अङ्गुल
aṅgulaपुं · masc.In 14 kośas: 22 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
करभोऽस्मादाकनिष्ठं करशाखाङ्गुली समे ।अङ्गुरिश्चाङ्गुलोऽङ्गुष्ठस्तर्जनी तु प्रदेशिनी ॥ ५९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वात्स्यायने मल्लनागः कौटल्यश्चणकात्मजः ॥ ८५३ ॥द्रामिलः पक्षिलस्वामीविष्णुगुप्तोऽङ्गुलश्च सः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपनिष्क्रमणं पर्व मध्यमाङ्गुलिमध्यमम् ।स्यादङ्गुलं तैर्द्वादशभिर्वितस्तिस्तद्युगेन च ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अङ्गुलिः करशाखा स्यादङ्गुलीयाङ्गुलीत्यपि ।अङ्गुरिः करवीरो नाप्यङ्गुष्ठोऽङ्गुल इत्यपि ॥ १७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अस्याग्रं पुष्करं क्लीबेऽङ्गुलं स्यात्तस्य कर्णिका ।विषाणावस्त्रियां पुंसि दन्तौ ना स्कन्ध आसनम् ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
करशाखाथाङ्गुलिभ्यो निर्गते स्यान्निरङ्गुलम् ।प्रमाणे द्ब्यङ्गुलादि स्यात्त्रिरङ्गुलमथास्त्रिषु ॥अस्त्री स्यादङ्गुलोऽङ्गुष्ठस्तर्जनी तु प्रदेशिनी ।प्रदेशनी मध्यमा तु ज्येष्ठा मध्या च सा भवेत् ॥अनामिका तु सावित्री कनिष्ठा स्यात्कनीनिका ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अङ्गुलः पक्षिलः स्वामी कौण्डिन्यश्च स कथ्यते ।उपव[र्षो]हलभृतिर्जोटिङ्गस्तु महाव्रती ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छेदने[लूः] पिप्पलः कम्बलः शम्बलःशील-शैलोपलाः शूलतूलाङ्गुलाः ।वल्कलं पल्वलं धूमलं खण्डलंकुण्डलं कुड्मलं मूलवन्मङ्गलम् ॥ ६५ ॥
स्रग्विणीmetre not read in every linenearly स्रग्विणी
genderपुंक्लीm. n.
मुञ्जस्तु यज्ञियो मेध्यो दृढत्वग्ब्रह्ममेखलः ।अथ बालतृणे शष्पं शुकं शालिकमङ्गुलम् ॥ ३७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
श्रीवृक्षः श्यामलोऽश्वत्थः प्लक्षश्चलदलोऽङ्गुलः ।उदुम्बरः प्राणिफलो मशकी हेमदुग्धकः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्राविलः पक्षिलः स्वामी मल्लनागोऽङ्गुलोऽपि च ।विद्वान्सन्कोविदः सूरिर्मेधावी पण्डितो बुधः ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गुली करशाखाङ्गुरी चाङ्गुष्ठाङ्गुलौ समौ ।प्रदेशिनी तु तर्जन्यां मध्या ज्येष्ठा तु मध्यमा ॥ २५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गुलानां चतुर्विंशत्या हस्तोऽथ चतुष्करः ।दण्डस्तत्सहस्रौ तु गव्यूतं क्रोश उच्यते ॥ ४१४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 द (syllables merged)
genderक्लीneut.
पलालपल्वलौ शौलबलशम्बलकुड्भलाः ।शूलमूलाञ्चलाः शीलकुण्डलाङ्गुलमङ्गलाः ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
हस्तः करः शयः पाणिः पञ्चशाखश्च स स्मृतः ।अङ्गुल्यः करशाखाः स्युस्तथाङ्गुष्ठाङ्गुलौ समौ ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गुष्ठोऽङ्गगुल इत्यस्ति तर्जनी च प्रदेशिनी ।मध्या च मध्यमा ज्येष्ठा सावित्री स्यादनामिका ॥ ९५४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कौटल्यश्चापि कौटिल्यो मल्लनागस्तथाऽङ्गुलः ।पुनश्च पक्षिलस्वामी विष्णुगुप्तोऽपि कथ्यते ॥ १४२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मणिः स्यात्करशाखायामङ्गुरी चाङ्गुरिस्तथा ।अङ्गुलोऽङ्गुलिरङ्गुल्यां तर्जन्यां तु प्रदेशिनी ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यवाष्टकं त्वङ्गुलो ना शमस्तु चतुरङ्गुलः ।निष्टिरष्टाङ्गुलोऽथ स्याद्वितस्तिर्द्वादशाङ्गुलः ॥ ४०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गुलो ना यवमानम् ॥ १५० ॥
genderपुंmasc.
द्राक्षाफलो गुडश्चाथ न्यग्रोधो बहुपाद्वटः ।श्रीवृक्षे पिप्पलोऽश्वत्थः प्लक्षश्चलदलोंऽगुलः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
अनामिका तु सावित्री कनिष्ठा तु कनीनिका ।ज्येष्ठा तु मध्यमांगुष्ठस्त्वंगुलोऽथांगुलिः स्त्रियाम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
अगाधे स्थानहीने च क्ली तु स्थानात् परत्र च ।अङ्गुलोऽस्त्री तिर्यगष्टयवमाने पुमांस्तु सः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsतिर्यगष्टयवमान
पक्षिलखामिसंज्ञर्षावङ्गुष्ठेऽश्वत्थपादपे ।हर्षनन्दी तु पर्यायमङ्गुलेरिममामनत् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ल (wrong syllable)
अङ्गुल as a meaning in nānārtha verses
- तन्त्राभिधान हह-कारो नकुलीशोऽपि हंसः प्राणोऽङ्गुलं प्रिये । महेशो नकुली चैव वराहो गगनं रविः ॥ २९ ॥ Tantrābhidhāna 1.29