कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

अपभ्रंश

apabhraṃśaपुं · masc.

In 9 kośas: 6 synonym verses, 6 as a nānārtha head word.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह शब्दादिवर्गः Amarakośa 1.6.3
अपभ्रंशोऽपशब्दः स्याच्छास्त्रे शब्दस्तु वाचकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नाट्यप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.5.55 · p. 423
तदुद्भवं प्राकृतं तन्मागधी सूरसेन्यपि ।अपभ्रंशो भूतभाषा भाषाः षडथ वृत्तयः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव ब्रह्मप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.2.41 · p. 443
व्याहार उक्तिर्लपितं भाषितं वचनं वचः ।अपभ्रंशोऽपशब्दः स्यान्म्लेच्छभाषा तु भाषितम् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.56 · p. 59
वाचोयुक्तिः स्त्रियां सम्यग्गिरां गुम्फनमीरितम् ।व्याहारो लपितं वचोऽपि वचनं स्यादीरितं भाषितंस्त्री तूक्तिर्गदिताथ साऽऽगम * * सिद्धान्तराद्धान्तकौ ।शब्दस्तु श्रुतिशास्त्रसाधुरितरो म्लेच्छोऽपशब्दो भवेत्सोऽपभ्रंश उदीर्यतेऽयमभिधावृत्त्यार्थसूर्वाचकः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.413 · p. 52
अपभ्रंशोऽपि विज्ञेयो नृत्यगीताऽभिनेयके ।भारती सात्वती चापि कौशिक्यारभटी तथा ॥ ४१३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.350 · p. 25
अपभ्रंशोऽपशब्दस्तु शास्त्रे यः स्यादसंस्कृतः ।संस्कृतः साधुशब्दश्चेत् शास्त्रे शब्द इतीरितः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शान्ताः Koṣakalpataru 6.30.31 · p. 369
भाषाविभेदेऽप्यवपातकेऽप-भ्रंशोऽपशब्देऽथ किलोपदंशः ।मेढ्रामये पुंस्यवदंशकेऽथस्यात्खण्डपर्शुर्नरि पर्शुरामे ॥ ३१ ॥
इन्द्रवज्रा
doubtful
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.3 · p. 6
अपभ्रंशोऽपशब्दे स्याद् भाषाभेदप्रपातयोः ।अभिमानस्त्वहङ्कारे हिंसाप्रणययोरपि ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास अकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.1.44 · p. 166
अतिमुक्तस्तु वासन्त्यां कलाहीने रथद्रुमे ।अपभ्रंशोऽपशब्देऽवपाते भाषान्तरे तथा ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश शान्ताः Śabdaratnāvalī 7.30.28 · p. 290
अपदेशो व्याजलक्ष्यनिमित्तसङ्कटेषु च ।अपभ्रंशोऽपशब्दे स्याद्भाषाभेदे च पतने ॥आश्रयाशः पुमानग्नौ त्रिषु चाश्रयनाशके ।उपस्यर्शस्त्वाचमने स्नानस्पर्शनयोरपि ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त्त (wrong syllable); pāda 4, syllable 6 प (wrong syllable)
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.426 · p. 243
अपभ्रंशो दुष्पतने भाषाभेदापशब्दयोः ।टीकादर्पणावादर्शावाशा तृष्णादिशोः स्त्रियाम् ॥ ४२६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 णा (wrong syllable)
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 8.1.7 · p. 265
अपभ्रंशोऽपशब्दे स्यात् भाषाभेदप्रपातयोः ।अपदेशस्तु लक्षे स्यान्निमित्तव्याजयोरपि ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्