कपित्थ

kapitthaपुं · masc.

In 15 kośas: 12 synonym verses, 17 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य वनस्पतिकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.5.1151 · p. 45

कपित्थस्तु दधिफलो नालिकेरस्तु लाङ्गली ॥ ११५१ ॥

metre not recognised

कपित्थपुं दधिफलपुं नालिकेरपुं लाङ्गलीस्त्री

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वनौषधिवर्गः Amarakośa 2.4.21

बोधिद्रुमश्चलदलः पिप्पलः कुञ्जराशनः ॥ २० ॥अश्वत्थेऽथ कपित्थे स्युर्दधित्थग्राहिमन्मथाः ।तस्मिन्दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि ॥ २१ ॥

अनुष्टुप्

बोधिद्रुमपुं चलदलपुं पिप्पलपुं कुञ्जराशनपुं अश्वत्थपुं कपित्थपुं दधित्थपुं ग्राहिन्पुं मन्मथपुं दधिफलपुं पुष्पफलपुं दन्तशठपुं

genderपुंmasc.

बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर द्वादशोपदेशः Bālaprabodhikā 12.208 · p. 85

आरग्वधे वालभीलुः सिते तु विधुलो रथः ।कपित्थो मन्मथश्च स्यादरिष्टे तु च फेनिलः ॥ २०८ ॥

अनुष्टुप्

आरग्वधपुं वालभीलुपुं विधुलपुं रथपुं कपित्थपुं मन्मथपुं अरिष्टपुं फेनिलपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.129 · p. 262

चिरपाकी तु मालूरः कपित्थोऽपि दधित्थकः ।ग्राहिग्रन्थिगन्धकुचवृत्तेभ्यः कठिनादपि ॥ १२९ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न्थि (wrong syllable)

चिरपाकिन्पुं मालूरपुं कपित्थपुं दधित्थकपुं ग्राहिफलपुं ग्रन्थिफलपुं गन्धफलपुं कुचफलपुं वृत्तफलपुं कठिनफलपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.500 · p. 305

हरिवालुकमेलाह्वं मालुकं वालुकं दृढम् ।एल्वालुकं कपित्थं च दुर्वर्णं प्रसरं पुनः ॥ ५०० ॥

अनुष्टुप्

हरिवालुकक्ली ऐलाह्वक्ली मालुकक्ली वालुकक्ली दृढक्ली एल्वालुकक्ली कपित्थक्ली दुर्वर्णक्ली प्रसरक्ली

genderक्लीneut.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.5 · p. 143

विदलं दाडिमकणः शिखरं संपचेलिमः ।कपित्थस्तु कपि(गि?)त्थः स्याद्दधित्थो रदहर्षणः ॥ ५ ॥

अनुष्टुप्

विदलक्ली दाडिमकणपुं शिखरक्ली संपचेलिमपुं कपित्थपुं कगित्थपुं दधित्थपुं रदहर्षणपुं

genderपुंmasc.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.75 · p. 61

धत्तूरः कनकः प्रोक्तः केतकः क्रकचच्छदः ।कपित्थस्तु दधिफलो वेणुर्वंशस्तृणध्वजः ॥ ७५ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्तु (wrong syllable)

धत्तूरपुं कनकपुं केतकपुं क्रकचच्छदपुं कपित्थपुं दधिफलपुं वेणुपुं वंशपुं तृणध्वजपुं

genderपुंmasc.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त वृक्षलतौषधिमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.4.183 · p. 13

कपित्थो ग्रन्थिफलको दधित्थो दन्तशाठ्यकृत् ।रुद्राक्षो नीलकण्ठाक्षः शर्वाक्षो भूतनाशनः ॥ १८३ ॥

अनुष्टुप्

कपित्थपुं ग्रन्थिफलकपुं दधित्थपुं दन्तशाठ्यकृत्पुं रुद्राक्षपुं नीलकण्ठाक्षपुं शर्वाक्षपुं भूतनाशनपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि वनस्पतिकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.5.2058 · p. 341

कपित्थो मन्मथो ग्राही कबित्थोऽपि तथैव च ।दधिफलो दधिस्थश्च पुष्पफलः प्रसिद्धकः ॥ २०५८ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

कपित्थपुं मन्मथपुं ग्राहिन्पुं कबित्थपुं दधिफलपुं दधिस्थपुं पुष्पफलपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.39 · p. 59

वदरङ्गश्चलदलश्चैत्रद्रुः कुञ्जराशनः ।यक्षोडुम्बुरकं नाम अश्वत्थसम्भवे फले ।कपित्थः स्यात् पुष्पफलो ग्राही दधिफलोऽपि च ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त्थ (wrong syllable)

वदरङ्गपुं चलदलपुं चैत्रद्रुपुं कुञ्जराशनपुं यक्षोडुम्बुरकक्ली कपित्थपुं पुष्पफलपुं ग्राहिन्पुं दधिफलपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वनाध्यायः Śabdaratnākara 2.3.457 · p. 60

तत्फलेऽथ स्त्रियामेव शिम्बी स्यात् फलकोशिका ।अश्वत्थपिप्पलगजाशनबोधिवृक्ष-यज्ञद्रुमाश्चलदलोऽथ पलाशपर्णौ ।यज्ञीयकिंशुकसमिद्द्रुमवातपोताब्रह्मद्रुमे स्युरथ दन्तशठः कपित्थः ॥ ४५७ ॥

अनुष्टुप्two metres in one verse

शिम्बीस्त्री फलकोशिकास्त्री अश्वत्थपुं पिप्पलपुं गजाशनपुं बोधिवृक्षपुं यज्ञद्रुमपुं चलदलपुं पलाशपुं पर्णपुं यज्ञीयपुं किंशुकपुं समिद्द्रुमपुं वातपोतपुं ब्रह्मद्रुमपुं दन्तशठपुं कपित्थपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वनाध्यायः Vaijayantī 3.3.32 · p. 47

कपित्थे स्युर्दधिफलो दधित्थग्राहिमन्मथाः ।हृद्यो दन्तशठः पुष्पफलोऽरिष्टे तु फेनिलः ॥ ३२ ॥

अनुष्टुप्

कपित्थपुं दधिफलपुं दधित्थपुं ग्राहिन्पुं मन्मथपुं हृद्यपुं दन्तशठपुं पुष्पफलपुं अरिष्टपुं फेनिलपुं

genderपुंmasc.

कपित्थ as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश दन्तशठकलकण्ठस्तु दात्यूहो बलाकापिकसुस्वराः । दन्तशठस्तु जम्बीरः कपित्थश्चाम्ललोलिका ॥ Dharaṇikośa 11.2.10
धरणिकोश मन्मथनिर्ग्रन्थः क्षपणे निःस्वे क्षवथुः क्षुतकासयोः । मन्मथौ स्मरकपित्थौ सिद्धार्थौ बुद्धसर्षपौ । गोग्रन्थिः करवीरे तु षड्ग्रन्था तु शटी वचा ॥ Dharaṇikośa 16.1.3
कोषकल्पतरु दन्तशठपारावताख्ये कलकण्ठ उक्तो जम्बीरके दन्तशठः कपित्थे । स्यात्कर्मरङ्गेऽपि च नागरङ्गे चाङ्गेरिकायां [कथिता] बुधैः स्त्री ॥ ६५ ॥ Koṣakalpataru 6.11.65
कोषकल्पतरु मन्मथस्यान्मन्मथः पुष्पशरे कपित्थे स्यात्कामचिन्तास्वथ[3a]रात्रिमात्रे ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.18.2
नानार्थार्णवसंक्षेप ग्राहिन्गन्धर्वाख्ये द्वयोर्ग्राहिशब्दस्तु त्रिर्ग्रहीतरि । कपित्थे तु पुमान्ना तु गिरिः स्यान्नगमेघयोः ॥ ३४७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.347
नानार्थार्णवसंक्षेप हृद्यहृद्यस्तु ना वशीकारमन्त्रे स्याद्वैदिके द्रुमे । कपित्थाख्ये तत्फले तु क्ली दधन्यनुलेपने ॥ १६०० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1600
नानार्थार्णवसंक्षेप मन्मथकन्दर्पे च कपित्थे च क्ली तु तत्प्रसवेऽथ नप् । मधुकं मधुयष्ट्याख्यभेषजेऽथाजयोऽवदत् ॥ १३३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1333
नानार्थार्णवसंक्षेप दन्तशठतृणशून्यं मल्लिकायां क्ली समासादि पूर्ववत् । पुंसि त्वम्लगुणे दन्तशठो भव्यकपित्थयोः ॥ २६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.264
नानार्थार्णवसंक्षेप पुष्पफलकपित्थे ना पुष्पफलः क्ली तु द्वन्द्वे समाहृतौ । कूश्माण्डे तु पुमान् पुष्यफलो लिङ्गादि पूर्ववत् ॥ ३९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.399
नानार्थार्णवसंक्षेप सुरभिच्छदकपित्थे राजजम्ब्वाख्यजम्बूभेदे च स स्मृतः । वाच्यलिङ्गं तु तत्र स्याद् यस्यास्ति सुरभिश्छदः ॥ ११० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.110
शिवकोष पुष्पफलप्रचीवलोऽम्बुपिप्पल्यां काकाह्वागण्डदूर्वयोः । अथ पुष्पफला नील्यां पुंसि तालकपित्थयोः ॥ ४८५ ॥ Śivakoṣa 23.3.485
शब्दरत्नावली दन्तशठदन्तशठस्तु जम्बीरे कर्मरङ्गकपित्थयोः । नागरङ्गे पुमानेव चाङ्गेर्यामपि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.19
शब्दरत्नावली मन्मथदमथुर्ना दमे दन्ते निशीथो रात्रितद्भिदोः । निर्ग्रन्थो नग्नके निःस्वे मूर्खेऽपि निःसहायके ॥ प्रमथा स्त्री तु पथ्यायां तुरङ्गे पार्षदे पुमान् । वरूथो रथगुप्तौ ना क्लीबन्तु गेहचर्मणोः ॥ मन्मथः कामदेवे स्यात्कामचिन्ताकपित्थयोः । भवेद्वयस्था सूक्ष्मैलाकाकल्यामलकीषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.17.13
शब्दरत्नाकर मन्मथस्यातां कपित्थकन्दर्पौ मन्मथौ मानसं हृदि । सरोभेदेऽपि मन्दारः पारिभद्रे सुरद्रुमे ॥ २१४५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2145
त्रिकाण्डशेष टङ्कजायामद्रिभित्तौ च खनित्रे ग्रावदारणे । कपित्थे चास्त्रियां टङ्कष्टुण्टुकावल्पशोणकौ ॥ २४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.24
त्रिकाण्डशेष दन्तशठअम्ललोण्यां दन्तशठा ना जम्बीरकपित्थयोः । प्रकोष्ठौ बाहुगेहांशौ वरिष्ठं मरिचेऽपि च ॥ १०८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.108
त्रिकाण्डशेष मन्मथसूर्यमन्थानयोर्मन्थः साक्तवेऽप्यथ मन्मथः । कपित्थे कामदेवेऽपि रथः पौरुषदेहयोः ॥ १९९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.199