फल्गुन
phalgunaपुं · masc.In 9 kośas: 11 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
द्वितीयोकारदीर्घोऽपि भवेत् पुरुरवो ध्वनिः ।आम्बरीषोऽम्बरीषश्चार्जुने फाल्गुनफल्गुनौ ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
फाल्गुनाडः फाल्गुनिकः फल्गुनः फाल्गुनोऽपि च ।स्याच्चैत्रावरजो मोहनिकोऽथ स्यान्मधुः पुमान् ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 फा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मघा पित्र्या भूम्नि जाते माघः स्यान्मघ इत्यपि ।फल्गुनी भगदेवत्या पूर्वा तज्जस्तु फल्गुनः ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कार्त्तिकादित्रये स स्यात्तत्राब्दे द्वौ मलिम्लुचे ।मासस्य पूरणे मासतमः स्याद्भेद्यलिङ्गकः ।अर्धमासतमश्चैव संवत्सरतमस्तथा ।माघ्यादयो यत्र भवन्ति पूर्णिमामाघादिमासाः क्रमशः स्मृता अमी ।माघ्ये तपा अस्त्र्यथ फाल्गुनः स्यात्स फल्गुनः फाल्गुनिकस्तपस्यः ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.
नरः कृष्णोऽर्जुनो राधावेधी फाल्गुन-फल्गुनौ ।किरीटी विजयो जिष्णुः श्वेताश्वो हरिसारथिः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
फाल्गुने फल्गुनं प्रोक्तं तपस्यः फाल्गुनीककः ।चैत्रमासे मधुर्दिव्यश्चैत्रिको विशदोऽपि च ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
फाल्गुने स्यात् फाल्गुनिकस्तपस्यः फल्गुनोऽपि च ।चैत्रे मधुश्चैत्रिकः स्यात् चैत्रकश्चित्रकोऽपि च ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 फा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
फल्गुनश्च फाल्गुनिको मधौ चैत्रः सचैत्रिकः ।शुक्रे तु ज्येष्ठा-मूलयोर्ज्येष्ठ-ज्येष्ठौ त्रयोप्यऽमी ॥ ४४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
हिडिम्बो डीकारयुक्तोऽर्जुने फल्गुन-फाल्गुनौ ।बीभत्सो बीभत्सुरपि, पाण्डुसूनुषु पाण्डवः ॥ २४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
योग्याश्चापभरण्यश्च हस्तः शतभिषक् च ना ।श्रविष्ठः फल्गुनः स्वातिस्तिष्यो हस्तः पुनर्वसुः ॥ १९४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अर्जुनः फल्गुनो जिष्णुः सव्यसाची धनंजयः ।कृष्णः किरीटी बीभत्सुः कर्णशत्रुः कपिध्वजः ॥ १८३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भगदैवतनक्षत्रे तथैवार्यमदैवते ।ताभ्यां युक्ते कालमाने जाते त्वत्र त्रि फल्गुनः ॥ १२२१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsफल्गुनीकालजात
स्त्र्यर्थे वृत्तिर्यदा तत्र तदा स्यात् फल्गुनी स्त्रियाम् ।फल्गुनस्तु पुमानेव ज्ञेयो मध्यमपाण्डवे ॥ १२२२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमध्यमपाण्डव
फल्गुन as a meaning in nānārtha verses
- शिवकोष अर्जुनफल्गुने च तृणे क्लीबमञ्जनं तु रसाञ्जने । सौवीरेऽप्योदनो न स्त्री भक्ते वाट्यालके स्त्रियाम् ॥ २४७ ॥ Śivakoṣa 16.1.247
- शब्दरत्नाकर अर्जुनअर्जुनः फल्गुने वृक्षे मातुरेकसुते सिते । सहस्रबाहौ दृग्रोगे क्लीबे तृणसुवर्णयोः ॥ २०३१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2031
- शब्दरत्नाकर धनंजयदिवाकीर्तिस्तु चण्डाले नापितेऽथ धनंजयः । फल्गुनेऽग्नौ पशुपतिः शंकरे जातवेदसि ॥ २२११ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2211