शिशुमार
śiśumāraपुं · masc.In 10 kośas: 8 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
तिमिङ्गलादयश्चाथ यादांसि जलजन्तवः ।तद्भेदाः शिशुमारोद्रशङ्कवो मकरादयः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिशुकस्तु वसाढ्यः स्याज्जलात्सूकरमर्कटौ ।शिशुमारोऽप्यथ पुनर्जलौका तु जलोरगी ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिशुमारो महाङ्गः स्यात्स्वल्पाङ्गश्चुलकी च सा ।नक्रस्त्वम्बुकिराटः स्यात्स च वाडवहारकः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिशुमारो जलकपिः पलाङ्गश्चासिपुच्छकः ।महावसोष्णवीर्यौ च स्यादुद्रोऽम्बुबिडालकः ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सहस्रदंष्ट्रवादालौ राजशृङ्गस्तु मद्गुरे ।शिशुमारो जले कूर्मो महावक्त्रस्तु कुम्भिनि ॥ २४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अम्बुकर्म उष्णवीर्यः शिशुमारो महाबलः ।जलकपिश्च नामानि शिशुमारस्य सन्ति वै ॥ २४५० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्म (wrong syllable); pāda 3, syllable 3 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मकरो जलरूपः स्यादसिदंष्ट्रो मरोलिकः ।शिशुमारश्च शिशुको जलकूर्मो वशा(ट्य)ढ्यकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पारावारः समुद्रे स्यात्पारावारं तटद्वयम् ।शिशुमारो जलोद्भूतजन्तौ तारामयाच्युते ॥
अनुष्टुप्
भ्रष्टे तारापथतः शिशुमारः स्यात्पलाङ्गे च ।पुण्ड्रेक्षौ सुकुमारः कोमलवाची विशेष्यलिङ्गोऽयम् ॥ १९ ॥
उद्गीतिः
शिशुमार as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश शिशुकशिशुकः शिशुमारे स्यादुलूपी बालकश्च यः । प्रियकः पीतशालालिमृगनीपप्रियङ्गुषु ॥ Dharaṇikośa 1.2.39
- कोषकल्पतरु शिशुकक्रमुकः पूगे लोध्रे ब्रह्मतरौ भद्रमुस्ते च । कर्पासिकाफलेऽथो शिशुकः शिशुमारवारकाङ्कोल्ले ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 6.1.29
- कोषकल्पतरु वारिसूचिमलिम्लुचः स्यान्मलिनेऽपि चौरे- ऽथो वारिसूचिः शिशु[267a]मार उक्तः । कङ्के जलौकःसु झषान्तरे च शृङ्गाटके तद्वदुदाहृता स्त्री । Koṣakalpataru 6.5.14
- नानार्थार्णवसंक्षेप चुलकीसुवासिनीति प्रथिते स्त्रीविशेषे च कोविदैः । चुलकी शिशुमा(रो?रे) स्यात् कुण्डीभेदे कुलान्तरे ॥ ३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.32
- शब्दरत्नावली चुल्लुकीबहुग्रन्थैकदेशज्ञे घटस्योर्ध्वावलम्बने । चुल्लुकी शिशुमारे स्यात् कुण्डी भित्कुलभेदयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.73
- शब्दरत्नावली शिशुकशार्ककः शर्करापिण्डे दुग्धफेणे च पुंस्ययम् । शिशुको बालकोलूपी शिशुमारे पुमानसौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.146
- शब्दरत्नावली जलसूचिजलसूचिर्भवेत् कङ्कत्रोटिशृङ्गाटयोरपि । पुंलिङ्गः शिशुमारे तु जलौकायां स्त्रियामिह ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.18
- त्रिकाण्डशेष शिशुकशङ्कुः कीलकसङ्ख्यास्त्रजलजन्तुषु दृश्यते । शिशुकः शिशुमारेऽपि शुकं ग्रन्थिशिरीषयोः ॥ ४४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.44