शब्द

शब्द as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् प्रत्ययप्रत्ययोऽधीनशपथज्ञानविश्वासहेतुषु । रन्ध्रे शब्देऽथानुशयो दीर्घद्वेषानुतापयोः ॥ १४८ ॥ Amarakośa 3.3.148
• नामलिङ्गानुशासनम् तुमुलतुमुलं व्याकुले शब्दे शष्कुली कर्णपाल्यपि ॥ Amarakośa 3.3.392
• धरणिकोश क्ष्वेडक्ष्वेडः कर्णामये शब्दे विषघोषकयोरपि । योधानां सिंहनादोऽपि क्ष्वेडा वाद्यं च वैणवम् ॥ Dharaṇikośa 12.2.9
• धरणिकोश प्रह्लादजलदौ मुस्तकाम्भोदौ दारदौ विषहिङ्गुलौ । नलदमुशीरमांस्योः प्रह्लादो दैत्यशब्दयोः ॥ Dharaṇikośa 17.1.5
• धरणिकोश पदपदं स्थानेऽपदेशे च लक्षे स्याद्वाक्यशब्दयोः । व्यवसाये परित्राणे पादतच्चिह्नवस्तुषु ॥ Dharaṇikośa 17.3.1
• धरणिकोश रसनवृजिनं किल्बिषे भुग्ने वृजिनश्च शिरोरुहः । रसनं स्वदने शब्दे रसना काञ्चिजिह्वयोः ॥ Dharaṇikośa 19.2.24
• धरणिकोश रूपरूपमाका … । ग्रन्थावृत्तौ पशौ शब्दे नाटकादिस्वभावयोः ॥ Dharaṇikośa 20.3.1
• धरणिकोश प्रभुभूः पृथिव्यां स्थानमात्रे निभो व्याजसदृक्षयोः । प्रभुर्नित्ये प्रभुः शब्दे स्वभूर्गोविन्दवेधसोः ॥ Dharaṇikośa 23.1.1
• कोषकल्पतरु उप-ध्माहृदयप्रीतिनिदानेच्छार्थे स्याद्रोचते तद्वत् । आशंसते तथाशास्ते नाथते च शुभैषणे ॥ इच्छति स्यात्प्रतिज्ञाने प्राकाम्ये मार्गणे परेः । स्यादात्मनेपदे गर्धयतिर्वञ्चयतिस्तथा ॥ प्रतारणेऽर्थेऽन्यत्रोभौ परस्मैप[184a]दिनौ मतौ । चतति चदत्यर्थयते नाथति वनुते च नाधतेऽर्दति च । याचति च याचते स्याद्विथते स्याद्वेथते तद्वत् । स्याद्भिक्षते च याच्ञावाचिन एते च धातवो गदिताः । जिघ्रति शिङ्घति गन्धग्रहणे धमति स्मृतं धमने । आङः स्यादुदरापूरे ध्मातिः शब्देऽप्युपात्परः । प्रादर्थिः प्रार्थनाघातप्रेरणास्वरिसंरुधि ॥ व्रतचारे प्रतेर्विघ्नेऽर्थवैरूप्ये च वै द्विष्ये । समो वनोतिरालो* तथा प्रोक्तो वशीकृतौ ॥ Koṣakalpataru 3.5.25
• कोषकल्पतरु पूर्णपर्णः पुंसि तरौ दले तु गमने पाने सहाये तथा सौपर्णेयपतत्रके च चरमे जर्णो जरच्चन्द्रयोः । जीर्णः स्यात्तरुशीर्णयोरितरवत्पूर्णस्तु शब्दे पुमां- स्त्रय्यां पूरितकृत्स्नयोरथ भवेज्जीर्णं सुपक्वेऽपि च ॥ ९ ॥ Koṣakalpataru 6.15.9
• कोषकल्पतरु पदशुक्रेभदानैणमदेषु मद्ये मनोविकारेऽपि पुमान्मदः स्यात् । स्त्री क्षेत्रिवस्तुन्यथ शब्दवाक्य- व्याजोद्यमत्राणपदार्थपत्सुः ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.19.19
• कोषकल्पतरु डिम्बबिम्बं फले स्यादपि बिम्बिकायाः । स्यान्मण्डले ऽस्त्री प्रतिबिम्बके स्या- ड्डिम्बोऽस्त्रियां विप्लवभीतिशब्दे । पञ्चाङ्गुलप्लीहसु फुप्फुसेऽथ स्तम्बोऽप्रकाण्डे द्रुतृणादिगुल्मे ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.24.27
• कोषकल्पतरु ररः पावके रागसमीरयोः स्या- च्छब्देऽथ तीक्ष्णे परवत्प्रदिष्टः । रास्तु द्वयोः स्याद्धनहेममेघे- रुः स्याद्भये रक्षणवाचकश्च ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.94
• कोषकल्पतरु स्वरमनागभीष्टेऽथ सरोऽपि बाणे मुक्तादियष्टौ च तथाग्रभागे । दध्नोऽन्यवद्विह्वरणे [द्व]येऽथ स्वरोऽक्षु चोदात्तमुखेषु शब्दे ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.27.2
• नानार्थार्णवसंक्षेप वाच्वाग्वाण्यां गौणवृत्त्या तु शब्दे वक्त्रे च केचन । श्रीरिन्दिरायां शोभायां स्यात् संपत्तिलवङ्गयोः ॥ ६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.1.60
• नानार्थार्णवसंक्षेप कइडीट् च त्रिषु नाथे स्त्री मेदिन्यां कस्तु ना नगे । अर्कानिलविरिञ्चात्मशब्दबुद्धिमनः स्वपिः ॥ १ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.1
• नानार्थार्णवसंक्षेप सत्शब्देऽपि कश्चित् सच्छब्दस्तस्य लिङ्गं विचार्यताम् । सज्जनस्त्वेनमाम्नासीन्नक्षत्रे तन्नपुंसकम् ॥ २२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.22
• नानार्थार्णवसंक्षेप श्रुतिश्रुतिस्तु वेदे श्रवणक्रियायां श्रोत्र एव च । गीतिधर्मविशेषे च शब्दे चाप्यभिधायके ॥ १०९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.109
• नानार्थार्णवसंक्षेप कण्ठमुहूर्ते षष्ठभागे च नाड्याः कालेऽतिसूक्ष्मके । निर्व्यापारस्थितौ चाथ कण्ठः शब्देऽन्तिके गले ॥ २० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.20
• नानार्थार्णवसंक्षेप काणकाणस्त्रिपु स्यादेकाक्षे मूषायां तु स्त्रियामियम् । काणा पुंसि तु शब्दे च गमने च निमीलने ॥ १९७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.197
• नानार्थार्णवसंक्षेप कोणशनैश्चरेऽश्रौ लगुडे शब्दे कोणा तु नृस्त्रियोः । वाद्यवादनदण्डे द्वे महिषे क्षोमवाक् पुनः ॥ २९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.292
• नानार्थार्णवसंक्षेप गानगलने मदनाभिख्यपादपे तत्फले तु नप् । बडिशेऽप्यथ गानं क्ली गीतौ शब्देऽप्यथ स्त्रियाम् ॥ ३४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.345
• नानार्थार्णवसंक्षेप घोषमर्त्यजात्यन्तरे वैश्यघर्घरीजे द्वयोरथ । घोष आभीरपल्लौ ना शब्दे वाचि स्वरे परे ॥ ३९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.392
• नानार्थार्णवसंक्षेप नदनदो नामरदत्तेन शब्दे ख्यातः सरः स्वति । स्तोतर्यपि नदी तु स्त्री निम्नगायां नतं पुनः ॥ ६५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.659
• नानार्थार्णवसंक्षेप रसरेतस्यास्वादने हेम्नि निर्यासेऽमृतशब्दयोः । देहधातुविशेषे च शृङ्गारादौ फले जले ॥ १०७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1078
• नानार्थार्णवसंक्षेप रणना तु शब्दे परे त्वाहुरतिशब्देऽपरे पुनः । नृशण्डमविशेषेण रण्डा तु विधवस्त्रियाम् ॥ १०८७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1087
• नानार्थार्णवसंक्षेप रामरामो दाशरथौ विष्णौ रतौ परशुरामके । बलभद्रे ध्वजे शब्दे मौलौ लक्ष्मणि वर्णयोः ॥ १०९७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1097
• नानार्थार्णवसंक्षेप रूपभूमौ तु रुह्वरी स्त्री स्यादथ रूपं नपुंसकम् । स्वभावाकृतिसौन्दर्यवपुष्पु श्लोकशब्दयोः ॥ १११६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1116
• नानार्थार्णवसंक्षेप लक्ष्यलक्ष्यं शरव्ये क्ली शब्दे सिद्धे लक्षणतस्तथा । द्रष्टव्ये त्वङ्कनीये च त्रिषु लग्नस्तु न स्त्रियाम् ॥ ११३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1130
• नानार्थार्णवसंक्षेप वाश्रवाश्रस्तु पुरुषे शब्दे सङ्घाते च पुमानथ । वाश्रा धेनौ स्त्रियां वातः पुनर्वायौ नरि त्रि तु ॥ १२२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1227
• नानार्थार्णवसंक्षेप वाणवातेर्धातोः क्रियायां च कटे त्वप्यजयोऽब्रवीत् । वाणस्तु पुंसि वीणायां शब्दे चाथ नपुंसकम् ॥ १२२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1229
• नानार्थार्णवसंक्षेप वेटवेटी स्त्री नावि वेटस्तु ना शब्दे वेष्टवाक् तु ना । श्रीवेष्टसंज्ञे निर्यासे वेष्टने तु नरस्त्रियोः ॥ १२९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1296
• नानार्थार्णवसंक्षेप काकलीकाकली तु कले सूक्ष्मे शब्दे स्त्री काकलं पुनः । ग्रीवाया उन्नते देशे क्ली कण्ठमणिसंज्ञके ॥ ४५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.455
• परमानन्दीयनाममाला टटो भूमिवायुशब्देषु शरीरास्थनि टं पुनः । गवि ठः सुस्तने रुद्रे चन्द्रमण्डलशून्ययोः ॥ २० ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.20
• परमानन्दीयनाममाला डडः शब्दभर्गयोर्ध्याने ढो ढक्काध्वविशेषयोः । णस्तु निःश्रेयसे स्पष्टे निष्कलेऽपि समर्थितः ॥ २१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.21
• परमानन्दीयनाममाला ररः कामवह्निशब्देषु तीव्रे रामे नरे पवौ । राः स्वर्णधनयोर्मेघे स्थानके रुर्भये ध्वनौ ॥ ३६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.36
• परमानन्दीयनाममाला प्लवभेकचण्डालयोः प्लक्षे वारिवायसशब्दयोः । पुष्पं याने कुबेरस्य कुसुमे स्त्रीरजस्यपि ॥ २८६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.286
• शब्दरत्नावली मुखभवेत् प्रेङ्खा हयगतौ समनाटहयोरपि (?) । मुखमाद्यप्रधानास्यशब्दनाटकसन्धिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.2.3
• शब्दरत्नावली क्रुष्टकटुकार्ये सुगन्धौ च मत्सरे च खरे त्रिषु । कष्टं कृच्छ्रे च गहने क्रुष्टं रुदितशब्दयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.5
• शब्दरत्नावली ताडजडो मूकहिमग्रस्तमूर्खेषु शिखिषु स्त्रियाम् । ताडी पत्रद्रुमे ना तु ताडने मुष्टिशब्दयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.13.15
• शब्दरत्नावली पूर्णवोले ना पूरिते वाच्यलिङ्गः पुंभूम्नि चामुषु । पूर्णः समग्रे शब्दे ना प्यायिते चाभिधेयवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.10
• शब्दरत्नावली कीर्तिकान्तिः शोभेच्छयोः स्त्री तु क्रतुर्यज्ञे मुनौ पुमान् । कान्ता प्रियङ्गौ नार्यां स्त्री प्रिये ना शोभने त्रिषु ॥ लोहं च चन्द्रसूर्ययोः पर्यायान्तशिलासु ना । क्षितिः क्षये निवासे च पृथिवी कालभेदयोः ॥ कीर्तिः प्रसादे यशसि शब्दे दीप्तौ च योषिति । कुन्तो गर्वधुकायां स्यात्पुमान् प्रासायुधेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.8
• शब्दरत्नावली पदनिन्दा स्थियान्तु कुत्सायामपवादे च दुष्कृतौ । पदं वाक्ये व्यवसाये शब्दप्रदेशयोरपि ॥ पादे च पादचिह्णो च स्थाने त्राणे च वस्तुनि । अङ्के च श्लोकपादे च क्लीबं स्यात्किरणे पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.3
• शब्दरत्नावली रसनमार्जनो लोध्रवृक्षे स्यात्क्लीबं मार्ष्टौ तु मार्जनम् । मानिनी तु स्त्रियां फल्यां मानी मानवति त्रिषु ॥ मैथुनं सङ्गते क्लीबं सुरते च नपुंसकम् । यमनो ना यमे क्लीबं बन्धे चोपरतावपि ॥ यवनो जातिभिद्देशभिदोर्वेगाश्वयोरपि । यवन्योषधिभेदे स्त्री वेगिनि त्वभिधेयवत् ॥ यापनं स्यान्निरसने कालक्षेपे च वर्त्तने । युवा श्रेष्ठे च तरुणे निसर्गबलसंयुते ॥ योजनं स्याच्चतुष्क्रोश्यां योगमाने परात्मनि । रसनं स्वादने शब्दे स्याद्रास्नाजिह्वयोः स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.68
• शब्दरत्नावली रुरः कामवह्नौ च रुः शब्दे रा धने पुमान् । री गतौ स्त्री च रा दाने काञ्चनेऽपि च कुत्रचित् । श्रीः शोभा भारती वेशरचना भूतिवृद्धिषु । विधात्रिवर्गसम्पत्तिलक्ष्मीषु सरलद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.1
• शब्दरत्नाकर कण्ठकण्ठः शब्दे गले कुम्भो घटद्विपशिरोंऽशयोः । कूटोऽस्त्री पुञ्जमायाद्रिशृङ्गायोघनवेश्मसु ॥ १८८८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1888
• शब्दरत्नाकर गुणगुणो मौर्व्यामप्रधाने नाम्नि सत्त्वादिशौर्ययोः । शब्दार्थवृत्तिमाल्येषु तन्तुरश्मीन्द्रियेषु च ॥ १९०७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1907
• शब्दरत्नाकर रसरसो रागे विषे वीर्ये शृङ्गारादौ पराक्रमे । तक्तादौ पारदे शब्दे रेतस्यास्वादनेऽमृते ॥ १९८५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1985
• शब्दरत्नाकर रसनआस्वादने च शब्दे च रवणः शब्दनोष्ट्रयोः । राजीवं पङ्कजे ना तु मीनभेदे मृगान्तरे ॥ २१५४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2154
• तन्त्राभिधान रु----------------------------------- याने यातरि यस्त्यागे कथितः शब्दवेदिभिः । रः स्यात् कामेऽनिले वह्नौ शब्दे रुः परिकीर्त्तितः ॥ २९ ॥ Tantrābhidhāna 3.29
• त्रिकाण्डशेष पददेशे जने जनपदौ निषादौ श्वपचस्वरौ । वाक्ये शब्दे प्रदेशेऽपि पदं पापस्तु न द्वयोः ॥ २०७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.207
• त्रिकाण्डशेष रूपग्रन्थावृत्तौ पशौ शब्दे स्वभावे नाटकादिषु । रूपमाकारसौन्दर्यनामकेष्वपि दृश्यते ॥ २७८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.278
• त्रिकाण्डशेष घोषपापे च कलुषं घोषः शब्दाभीरनिवासयोः । शुचौ दक्षे च चोक्षः स्यात्तर्षो लिप्सापिपासयोः ॥ ४३८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.438
• वैजयन्ती कण्ठकण्ठो गलेऽन्तिके शब्दे कपयोऽर्केभवानराः । गुडभस्मरसाः क्षाराः क्षोदो रजसि पेषणे ॥ १३ ॥ Vaijayantī 6.1.13
• वैजयन्ती कोणउत्पातेंऽके ध्वजे केतुः क्लेदौषधिशशांकयोः । कोणाः शब्दाश्रिलगुडाः कल्पो न्याये सुरद्रुमे ॥ १६ ॥ Vaijayantī 6.1.16
• वैजयन्ती रसरसो रागे विषे वीर्ये तिक्तादौ पारदे द्रवे । रेतस्यास्वादने हेम्नि निर्यासेऽमृतशब्दयोः ॥ ४९ ॥ Vaijayantī 6.1.49
• वैजयन्ती पदपदं स्थाने शरे त्राणे पादांके पादचिह्नयोः । शब्देंऽशुवस्तुवाक्येषु व्यवसायापदेशयोः ॥ १८ ॥ Vaijayantī 6.3.18
• वैजयन्ती रूपरूपं शब्दे पशौ श्लोके ग्रन्थावृत्तौ मितादिषु । सौन्दर्ये च स्वभावे च शरद्रेण्वार्तवे रजः ॥ २८ ॥ Vaijayantī 6.3.28
• वैजयन्ती प्रत्ययप्रत्ययस्तु ख्यातिरन्ध्रविश्वासाधीनहेतुषु । विज्ञाने शपथे शब्दे प्रस्तरोऽश्मा मणिः कुशः ॥ ५१ ॥ Vaijayantī 7.1.51