तु पुमानयम् ।मार्गशीर्षे तु मासि स्यात् पुन्नपुंसकयोरयम् ॥ १४८३ ॥
अनुष्टुप्
सहस् as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु बलस्थौल्ये तु गन्धोपलसैन्ययोश्च रूपे च षण्ढे[65a]सहसि स्त्रियां न । वाट्यालके स्त्री पलमस्त्रियां स्या- दुन्मानमांसेऽपि च सूक्ष्मकाले ॥ ४७ ॥ Koṣakalpataru 6.28.47