सोपान
sopānaक्ली · neut.In 13 kośas: 11 synonym verses, 7 as a meaning of another word.
आरोहणं तु सोपानं निःश्रेणिस्त्वधिरोहणी ॥ १०१३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
बुधैर्वन्दनमाला तु तोरणं परिकीर्त्यते ।आरोहणं स्यात्सोपानं निःश्रेणिरधिरोहिणी ॥ ३०१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आरोहणं स्यात्सोपानं पाषाणेष्ट्यादिनिर्मिते ।काष्ठादिनिर्मिता सा स्यान्निःश्रेणिरधिरोहिणी ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तालकं द्वारयन्त्रं स्यात्प्रतिताली तु तालिका ।तद्यन्त्रेत्येतु(?)सोपानमारोहणवदीरितम् ।निःश्रेणिः स्त्र्यधिरोहिण्यां संनिवेशो निकर्षणः ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वल्कलादीनि नपुंसके जानीयात् । इदं वल्कलं वृक्षत्वक् । कुण्डलं कर्णभूषणम् । हिमं तुहिनम् । चिह्नमङ्कः । खलीनं कण्डिका । ककुदं कर्णभूषणम् । गुह्यं गोप्यस्थानम् । शुल्कं शून्यस्थानम् । शकलं खण्डः । तीरं नदीकूलम् । उलूखलं धान्यादिक्षोदनम् । कवचं सन्नाहः ।मण्डलकेसरभाण्डोत्तरीयसोपानकल्मषानि ।प्रादेरन्तं नपुंसके सह कुटुम्बपुलिनाभ्याम् ॥ ७८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
सोपानारोहणे तुल्ये निःश्रेणिश्चाधिरोहिणी ।सर्वतोभद्रविच्छन्दनन्द्यावर्तादयोऽपि च ॥ २९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आरोहरणं च सोपानं स्यात् सोपानस्य नाम वै ॥ १७४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
हुङ्कावाडीति विख्याते अर्गलार्गलमित्यपि ।आरोहनञ्च सोपानं पठा इति समाह्वये ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्वयोः प्रणाली हर्म्यादिजलनिर्गमपद्धतिः ।आरोहणं तु सोपानं निश्रेणिरधिरोहिणी ॥ ८६२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गर्भागारोऽपवरको भ्रमन्तो गृहकोऽल्पकः ।आरोहणं स्यात्सोपानं निश्रेणिस्त्वधिरोहणी ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सोपान as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश आरोहणविदारणं [रणे भेदे विडम्बे च विदारणं?] । आरोहणं स्यात्सोपानं समारोहणमात्रकम् ॥ Dharaṇikośa 14.2.27
- कोषकल्पतरु आरोहणसोपाने च समारोहे कथितं च प्ररोहणे । समुद्धृतावुद्धरणं वान्तान्नोन्मूलने तथा ॥ ५० ॥ Koṣakalpataru 6.15.50
- कोषकल्पतरु शालार[57b] सोपाने च तथैव हस्तिनखके शालारमुक्तं बुधैः कञ्जारो रविधातृहस्तिषु मुनौ कुक्षौ मयूरेऽपि च । कोषाम्भोनिधिपारगैस्तु कनकालौ पुंसि विज्ञैर्मतो भृङ्गारोऽप्यथ स स्त्रियां निगदितो ज्ञैर्झिल्लिकायामपि ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.52
- नानार्थार्णवसंक्षेप शालारसोपाने स्याद्धस्तिनखे पक्षिणामपि पञ्जरे । अथो शिताम(१) दोष्णि स्याद् योनौ यकृति मेदसि ॥ ८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.80
- नानार्थार्णवसंक्षेप मणिसोपानस्याच्च जीवधनाभिख्ये गोमहिष्यादिवस्तुनि । मणिसोपानशब्दोऽयं सोपाने मणिनिर्मिते ॥ १६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.16
- शब्दरत्नावली पङ्कारपङ्कारः सेतुसोपानशैवलेष्वम्बुकुब्जके । प्रसरः प्रणये वेगे समूहेऽपि च कुत्रचित् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.85
- शब्दरत्नावली शालारशार्वरञ्चान्धतमसे धातुके राक्षसेऽपि च । शालारं स्यात्करिनखे सोपाने पक्षिपञ्जरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.104