All kośas › Koṣakalpataru
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru
6,194 verses · 52,591 words tagged · 11,257 marked doubtful (dashed)
पातालकाण्डः · धातुवर्गः (2/5)
प्रहारेऽपादुपाद्ध्वंसे समुद्भ्यां विनये भवेत् ।समुत्कीर्णीकृतावाङो गुणने ताडनेऽपि च ॥ ३८ ॥
3.5.38 · p. 49
अनुष्टुप्
अकर्मा स्वाङ्गकर्मा चाङ्परोऽसावात्मनेपदी ।परेर्वर्णाद्यङ्कनेऽसौ समो व्यूहे सहोद्भवे ॥ ३९ ॥
3.5.122 · p. 49
अनुष्टुप्
दृढत्वे संगमे संधौ नेर्न्यग्भुव्यनुदात्तके ।अधी[191b]नत्वे चाभितस्तु व्याप्ति-ताडनयोरयम् ॥ ४० ॥
3.5.40 · p. 50
अनुष्टुप्metre not read in every line
अपादपकृतौ पाकाभ्यासोपक्रमयोरुह(द?)ः ।प्रतिघाते च स्खलने बले द्वेषे च सांप्रते ॥ ४१ ॥
3.5.41 · p. 50
अनुष्टुप्metre not read in every lineimpossible sign sequence: मयोरुह(द?)ः ।nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च (wrong syllable)
स्खलने च परीघाते तथा शीघ्रसमावृतौ ।परापूर्वो गाढघाते दृष्टान्ते स उपोत्परः ॥प्रस्तावने समाङस्तु वधे युत्परिघातयोः ।उपात्सामीप्यापहृत्योः शक्तेश्च प्रतिबन्धने ॥ ४३ ॥
3.5.43 · p. 50
अनुष्टुप्
अभेरर्दतिरान्तिक्ये मीनातिस्तु मृतौ प्रतः ।प्रोक्षणे ताडने तु स्यात्तण्डते ताडयत्यपि ॥ ४४ ॥
3.5.44 · p. 50
अनुष्टुप्
विध्यति स्याज्जासयति तथा जसति च स्मृतम् ।आङस्तु विध्यति क्षेपे कौटिल्ये विस्तृतौ हतौ ॥ ४५ ॥
3.5.45 · p. 50
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ज्जा (wrong syllable)
अपान्न्यक्करणेऽनोऽस्तु वासनायां प्रकीर्तितः ।हिंसात्मसूचने बस्तयते गन्धयतेऽपि च ॥ ४६ ॥
3.5.46 · p. 50
अनुष्टुप्
ओहति स्यात्पीडयति तथा लुम्बति तुम्बति ।तोहति स्यात्पीडयते तथा दोहति मिच्छति ॥ ४७ ॥
3.5.47 · p. 50
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्पी (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 त्पी (wrong syllable)
लुम्बयते तुम्बयतेलुम्बयति स्यात्सुनोत्येवम् ।तुम्बयति पीडने स्या-द्गुप्यति लुभति चाकुल्ये ॥ ४८ ॥
3.5.48 · p. 50
metre not recognised
विकलत्वे क्रन्दते[192a]स्यात्क्लन्दते कन्दते तथा ।कुण्डति स्याद्दलति च तद्वद्दलयति स्मृतम् ॥ ४९ ॥
3.5.49 · p. 50
अनुष्टुप्metre not read in every line
आङः क्रन्दिर्युदाह्वानरोदने शब्दसंततौ ।अवात्क्लदिरवध्वंसेऽन्तर्द्धाने तु तिरस्यति ॥ ५० ॥
3.5.50 · p. 50
अनुष्टुप्
समति स्तमतीति स्यादवैकल्येऽथ रोदिति ।क्रोशति स्यादश्रुमोक्षे शोके क्रन्दति कन्दति ॥ ५१ ॥
3.5.51 · p. 50
अनुष्टुप्
क्लिन्दते स्यात्क्लन्दति च शोचत्यपि च कण्ठति ।कण्ठयत्यथ मूर्छायां मूर्छति स्याच्च मुह्यति ॥ ५२ ॥
3.5.52 · p. 51
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्क्ल (wrong syllable)
युप्यति स्याद्रुप्यति च तद्वल्लुप्यति सम्मतम् ।समो मूर्छा मुहुर्व्याप्तावुदो मूर्छानिवर्तने ॥ ५३ ॥
3.5.53 · p. 51
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्रु (wrong syllable)
स्थित्यन्तकर्मणि प्राणत्यागे * म्रियते भवेत् ।नश्यति स्यात्पण्डयते पण्डयत्यपि लुम्बति ॥ ५४ ॥
3.5.54 · p. 51
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 त्प (wrong syllable)
पंसति स्याल्लुम्बयति पंसयत्यपि तुम्बति ।पण्डति स्यात्तुम्बयति तथा नक्कयतीति च ॥ ५५ ॥
3.5.55 · p. 51
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ल्लु (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 त्तु (wrong syllable)
तथा नक्कयते धक्कयति धक्कयतेऽपि च ।स्नुस्यत्यदर्शनेऽमी स्युरुपरत्यां तु यच्छति ॥ ५६ ॥
3.5.56 · p. 51
अनुष्टुप्
आङो यमिः प्रयामे स्यादात्मनेपदवानपि ।विशेषे संयमे वृद्धौ तथोदाङः स सूच[192b]ने ॥ ५७ ॥
3.5.57 · p. 51
अनुष्टुप्metre not read in every line
अकर्मा स्वाङ्गकर्मा वा भवति ह्यात्मनेपदी ।तथैवोपाद्विवाहेऽसौ स्वीकृतावपि तादृशः ॥समुदाङ्भ्यो यमः कर्तृगामिनि स्यात्क्रियाफले ।आत्मनेपदमग्रन्थे व्रीहीन्संयच्छते यथा ॥ ५९ ॥
3.5.59 · p. 51
अनुष्टुप्
नेर्यमिः स्यात्प्रतिज्ञायां यन्त्रणायां निवारणे ।समः संयमने बन्धे नियमे व्याङ्परो दृढे ॥ ६० ॥
3.5.60 · p. 51
अनुष्टुप्
चेष्टायां व्यापृतौ दैर्घ्य उत्कर्षोत्क्षेपयोरुदः ।संनादे व्यापृतौ प्रात्स्यान्नीवाके पवनेऽपि च ॥ ६१ ॥
3.5.61 · p. 51
अनुष्टुप्
विद्रावणे स्यात्स्खदते कलहे तुटतीति च ।भङ्गे भनक्ति रुजति भञ्जिस्त्वाङ उपस्थितौ ॥ ६२ ॥
3.5.62 · p. 51
अनुष्टुप्
खण्डति कण्डति भिन्तेभिनत्ति तोडति च तुण्डते तुडति ।खाडयति खण्डयति चस्फोटयति दृणाति खुण्डति च ॥ ६३ ॥
3.5.63 · p. 51
metre not recognised
खाडयते खुण्डयतिद्यति खुण्डयते च दालयति ।बेलयति मुण्डतिबिलति स्युर्दारणेष्वेते ॥ ६४ ॥
3.5.64 · p. 52
metre not recognised
प्रतेर्भिनत्तिर्व्यथार्थाविष्कृत्योः स्फुटने निरः ।समः सरित्संगमे स्यात्प्रान्मातङ्गमदस्रुतौ ॥ ६५ ॥
3.5.65 · p. 52
अनुष्टुप्
आवि[193a]ष्कारे प्रकर्षेण भेदने च प्रकीर्तितः ।आङः स्फुटिस्ताडने स्यादुद्द्योतिः सूर्यचेष्टिते ।आङ्ह्वरस्तु स हिंसायां द्यतिस्तु ग्रन्थने समः ॥ ६६ ॥
3.5.66 · p. 52
अनुष्टुप्metre not read in every line
बन्धे तथोत्परोऽथ स्यात्समाघातेंऽसयत्यपि ।कर्णभे[दे] कर्णयति तथा छिद्रयति स्मृतम् ॥वेगे तु जवतीति स्याच्छूषति प्रसवे भवेत् ।धर्षति स्याद्धर्षयते बलात्कारेऽथ दुःख्यति ॥तथा तन्तस्यति प्रोक्तं पम्पस्यति च दुःखने ॥ ६७ ॥
3.5.67 · p. 52
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 क (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्ध (wrong syllable)
अरर्यत्याराकरणेऽथेष्णात्याभीक्ष्ण्यकर्मणि ।छिनत्ति वृश्चति छिन्ते छुरति छुटति छ्यति ।त्रुटति त्रुट्यति त्रोटयति पल्यूलयत्यपि ॥ ६८ ॥
3.5.68 · p. 52
अनुष्टुप्
चुटति स्याच्चोटयति चुण्टयत्यपि कृन्तति ।खुरत्युपस्किरति च लुनीते च लुनाति च ॥ ६९ ॥
3.5.69 · p. 52
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च्चो (wrong syllable)
छेदयति स्यात्पिच्छयति कुट्टयत्यपि कुण्ठति ।कोटयत्युदितं वासयति वर्धयति स्मृतम् ।लुम्पति स्याल्लुम्पयते छेदे चोद्ग्रहणे लुपिः ॥ ७० ॥
3.5.70 · p. 52
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ल्लु (wrong syllable)
बलाद्ग्रहे त्वाङ्परोऽथ वेर्विभागे विलेपने ।हावे जैह्म्येऽथोत्परोऽयं नाशोद्धरणयोर्मतः ॥ ७२ ॥
3.5.72 · p. 52
अनुष्टुप्
आङ्परश्छुर तिर्हासेऽथ निर्निभ्यां च कृन्ततिः ।अतिच्छेदे पापनाशे खनति त्ववदारणे ॥ ७३ ॥
3.5.73 · p. 53
अनुष्टुप्
खनतेऽप्यथ नेरेष न्यासोद्धरणयोर्भवेत् ।प्रलये त्विन्द्रियाणां स्यादृच्छत्यथ स संगमे ॥ ७४ ॥
3.5.74 · p. 53
अनुष्टुप्
समोऽजिते संगमे चाकर्मासावात्मनेपदी ।संदीपने धुक्षते स्याद्धिक्षते छर्दयत्यपि ॥ ७५ ॥
3.5.75 · p. 53
अनुष्टुप्
छर्दति स्याच्चर्पयति स्याच्छर्पयति चर्पति ।छर्पति स्यात्तर्पयति स्याद्दर्पयति तर्पति ॥ ७६ ॥
3.5.76 · p. 53
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च्च (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 त्त (wrong syllable)
दर्पत्यथो विसरति स्फूर्छति प्रसरत्यपि ।स्तम्भते स्कम्भते विष्टोभते वस्यति पुस्यति ॥ ७७ ॥
3.5.77 · p. 53
अनुष्टुप्
स्फूर्यति ? स्यान्मानयते विष्टभ्नोति तथा स्मृतम् ।विष्टभ्नाति मतं स्तम्भेऽथारम्भाक्रमयोरवात् ॥ ७८ ॥
3.5.78 · p. 53
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न्मा (wrong syllable)
अवलम्बे समीपत्वे चौर्जित्ये स्तम्भिरीरितः ।घोणते घोणति भ्रान्तौ घूर्णते घूर्णतीति च ॥ ७९ ॥
3.5.79 · p. 53
अनुष्टुप्
स्रवति स्यन्दते स्रौ[194a]ति रीयते घारयत्यपि ।तेपते गलति स्याच्च स्रवे मूत्रस्य तु स्रुतौ ॥ ८० ॥
3.5.80 · p. 53
अनुष्टुप्metre not read in every line
प्रस्रवत्युदितं मूत्रयते च परिकीर्तिते ।स्यन्दिर्भ्रंशेऽवतोऽभेस्तु वृद्ध्यवाप्त्योः प्रकीर्तितः ॥ ८१ ॥
3.5.81 · p. 53
अनुष्टुप्
हदते गुवतीति स्यात्पुरीषोत्सर्गवाचकम् ।क्षरति क्षोभते क्षुभ्नात्यपि क्षुभ्यति सूदति ।श्च्योतति स्यात्सूदयति स्खलति स्फुलतीति च ॥ ८२ ॥
3.5.82 · p. 53
अनुष्टुप्metre not read in every line
स्फुरति स्यात्संचलति घंस्यते ? च्योतति क्षरे ।मैथुने मैथुनाक्रोशे चाङः क्षरतिरीरितः ॥ ८३ ॥
3.5.83 · p. 53
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्सं (wrong syllable)
स्रंसते ध्वंसते च स्याद्भ्रंसते भ्रंशतेऽपि च ॥ ८४ ॥
3.5.84 · p. 53
लम्बते भ्रश्यति स्रंसेऽवात्तु ध्वंसिर्भवेत्त्यजि(?) ।निन्दायामथ चूर्णेऽपादभिभूतौ प्रतेः परः ॥ ८५ ॥
3.5.85 · p. 53
अनुष्टुप्
अपशब्दे वितो भ्रंशिर्विलम्बिः कालयापने ।आलम्ब आङवाभ्यां स्यादवष्टम्भेऽपि कीर्तितः ॥ ८६ ॥
3.5.86 · p. 54
अनुष्टुप्
भ्रमति भ्रम्यति भ्राम्यत्यपि केलति खेलति ।घट्टते स्याद्घट्टयति [शलते] शलतीति च ॥ ८७ ॥
3.5.87 · p. 54
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्घ (wrong syllable)
ह्वलति स्याद्वेल्लति च चेलति क्ष्वेलति स्मृ[194b]तम् ।वेलति स्याद्घुणति च विनक्त्यपि च घूर्णति ॥ ८८ ॥
3.5.88 · p. 54
अनुष्टुप्metre not read in every line
वङ्कतिः स्याच्च चलने समो भ्राम्यतिरादरे ।संवेगे च भये व्युद्भ्यां पुनर्मोह-विलासयोः ॥ ८९ ॥
3.5.89 · p. 54
अनुष्टुप्
संयोगे संपरो घट्टिर्विश्लेषे विपरो भवेत् ।उदो विजिः स्यान्निर्वेद उद्गमे सम आङ्परः ॥ ९० ॥
3.5.90 · p. 54
अनुष्टुप्
संभ्रमेऽथ स्पन्दते स्यादीषच्चलनवाचकम् ।वरणे तु परेः स्पन्दी रेके रिङ्क्ते रिणक्ति च ॥ ९१ ॥
3.5.91 · p. 54
अनुष्टुप्
व्यतिपूर्वः स उत्कर्षे गतेस्तु स्यान्निवर्तने ।तिष्ठतीति प्रस्थितौ तु भवेच्छ्राथयतीति च ॥ ९२ ॥
3.5.92 · p. 54
अनुष्टुप्
प्रात्तिष्ठतिर्गतावाङः प्रतिज्ञालम्बनाक्रमे ।आक्षेप-स्थान-यत्नेषु प्रत्यवाद्गदने गिरः ॥ ९३ ॥
3.5.93 · p. 54
अनुष्टुप्
जन्मनिर्बर्हणान्तेषु समश्चित्याकृतौ मतौ ।संनिवेशेऽप्यवस्थाने साम्याधारे समापने ॥ ९४ ॥
3.5.94 · p. 54
अनुष्टुप्
पर्यवाद्रिपुभावेऽवादवस्थायां व्यवाद्यमे ।उदो निदान…र्देहोद्भवोद्यमे ।व्युदो विरोधनस्वैरकृत्योः समुद उद्यमे ।रुङ्निर्णये प्रत्युदोऽङ्गीकृतौ स्पर्धाभियानयोः ॥ ९६ ॥
3.5.96 · p. 54
अनुष्टुप्metre not read in every line
अधेरैश्या[195a]ध्यासनयोरनोराचरणे प्रतेः ।गौरवस्थाननिष्पत्तिपदप्राप्तावुपात्पथः ॥ ९७ ॥
3.5.97 · p. 54
अनुष्टुप्metre not read in every line
कर्तृत्वे संगमेऽर्चायां मैत्रमन्त्रविधानयोः ।स्थेयाख्यायां प्रकाशे च स भवेदात्मनेपदी ॥ ९८ ॥
3.5.98 · p. 55
अनुष्टुप्
तद्वदाङः प्रतिज्ञायां व्यवसंप्रपरस्तथा ।उदोऽप्यनूर्ध्वचेष्टायां तूपतो देवपूजने ॥ ९९ ॥
3.5.99 · p. 55
अनुष्टुप्
संगतौ मन्त्रकरणे मैत्रे तद्वत्पथिष्वपि ।लिप्सायां वा तथाकर्मकोऽपि स्यादात्मनेपदी ॥ २०० ॥
3.5.200 · p. 55
अनुष्टुप्
अटति पटति टेकते टीकते ढौकते त्रङ्कतेत्रौकते ष्वष्कते मस्कते सेकते स्रङ्कते स्रेकतेश्वङ्कते श्लङ्कते कङ्कते वङ्कते [ते]कते तीकतेरङ्घते लङ्घते चोपति ।व्रजति वजति धूर्यते गूर्यते पद्यते हिण्डतेपण्डते चाण्ठते चांहते नेषते जेषते प्लायतेसर्पति वल्लते चञ्चति त्वञ्चति म्रुञ्चति म्लुञ्चतिम्नोचति म्लोचति ग्लुञ्चति श्वञ्चते ।पतति पलति तङ्गति त्वङ्गति श्रङ्गति श्लङ्गतित्रिङ्खति ध्वञ्जति ध्रञ्जति भ्रेषति भ्रेषतेभ्लेषति भ्लेषते सज्जते सज्जति[195b]क्षञ्जते दक्षते ।वाति विच्छायति स्रीव्यति जिहीतेऽयतिस्रवति शवति रेपते लेपते मेपते श्वङ्कतेतृक्षति स्तृक्षति स्यात्प्लिनातीयते याति वेत्येतितौति ध्वजत्योदति श्वण्ठयत्येवमर्णोति रिङ्गत्यृणो-त्यङ्गति स्याद्द्रमत्यभ्रतीखत्यपि ॥ १ ॥
3.5.1 · p. 55
स्रग्विणीmetre not read in every line
अटतिधातुपटतिधातुटेकतेधातुटीकतेधातुढौकतेधातुत्रङ्कतेधातुत्रौकतेधातुष्वष्कतेधातुमस्कतेधातुसेकतेधातुस्रङ्कतेधातुस्रेकतेधातुश्वङ्कतेधातुश्लङ्कतेधातुकङ्कतेधातुवङ्कतेधातुतेकतेधातुतीकतेधातुरङ्घतेधातुलङ्घतेधातुचोपतिधातुव्रजतिधातुवजतिधातुधूर्यतेधातुगूर्यतेधातुपद्यतेधातुहिण्डतेधातुपण्डतेधातुअण्ठतेधातुअंहतेधातुनेषतेधातुजेषतेधातुप्लायतेधातुसर्पतिधातुवल्लतेधातुचञ्चतिधातुत्वञ्चतिधातुम्रुञ्चतिधातुम्लुञ्चतिधातुम्नोचतिधातुम्लोचतिधातुग्लुञ्चतिधातुश्वञ्चतेधातुपततिधातुपलतिधातुतङ्गतिधातुत्वङ्गतिधातुश्रङ्गतिधातुश्लङ्गतिधातुत्रिङ्खतिधातुध्वञ्जतिधातुध्रञ्जतिधातुभ्रेषतिधातुभ्रेषतेधातुभ्लेषतिधातुभ्लेषतेधातुसज्जतेधातुसज्जतिधातुक्षञ्जतेधातुदक्षतेधातुवातिधातुविच्छायतिधातुस्रीव्यतिधातुजिहीतेधातुअयतिधातुस्रवतिधातुशवतिधातुरेपतेधातुलेपतेधातुमेपतेधातुतृक्षतिधातुस्तृक्षतिधातुप्लिनातिधातुईयतेधातुयातिधातुवेतिधातुएतिधातुतौतिधातुध्वजतिधातुओदतिधातुश्वण्ठयतिधातुअर्णोतिधातुरिङ्गतिधातुऋणोतिधातुअङ्गतिधातुद्रमतिधातुअभ्रतिधातुईखतिधातु
कनति कणति रणति शणति शलतिकसति सरति रफति रियति पियति च ।ध्रवति पथति ऋषति जुडति जुनतिशुनति लिशति तवीति पदयते ॥ २ ॥
3.5.2 · p. 55
metre not recognised
कलयति पषयति पतयतिनखति रखति लखति दवति च शटयते ।शटति शठयति तिलति सलतिकटति वयत इह … मयते ॥ ३ ॥
3.5.3 · p. 55
metre not recognised
इङ्गति लङ्गति मङ्गति कंस्तेवङ्खति मङ्खति नङ्खति कस्ते ।रङ्खति लङ्खति रङ्गति चेत्रे (वेते?)वल्गति वङ्गति चेङ्गति गाते ॥ ४ ॥
3.5.4 · p. 56
दोधकम्
वखति सेधति शिङ्खति रिङ्खतिध्रञ्जति ध्वञ्जति धृञ्जति लिङ्गति ।उरति रुण्ठति लुण्ठति हूडतिश्वठयते श्वठयत्यपि होडति ॥ ५ ॥
3.5.5 · p. 56
द्रुतविलम्बितम्metre not read in every line
ईजतेऽञ्चति च वञ्चति तञ्च-[196a]त्यर्दति त्रखति होलति हन्ति ।मर्कति श्वयति पर्पति पर्ब-त्यर्बति क्षियति रम्फति तद्वत् ॥ ६ ॥
3.5.6 · p. 56
स्वागताmetre not read in every line
अमति लर्बति बर्बति चेटति ।द्रवति मर्बति कर्बति खर्बति ।अजति ऋच्छति धावति धावतेव्ययति च व्ययतेऽसति चासते ॥ ७ ॥
3.5.7 · p. 56
द्रुतविलम्बितम्
गर्बति शर्बति सर्बति चर्ब-त्येवमियर्ति हर्यति तद्वत् ।प्लेहति रंहति नक्षति चोक्तंपेसति हम्मति मीमति तद्वत् ॥ ८ ॥
3.5.8 · p. 56
दोधकम्metre not read in every linenearly दोधकम्
चयते तयते डयते दयते रयते व्यवते ज्यवते ।प्रवते प्लवते क्लवते रवते हयति श्वचते क्रपते मखति ॥ ९ ॥
3.5.9 · p. 56
तोटकम्metre not read in every line
श्वण्ठयति श्वण्ठयतेपेणति शोणति हिनोति फेलति च ।पेलति शेलति सेलतिबभ्रति मभ्रति रिणाति चम्पति च ॥ १० ॥
3.5.10 · p. 56
metre not recognised
पन्थति पन्थयते स्या-त्पन्थयति ऋणाति पेसयति ।ईषति चम्पयतीष्यतिपातयति श्वभ्रयत्ययते ॥ ११ ॥
3.5.11 · p. 57
metre not recognised
श्वर्तयतीङ्खति सल्लतिसीदत्यृच्छति गच्छति किं च तवीति ।वातयतीह[196b]वरण्य-त्यत्र चरण्यति रण्वति गत्याम् ॥ १२ ॥
3.5.12 · p. 57
दोधकम्metre not read in every line
एषते रिण्वति प्रैणयति केटति धन्वति ।अङ्घते मङ्घते द्राति निन्द्यगत्यां च वङ्घते ॥ १३ ॥
3.5.13 · p. 57
अनुष्टुप्
कांसति ? स्याद्दरिद्राति दुर्गतावथ फक्कते ।चोपति स्यान्मन्दगतावथाशुगमने भवेत् ॥ १४ ॥
3.5.14 · p. 57
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न्म (wrong syllable)
श्वलति स्याद्धावति च श्वल्लत्यग्रगतौ पुनः ।पुरति प्लुतगत्यां तु रेवते शशतीति च ॥ १५ ॥
3.5.15 · p. 57
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्धा (wrong syllable)
त्सरति स्याद्वक्रगतावकत्यगति च स्मृतम् ।खञ्जते खुण्डते खञ्जत्यथ स्याद्गतिनैपुणे ॥ १६ ॥
3.5.16 · p. 57
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्व (wrong syllable)
स्याद्धोरति तूर्यते तु त्वरते च तुरण्यति ।विहायसा तु गत्यां स्याड्डीयते डयतेऽपि च ॥ १७ ॥
3.5.17 · p. 57
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ति (wrong syllable)
सातत्येन गतौ प्रोक्तमततीति विचक्षणैः ।परेः पटिः क्रमेऽथोदो लङ्घतिः पर्यये भवेत् ॥ १८ ॥
3.5.18 · p. 57
अनुष्टुप्
अनोर्व्रजिः सहार्थे स्यात्संन्यासे प्रात्परेरपि ।संपरः पद्यतिर्जन्म-गुणोत्कर्ष-समृद्धिषु ॥ १९ ॥
3.5.19 · p. 57
अनुष्टुप्
अवात्सृ-सर्पती गूढमन्त्रे प्रसरणे वितः ।प्रात्पतिर्धर्षणे शत्रु[197a]यापने तु परापरः ॥ २० ॥
3.5.20 · p. 57
अनुष्टुप्metre not read in every line
अतिक्रमेऽतेर्व्यतितो महातापापयानयोः ।समः समन्ततो यानेऽथाङस्तादात्मजन्मनोः ॥ २१ ॥
3.5.21 · p. 58
अनुष्टुप्
असावभिसमो युद्धे प्रनेरनुनये विनेः ।व्यसने नेर्वधेऽवान्न्यग्भावेऽथोदः स जन्मनि ॥ २२ ॥
3.5.22 · p. 58
अनुष्टुप्
उपसर्गे कालहत्यां प्रतितः पलतिर्णिचि ।निरो वातिः शमानन्दप्राप्ति-मोक्षेभमज्जने ॥ २३ ॥
3.5.23 · p. 58
अनुष्टुप्
उदोऽयतिस्तथेतिश्च प्रभोत्पत्त्योः प्रकीर्तितौ ।अभ्युद्भ्यां तु समृद्धौ स्तो नाशे वेस्तावतेः पुनः ॥ २४ ॥
3.5.24 · p. 58
अनुष्टुप्
कृच्छ्रदोषातिक्रमेषु दण्डने प्रतितः पुनः ।प्रसिद्धौ शपथे ज्ञाने विश्वासस्य च हेतुषु ॥ २५ ॥
3.5.25 · p. 58
अनुष्टुप्
आदरानुमतौ तुष्टावधीनत्वनिवर्तने ।समवात्समवाये स्तो विपरेस्तु व्यतिक्रमे ॥ २६ ॥
3.5.26 · p. 58
अनुष्टुप्
अपादपाये विश्लेषेऽभिप्राच्छन्दान्वयैषणे ।अवात्प्राप्त्यवबोधेऽनोः संबन्धे प्रपरान्मृतौ ॥ २७ ॥
3.5.27 · p. 58
अनुष्टुप्
समुदः प्रक्रमे युद्धे समुदाये परेः कृतौ ।व्यतिक्रान्ताववसरे व्यापने परिवेष्टने ॥ २८ ॥
3.5.28 · p. 58
अनुष्टुप्
व्यवाद्व्यतिकरे य[197b]ब्घावन्तर्घौ दुर्गतौ निरः ।समः संगति-सादृश्य-संविदाचरणे रणे ॥समाभियानशपथे संपराभ्यां रणापदोः ।अपादपगमेऽथोपादङ्गीकारोपहारयोः ॥ ३० ॥
3.5.30 · p. 58
अनुष्टुप्metre not read in every line
व्यतेर्विपर्यये स्यातामुपातेस्तावतिक्रमे ।यातिर्वितो धृष्टतायामाङोऽभेः सम्मुखागतौ ॥ ३१ ॥
3.5.31 · p. 58
अनुष्टुप्
निरो मोक्षे निर्गमे तु स्यादुदोऽपात्त्वपक्रमे ।स्याद्दृश्येऽनोः कलयतिस्तूद उत्क्षेपणार्थकः ॥ २२ ॥
3.5.22 · p. 58
अनुष्टुप्
समो द्रविः पलायेऽथाङः श्लेषे लिङ्गतिर्मतः ।वारणे स्यात्प्रतेः सेधिस्तद्वन्नेरपि वारणे ॥आङो विरोधे प्रात्ख्यातावाविर्भाव-विभूषयोः ।समः स्वभावसंसिद्ध्योरुदो वृद्धौ समुच्छ्रये ॥आङस्तञ्चिः प्रतीवापे जवनाप्याययोरपि ॥ ३३ ॥
3.5.33 · p. 58
अनुष्टुप्
आङोऽञ्चतिः प्रणामे स्यादूर्ध्वेहोत्क्षेपयोरुदः ।परातो विमुखत्वे न्यवाभ्यां स्यात् वर्वनिर्मितौ ॥ २४ ॥
3.5.24 · p. 59
अनुष्टुप्
प्रतेर्व्यावर्तने प्रात्तु समः सांगत्य ईरितः ।अपात्प्रत्यग्दिश्युदस्तु कुबेराशार्थको मतः ॥ २५ ॥
3.5.25 · p. 59
अनुष्टुप्
उदो[198a]द्रविः पलाये स्यादभितो धर्षणेऽपि च ।उपादपकृतौ संप्रविभ्योऽपि स पलायने ॥ ३६ ॥
3.5.36 · p. 59
अनुष्टुप्metre not read in every line
आङः प्रवति संप्लुत्यामुत्प्लुतौ स तथोद्धृतौ ।अनोः प्लविः स्यात्सहगे विप्लवोत्पातयोरुपात् ॥औद्धत्येऽथाङभिभ्यां स शौचे नाशे तु वेः परः ।समः साकं प्लवे लौल्यलाघवोन्मोहनेकरे ॥इषतिश्चेङ्खतिर्द्वौ स्तः प्रात्परौ वाजिनां गतौ ।अभिघातेऽभ्याङ्परोऽजिर्वेस्तु वीजन-शाठ्ययोः ॥ २७ ॥
3.5.27 · p. 59
अनुष्टुप्
समः समूहे स्थाने च हिनोतिः प्रेषणे प्रतः ।समोऽर्तिः संगमे प्रोक्तोऽथाभ्याङो युधि गच्छतिः ॥ २८ ॥
3.5.28 · p. 59
अनुष्टुप्
सामीप्येऽति विरोधे चाभ्युद्गमेऽभ्युपतः पुनः ।उपयामेऽङ्गीकरणे प्रत्युद्भ्यां स उ[प]स्थितौ ॥ २९ ॥
3.5.29 · p. 59
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ङ्गी (wrong syllable)
अभ्युद्गमेऽथ स परेर्गतिर्व्यापनवेष्टने ।भागे समस्तु संयोग-सख्ययोर्ज्ञानहृद्ययोः ॥ ३० ॥
3.5.30 · p. 59
अनुष्टुप्
संपरस्तङ्युतः प्रोक्तोऽयं ह्यकर्मा भवेदयम् ।त्वरागतौ परापूर्वो नाभिमुख्येऽभितः पुनः ॥ ३१ ॥
3.5.31 · p. 59
अनुष्टुप्
व्या[198b]पनेऽथाभ्युदः प्रीत्याश्रये ज्ञानेऽध्यवोत्तरः ।उपात्प्राप्तौ स्वीकरणेऽथातेर्यापन ईरितः ॥ ३२ ॥
3.5.32 · p. 59
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
अपेरपगमेऽथोसौ विनिर्भ्यां परिकीर्तितः ।प्रत्याङ्भ्यां स परः प्रोक्तो बुधैर्व्यावृत्तिकर्मणि ॥ ३३ ॥
3.5.33 · p. 60
अनुष्टुप्
खेदे तु स्याद्वितो द्रातिः शयने च पलायने ।[ऋच्छति] प्रापणे क्रिं त्वे(?) नयति नयतेऽपि च ॥ ३४ ॥
3.5.34 · p. 60
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 य (wrong syllable)
वहत्यथ प्रान्नयतिः प्रवेशोत्पत्ति-संस्कृते ।विधान-प्रेम-विस्रम्भ-क्षेपणाभ्यर्थनासु च ॥ ३५ ॥
3.5.35 · p. 60
अनुष्टुप्
वितः शिक्षणवाणिज्योपनयप्रणतिव्यये ।निभृतत्वे विगणने भवेन्निरसनेऽपि सः ॥ ३६ ॥
3.5.36 · p. 60
अनुष्टुप्
आभिमुख्यानये त्वाङोऽपान्निरासापवाहयोः ।अपह्नवे च विश्लेषे सोऽनुतः सान्त्वने मतः ॥ ३७ ॥
3.5.37 · p. 60
अनुष्टुप्
समः संहति-पृष्ठस्थसैन्ये स्यान्निश्चये निरः ।अवान्निपातेऽभेः क्रोधे न्याये स्यात्संस्कृतावपि ॥ ३८ ॥
3.5.38 · p. 60
अनुष्टुप्
सादृश्येऽथोपनेर्मौञ्जीबन्धे पाणिग्रहे परेः ।सम्मानने तथोत्क्षेपे तथाचार्यकृतावपि ॥ ३९ ॥
3.5.39 · p. 60
अनुष्टुप्
ज्ञाने भृतौ[199a] वि[ग]णने व्यये कर्मणि कर्तृगे ।शरीरावयवाद्भिन्ने नयतिर्ह्यात्मनेपदी ॥ ४० ॥
3.5.40 · p. 60
अनुष्टुप्metre not read in every line
वहतिर्वेः परिणये न्यासाप्त्योः संहतौ नतौ ।उदो विवाह आङोऽसौ करणेऽथोपतो धृतौ ॥ ४१ ॥
3.5.41 · p. 60
अनुष्टुप्
वहने चापि सामीप्ये नेः समूहेऽथ मर्दने ।शुश्रूषायां तत्क्षणजे सपत्नीलम्भनेऽप्यधेः ॥ ४२ ॥
3.5.42 · p. 60
अनुष्टुप्
मुञ्जीकृतावथापेः स यापनेऽथ निरः परः ।सक्तत्व-निष्ठयोः प्रात्तु प्रवर्तौ च विनिर्गमे ॥ ४३ ॥
3.5.43 · p. 60
अनुष्टुप्
प्रपरिभ्यां न तङ्वान्स निःपरिभ्यां तु निर्गमे ।स्थापयत्यासादयति रेखायति समार्थकाः ॥ ४४ ॥
3.5.44 · p. 60
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सा (wrong syllable)
प्रतिष्ठायां तालयते स्यात्तालयति मूलति ।मायते मूलते नाशे तूदो मूलतिरीरितः ॥ ४५ ॥
3.5.45 · p. 60
अनुष्टुप्
क्राम्यति स्यात्क्रामति च चरणक्षेपणे द्वयम् ।अनुपूर्वेऽनोः क्रमिः स्यादतेर्भवति लङ्घने ॥ ४६ ॥
3.5.46 · p. 61
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्क्रा (wrong syllable)
अवादधोगतौ वेः स्यादुत्साहे च क्रमे स्फुटे ।व्युद्भ्यां व्यतिभ्यां व्यत्यासे समोऽन्तिकगतौ भवेत् ॥ ४७ ॥
3.5.47 · p. 61
अनुष्टुप्
संचारेऽपाद[199b]पायेऽथ परातः प्रतिबिम्बने ।विवित्सारम्भ-विक्रान्त्योरुपधायां तथा स्मृतः ॥ ४८ ॥
3.5.48 · p. 61
अनुष्टुप्metre not read in every line
प्रत्युदः स्यात्प्रयोगेऽथ स्वर्गतौ स्यादुदः परः ।उल्लङ्घेऽथाङ आरोहेऽभिभवेऽप्यथ तङ्युतः ॥ ४९ ॥
3.5.49 · p. 61
अनुष्टुप्
स्फीततायामुत्सहनेऽप्रतिबन्धे च केवलः ।तथैवोपपराभ्यां स तद्वन्नान्योपसर्गतः ॥ ५० ॥
3.5.50 · p. 61
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 मु (wrong syllable)
ज्योतिरुद्गमने चाङो वेरश्वादिगतिष्वपि ।प्रारम्भणे च प्रोपाभ्यां केवलो वात्मनेपदी ॥ ५१ ॥
3.5.51 · p. 61
अनुष्टुप्