अपशब्द
apaśabdaपुं · masc.In 10 kośas: 5 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
व्याहार उक्तिर्लपितं भाषितं वचनं वचः ।अपभ्रंशोऽपशब्दः स्यान्म्लेच्छभाषा तु भाषितम् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वाचोयुक्तिः स्त्रियां सम्यग्गिरां गुम्फनमीरितम् ।व्याहारो लपितं वचोऽपि वचनं स्यादीरितं भाषितंस्त्री तूक्तिर्गदिताथ साऽऽगम * * सिद्धान्तराद्धान्तकौ ।शब्दस्तु श्रुतिशास्त्रसाधुरितरो म्लेच्छोऽपशब्दो भवेत्सोऽपभ्रंश उदीर्यतेऽयमभिधावृत्त्यार्थसूर्वाचकः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.
अपशब्दञ्च द्वाविंशाः शब्दाः सन्त्यधमार्थकाः ।विशेषणार्थकाः सर्वे रेफं विना भवन्ति ते ॥ २६२२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ञ्च (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 वि (wrong syllable)
genderविadj.
अपभ्रंशोऽपशब्दस्तु शास्त्रे यः स्यादसंस्कृतः ।संस्कृतः साधुशब्दश्चेत् शास्त्रे शब्द इतीरितः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपशब्दे वितो भ्रंशिर्विलम्बिः कालयापने ।आलम्ब आङवाभ्यां स्यादवष्टम्भेऽपि कीर्तितः ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsविभ्रंशि
अपशब्द as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अपभ्रंसअपभ्रंसस्तु पतने भाषाभेदापशब्दयोः । दिव्यचक्षुः सुगन्धः स्यादन्धो यश्च सुलोचनः ॥ Dharaṇikośa 31.2.24
- कोषकल्पतरु अपभ्रंशभाषाविभेदेऽप्यवपातकेऽप- भ्रंशोऽपशब्देऽथ किलोपदंशः । मेढ्रामये पुंस्यवदंशकेऽथ स्यात्खण्डपर्शुर्नरि पर्शुरामे ॥ ३१ ॥ Koṣakalpataru 6.30.31
- नानार्थार्णवसंक्षेप अवद्यअगर्ह्ये चाथ रभसः प्रमादीदमवोचत । अवद्यमपशब्दे च गर्ह्ये चेत्याप्लुतः पुनः ॥ ५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.5
- नानार्थार्णवसंक्षेप अपभ्रंशअपभ्रंशोऽपशब्दे स्याद् भाषाभेदप्रपातयोः । अभिमानस्त्वहङ्कारे हिंसाप्रणययोरपि ॥ ३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.3
- परमानन्दीयनाममाला अपभ्रंशअतिमुक्तस्तु वासन्त्यां कलाहीने रथद्रुमे । अपभ्रंशोऽपशब्देऽवपाते भाषान्तरे तथा ॥ ४४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.44
- शब्दरत्नावली अपभ्रंशअपदेशो व्याजलक्ष्यनिमित्तसङ्कटेषु च । अपभ्रंशोऽपशब्दे स्याद्भाषाभेदे च पतने ॥ आश्रयाशः पुमानग्नौ त्रिषु चाश्रयनाशके । उपस्यर्शस्त्वाचमने स्नानस्पर्शनयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.28
- त्रिकाण्डशेष अपभ्रंशअपभ्रंशो दुष्पतने भाषाभेदापशब्दयोः । टीकादर्पणावादर्शावाशा तृष्णादिशोः स्त्रियाम् ॥ ४२६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.426
- वैजयन्ती अपभ्रंशअपभ्रंशोऽपशब्दे स्यात् भाषाभेदप्रपातयोः । अपदेशस्तु लक्षे स्यान्निमित्तव्याजयोरपि ॥ ७ ॥ Vaijayantī 8.1.7