चलदल
caladalaपुं · masc.In 7 kośas: 6 synonym verses, 2 as a meaning of another word.
बोधिद्रुमश्चलदलः पिप्पलः कुञ्जराशनः ॥ २० ॥अश्वत्थेऽथ कपित्थे स्युर्दधित्थग्राहिमन्मथाः ।तस्मिन्दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीवृक्षः श्यामलोऽश्वत्थः प्लक्षश्चलदलोऽङ्गुलः ।उदुम्बरः प्राणिफलो मशकी हेमदुग्धकः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृष्णावासो बोधिसत्त्वो बोधितरुस्तथैव च ।चलदलश्च नामानि मन्यन्ते पिप्पलस्य वै ॥ १९८८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त (wrong syllable); pāda 3, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वदरङ्गश्चलदलश्चैत्रद्रुः कुञ्जराशनः ।यक्षोडुम्बुरकं नाम अश्वत्थसम्भवे फले ।कपित्थः स्यात् पुष्पफलो ग्राही दधिफलोऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त्थ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तत्फलेऽथ स्त्रियामेव शिम्बी स्यात् फलकोशिका ।अश्वत्थपिप्पलगजाशनबोधिवृक्ष-यज्ञद्रुमाश्चलदलोऽथ पलाशपर्णौ ।यज्ञीयकिंशुकसमिद्द्रुमवातपोताब्रह्मद्रुमे स्युरथ दन्तशठः कपित्थः ॥ ४५७ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.
द्राक्षाफलो गुडश्चाथ न्यग्रोधो बहुपाद्वटः ।श्रीवृक्षे पिप्पलोऽश्वत्थः प्लक्षश्चलदलोंऽगुलः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चलदल as a meaning in nānārtha verses
- शिवकोष श्यामलविदुलस्तु पुमानम्लवेतसे चापि वेतसे । श्यामलः स्याच्चलदले श्यामलं लवलीफले ॥ ४७४ ॥ Śivakoṣa 23.2.474
- शब्दरत्नावली कपीतनआत्मयोनिः शिवे कामे हरौ च परमेष्ठिनि । उद्वर्त्तनमुत्पतने विलेपे घर्षणेऽपि च ॥ उद्वाहनी भवेद्रज्वां द्विसीत्ये तु नपुंसकम् । उपासनं शराभ्यासे सेवनासनयोरपि ॥ कपीतनश्चलदले गर्दभाण्डे शिरीषके । आम्रातके च पूगे च मालूरेऽपि च कुत्रचित् ॥ कलापी स्यान्मयूरे च प्लक्षभूमिरुहे पुमान् । क्षौमं(?) शुद्धार्द्धजरती विधवादुर्गयोः स्त्रियाम् ॥ कुम्भयोनिर्वशिष्ठे स्याद् द्रोणेऽगस्त्ये पुमानयम् । कुचन्दनं वृक्षभेदे कुङ्कुमे रक्तचन्दने ॥ कुण्डली कुण्डलवति व्याले बर्हिप्रचेतसोः । केशरी सिंहपुन्नागनागकेशरवाजिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.105