वचस्
vacasक्ली · neut.In 18 kośas: 17 synonym verses, 12 as a meaning of another word.
वाग्ब्राह्मी भारती गौर्गीर्वाणी भाषा सरस्वती ।श्रुतदेवी वचनं तु व्याहारो भाषितं वचः ॥ २४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
व्याहार उक्तिर्लपितं भाषितं वचनं वचः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आक्षेपे निष्ठुरा तु स्याद्वाक्यं तु वचनं वचः ।आम्रेडितं द्विस्त्रिरुक्तं गुणितं घोषितं रुतम् ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
देवादीनां मनुष्याणां वर्णव्यापारकारिका ।व्याहार उक्तिर्लपितं भाषितं वचनं वचः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
व्याहार उक्तिर्लपितं भाषितं वचनं वचः ।अपभ्रंशोऽपशब्दः स्यान्म्लेच्छभाषा तु भाषितम् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वाचोयुक्तिः स्त्रियां सम्यग्गिरां गुम्फनमीरितम् ।व्याहारो लपितं वचोऽपि वचनं स्यादीरितं भाषितंस्त्री तूक्तिर्गदिताथ साऽऽगम * * सिद्धान्तराद्धान्तकौ ।शब्दस्तु श्रुतिशास्त्रसाधुरितरो म्लेच्छोऽपशब्दो भवेत्सोऽपभ्रंश उदीर्यतेऽयमभिधावृत्त्यार्थसूर्वाचकः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderक्लीneut.
* [की]रः शुको रक्ततुण्डो मेधावी च फलादनः ।वचस्तु राजकीरः स्याद्रजकः शतपत्रकः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शिरो मूर्धोत्तमाङ्गं कम्प्रारभ्यं प्रेरितेरितम् ।वाग्वचो वचनं वाणी भारती गीः सरस्वती ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सरस्वती श्रुतदेवी ब्राह्मी गौर्गीश्च भारती ।भाषा वाणी तु वाग्वाक्यं व्याहारवचने वचः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 त (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सुप्तिङन्तं पदं वाक्यं वचनं भाषितं वचः ।प्रणवादिः श्रुतिर्वेद आम्नायः कण्डिका तनुः ॥ ३६१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपग्राह्यं ढौकनिका प्राभृतोपायनोपदाः ।आज्ञा नियोग आदेशो निर्देशः शासनं वचः ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भाषितं भणितं चैव जल्पितं लपितं वचः ।व्याहारश्चाभिधानं स्यादुदितं गदितं तथा ॥ ३४३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वाक् वाचा वचसामीशा वाग्देवी वर्णमातृका ।वचनं भाषितञ्चोक्तिर्व्याहारो लपितं वचः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
व्याहारो वचो वचनं, कारके कर्म-कार्मणे ।ज्ञाता धर्मकथायां स्यात् तकारो दीर्घसंयुतः ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
उक्तिस्तु व्याहृतिर्वाक्यं भाषितं वचनं वचः ।निगादनिगदालापव्याहाराश्चोत्तरे त्रिषु ॥ ९०३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
निष्ठुरा परुषा क्षेपे त्रिषु स्युस्तुमुलादयः ।अस्त्रियौ वर्णमर्णं च वाक्यं तु वचनं वचः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वचस् as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश क्लिष्टक्लिष्टं तु क्लिशिते ज्ञेयं विक्लिष्टार्थे वचस्यपि । अट्टं शुष्के च भक्ते च अट्टमत्यर्थगेहयोः ॥ Dharaṇikośa 10.2.4
- कोषकल्पतरु त्विष्कान्तौ तथा त्विड्व्यवसायके च रुचौ जिगीषावचसोरपि स्त्री । स्त्री व्यापने विट् श[84a]मले न पुंसि शुषिस्तु शोषो विवरेऽपि च स्त्री ॥ ४३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.43
- कोषकल्पतरु शंसामृत्सा शुभायां मृदि वासिकायां हिंसा वधे चौर्यविधौ प्रदिष्टा । शंसा तु वाञ्छावचसोर्मिसिस्तु मांस्यां तु दीप्ये शतपुष्पिकायाम् ॥ ८४ ॥ Koṣakalpataru 6.31.84
- नानार्थार्णवसंक्षेप ग्रन्थग्रन्थस्तु शास्त्रे द्रविणे द्वात्रिंशद्वर्णसञ्चये । वचस्यथ ग्रन्थिरिक्षुवेण्वादेः काण्डयोर्द्वयोः ॥ ४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.44
- नानार्थार्णवसंक्षेप सरस्वतीसरस्वती नदीभेदे नदीमात्रे च वाचि च । गङ्गायां गवि मेदिन्यां स्त्रीरत्ने च वचस्यपि ॥ १९३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1934
- परमानन्दीयनाममाला फूफो झंझापवने फेने फूर्वातूलककुब्वचोः । विण्नरेऽवस्करे वैश्ये बः पद्मघटयोरपि ॥ ३१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.31
- परमानन्दीयनाममाला वाच्विः पक्षिनभसोर्वस्तु प्रचेतसि च शंकरे । वाग्वचःश्रुतदेव्योः स्याद्वौपम्येऽव्ययमीरितम् ॥ ३२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.32
- शब्दरत्नावली वाच्वाग्वाचा च समानार्थे भारतीवचसोः स्त्रियौ । वीचिस्तरङ्गावकाशसुखस्वल्पेषु च द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.9
- शब्दरत्नाकर वाच्लिप्साज्वालाकान्तिवाञ्छाभङ्गरोगेषु रुक् स्त्रियाम् । भारतीवचसोर्वाक् स्याद् विः पक्षिपरमात्मनोः ॥ २२४६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2246
- त्रिकाण्डशेष सरस्वतीसरस्वती सरिद्गौश्च सूती वन्दिनि पारदे । स्मृतिः स्याद्धर्मशास्त्रेऽपि प्रवाहेऽपि च सन्ततिः ॥ १८९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.189
- वैजयन्ती ग्रन्थग्रंथो द्रव्यं वचः शास्त्रं द्वात्रिंशद्वर्णसंचयः । गर्भोऽपवरकेऽन्नेऽग्नौ सुते पनसकंटके ॥ २१ ॥ Vaijayantī 6.1.21
- वैजयन्ती चारुचोद्यं चित्रे चोदनार्हे चारु चित्रवचस्यपि । जडो जाल्मश्च निर्बुद्धौ स्तब्धेऽनालोच्यकारिणि ॥ ६ ॥ Vaijayantī 6.4.6