सिद्धान्त
siddhāntaपुं · masc.In 15 kośas: 13 synonym verses, 21 as a meaning of another word.
राद्धसिद्धकृतेभ्योऽन्त आप्तोप्तिः समयागमौ ॥ २४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
समौ सिद्धान्तराद्धान्तौ भ्रान्तिर्मिथ्यामतिर्भ्रमः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऊहस्तर्कोऽनुमानोक्तिर्मीमांसा स्याद्विचारणा ।स्मृताः कृतान्तराद्धान्तसिद्धान्तसमयाः समाः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्स्त्रियां विचिकित्साऽपि सन्देहद्वापरौ समौ ।राद्धसिद्धकृतेभ्योऽन्तः समौ निश्चयनिर्णयौ ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
वाचोयुक्तिः स्त्रियां सम्यग्गिरां गुम्फनमीरितम् ।व्याहारो लपितं वचोऽपि वचनं स्यादीरितं भाषितंस्त्री तूक्तिर्गदिताथ साऽऽगम * * सिद्धान्तराद्धान्तकौ ।शब्दस्तु श्रुतिशास्त्रसाधुरितरो म्लेच्छोऽपशब्दो भवेत्सोऽपभ्रंश उदीर्यतेऽयमभिधावृत्त्यार्थसूर्वाचकः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.
दीक्षितं मौण्ड्यं शिष्यं तमन्तेवासिनं विदुः ।कृतान्तागमसिद्धान्ताः ग्रन्थः शास्त्रमतः परम् ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 मौ (syllables merged)
genderपुंmasc.
वाक्यं पदसमूहः स्यात्सुप्तिङन्तं पदं मतम् ।आगमाप्तोक्तिराद्धन्ताः सिद्धान्तसमयावपि ॥ १७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सिद्धान्तागमराद्धान्तकृतान्ताः प्रोक्तयः श्रुतम् ।समयः प्रवचनं सूत्रं ग्रन्थः शास्त्रं च पुस्तकम् ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
चोद्यं देश्यं पूर्वपक्षः फक्किका चापि कुत्रचित् ।अथ सिद्धान्तराद्धान्तकृतान्ता वाढमेव च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चित्तविभ्रम उन्मादो मिथ्याज्ञानं मतिभ्रमः ।अथ सिद्धान्तराद्धन्तकृतान्तसमयाः समाः ॥ २७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बुद्धिः पण्डा विदा चार्वी विचारस्तर्कनिश्चयौ ।गुञ्जा चर्चाऽथ सिद्धान्तोत्तरपक्षसमाधयः ।कृतान्तः पूर्वपक्षस्तु चोद्यं गीर्भणितिर्गिरा ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छात्रस्तु शिष्यो मोकः प्राडुपज्ञा ज्ञानमादिमम् ।समौ सिद्धान्तराद्धान्तौ ज्ञात्वारंभ उपक्रमः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सिद्धान्त as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् कृतान्तकृतान्तो यमसिद्धान्तदैवाकुशलकर्मसु ॥ ६४ ॥ Amarakośa 3.3.64
- नामलिङ्गानुशासनम् समयसमयाः शपथाचारकालसिद्धान्तसंविदः ॥ १४९ ॥ Amarakośa 3.3.149
- नामलिङ्गानुशासनम् तन्त्रतन्त्रं प्रधाने सिद्धान्ते सूत्रवाये परिच्छदे ॥ १८५ ॥ Amarakośa 3.3.185
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) समयकालसङ्केतकाचारसिद्धान्ताः समयाः समाः ॥ ८६९ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.869
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) तन्त्रतन्त्रं तन्तुषु मन्त्रेषु सिद्धान्तपरिच्छदप्रधानेषु । उत्साहनसूचनयोः प्रकाशने गन्धनं प्रोक्तम् ॥ ८७० ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.870
- धरणिकोश कृतान्तउद्वान्तः स्यात्समुद्गीर्णे उद्वान्तो निर्मदो गजः । कृतान्तो यमसिद्धान्तदैवाकुशलकर्मसु ॥ Dharaṇikośa 15.2.58
- धरणिकोश समयसमयः शपथः कालः सिद्धान्ताचारयोरपि । संगते च क्रियाकारे समयो वारणी मता ॥ Dharaṇikośa 25.3.23
- धरणिकोश तन्त्रतन्त्रं कारणशास्त्रयोश्च शपथे भैषज्यसिद्धान्तयो- र्मुख्यार्थेऽपि परिच्छदेऽपि च तथा तन्त्रं कुटुम्बात्मनि । तन्त्रं शाकटसूत्रछन्दमुभयार्थप्रयोजकस्तु सः तन्त्रीः स्यात्तु विपञ्चिकादिकगुणे स्याद्देह[85]नाडीषु च ॥ Dharaṇikośa 26.3.3
- कोषकल्पतरु कृतान्तदृष्टान्तस्तु निदर्शने च मरणे शास्त्रे कृतान्तः पुनः सिद्धान्तान्तकदैवनिःशुभकृतिष्वाख्यायते पण्डितैः । क्लीबे धाम्नि निशान्तके तु कलिते शान्ते निशान्तोऽन्यव- द्वृत्तान्तस्तु रहोऽर्थके प्रकरणे कार्त्स्न्ये प्रवृत्तावपि ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.19
- कोषकल्पतरु समयआचारे शपथे मतौ च समयः सिद्धान्तनिर्देशयोः भाषायां कृतिकारके निगदितः सङ्केतवाची तथा । काले योषिति [40a]नाथ लक्षगृहयोरेकार्थमाजिव्रजे स्यादेकीकरणे च संहतिमतां तद्वत्परात्मन्यपि ॥ ६२ ॥ Koṣakalpataru 6.26.62
- कोषकल्पतरु तन्त्रइतिक्रियायां परिवारशास्त्रे प्रधानसिद्धान्त * भेषजेषु । स्याद्वेदशाखाभिदि तन्तुवाये स्यात्साध[47b]कोपायवशित्वसैन्ये ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.37
- नानार्थार्णवसंक्षेप तन्त्रसेनायां सामसूत्रे च सिद्धान्तेऽन्यकुटुम्बके । क्रतुकामाभिवादानामृक्सामानां समागमे ॥ २७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.27
- नानार्थार्णवसंक्षेप कृतान्तकृतान्तो यमसिद्धान्तदैवाकुशलकर्मसु । केनारः कुम्भिनरके शिरःकापालसन्धिषु ॥ ७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.76
- नानार्थार्णवसंक्षेप अपरअथापरं क्लीबलिङ्गं सिद्धान्ते मुनयोः विदुः । गजपाश्चात्यभागेऽथ त्रिः पूर्वप्रतियोगिनि ॥ १३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.130
- नानार्थार्णवसंक्षेप समयसर्ववेदिन्यथो पुंसि समयो नपि चापरे । सङ्केताचारसिद्धान्तकालेषु शपथे तथा ॥ १८७१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1871
- शब्दरत्नावली कृतान्तस्त्रियाञ्चासवधारिण्यां कुहनीदुर्गयोरपि । कृतान्तो यमसिद्धान्तदैवाकुशलकर्मसु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.98
- शब्दरत्नावली समयसन्नयः समवाये ना पृष्ठस्थायिबलेऽपि च । समयश्च क्रियाकाले निर्देशे भावकालयोः ॥ सङ्केतशपथाचारसिद्धान्तधिषणासु च । सरण्युर्ज्वलने पुंसि वारिवाहे समीरणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.51
- शब्दरत्नावली तन्त्रकुस्तुम्बुरुण्यतिच्छत्रे छत्रः पर्वतभिद्यपि । तन्त्रं प्रधाने सिद्धान्ते तन्त्रवाये परिच्छदे ॥ कुटुम्बकृत्ये हेतौ स्यादुभयार्थप्रयोजके । इतिकर्तव्यतोषध्योः श्रुतिशाखान्तरेऽपि च ॥ शास्त्रभेदे प्रबन्धे च तन्त्री वीणागुणे स्त्रियाम् । गुडूची देहशिरयोर्नदीभिद्युवतीभिदोः ॥ तन्त्रा स्यात्तु प्रमीलायां निद्रायामपि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.13
- शब्दरत्नाकर कृतान्तगुग्गुलूलूकशक्रर्षिव्यालग्राहिषु कौशिकः । कृतान्तो दैवसिद्धान्तयमाकुशलकर्मसु ॥ २०६१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2061
- वैजयन्ती कृतान्तक्षारको मत्स्यपक्ष्यादिपिटके पुष्पजालके । दैवे कृतान्तः सिद्धान्ते यमाकुशलकर्मणोः ॥ १६ ॥ Vaijayantī 7.1.16
- वैजयन्ती समयसिद्धान्ते शपथे काले स्वाध्यायो जपवेदयोः । सारसो विहगे चन्द्रे हिमारिः पावके रवौ ॥ ८३ ॥ Vaijayantī 7.1.83