भाण्ड
bhāṇḍaक्ली · neut.In 16 kośas: 18 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
स्यान्नागरो नैगमोऽपि वाणिजोऽपि वणिक् पणिः ।नीवी परिपणं चापि भाण्डं नीविरपि स्त्रियाम् ॥ ४७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यात्पारावारयोर्मध्ये पात्रं भाण्डं समार्थकम् ।नदी पा[65b]त्रे भङ्गुरे स्याद्वङ्कः पुंसि नपुंसके ।द्वीपोऽस्त्रियामन्तरीपं तटं पानीयमध्यगम् ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
सर्वमावपनं भाण्डं पात्रं तु त्रिषु भाजनम् ।अमत्रं भु[131a]ज्युराद्येऽथ स्थालं तच्च महीयसि ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
भाण्डाण्ड-तुण्डानि च चक्रवाडंगूढं च तीक्ष्ण-ग्रहणेरणानि ।द्राणं पुराणं द्रविणं शणेर्णेकल्याण-पल्याण-निरूपणा[228b]नि ॥ ९८ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
genderक्लीneut.
वल्कलादीनि नपुंसके जानीयात् । इदं वल्कलं वृक्षत्वक् । कुण्डलं कर्णभूषणम् । हिमं तुहिनम् । चिह्नमङ्कः । खलीनं कण्डिका । ककुदं कर्णभूषणम् । गुह्यं गोप्यस्थानम् । शुल्कं शून्यस्थानम् । शकलं खण्डः । तीरं नदीकूलम् । उलूखलं धान्यादिक्षोदनम् । कवचं सन्नाहः ।मण्डलकेसरभाण्डोत्तरीयसोपानकल्मषानि ।प्रादेरन्तं नपुंसके सह कुटुम्बपुलिनाभ्याम् ॥ ७८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
करोटं मोरटं भाण्डं तुण्डाण्डे शरणेरणे ।लवणं द्रविणशृङ्गाटपिटपारायणानि च ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भाण्डं चावस(प?)नं चैव सर्वपात्राभिवाचके ।आमत्रं पात्रमक्लिष्टं भाजने परिकीर्तिताः ॥ ४५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कमण्डलुर्गण्डुकोऽब्दो भाण्डं पात्रममत्रकम् ।चषकश्चन्द्रभाण्डाह्वः स्थाली भोजनपात्रिका ॥ २६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अमत्रं भाजनं पात्रं पण्यं भाण्डं क्रयाणकम् ।वर्तनं जीवनं वृत्तिराजीवो जीविकापि च ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
भाण्डं पात्रममत्रञ्च कोषकोशौ च भाजनम् ।पात्री कोषी च कोशी च कोषिका कोशिकेत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मूल्यन्त्ववक्रयो वस्नो वस्नकोऽपि च कुत्रचित् ।निविर्निवी परिपणो भाण्डं मूलधनञ्च तत् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
बडवाश्चार्वती वामी बाडवं बडवागणे ।कश्यमश्वस्य मध्यं स्याद्भाण्डमायानमित्युमे ॥ ७३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्लीबे कलत्रविषबीजकुटुम्बरत्नतल्पोक्थकुङ्कुमप्रवीणतृणाक्षराणि ।शृङ्गादपीठगृहभेषजपृष्ठकिण्वदैवाण्डभाण्डचिवुकोडुपसाहसानि ॥ ६ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every line
genderक्लीneut.
कोशोऽर्थसंचयो राज्ञां भाण्डान्यर्था हि कोशगाः ।आयोदयौ धनोत्पत्तौ तत्क्षयेऽपचितिर्व्ययः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भाण्डमावपनेऽमत्रं भाजने पात्रमित्युभे ।चर्मकोशं तु कललं करालं तरलञ्च तत् ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पात्रे वाजिविभूषणे च तटिनीपात्रेऽथ गोभूबुध-स्त्रीवाणीमखपात्रभित्स्वपि शिरासृष्ट्योरिडेले मते ।क्रीडा खेलनहेलयोरथ भवेच्चूडा वलभ्यां शिखा-दोर्भूषास्वथ मौलिमाल्यसरलानुक्रोशमर्दार्तिषु ॥ ८० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
doubtful
वणिङ्मूलधनेऽन्ये तु पण्ये केचिदुपस्करे ।भाण्डी तु स्त्री शिरीषद्रौ भण्डसम्बन्धिनि त्रिषु ॥ ९०२ ॥
अनुष्टुप्
भोगः सर्पफणे सर्पदेहे वेश्याभृतौ सुखे ।राज्ये भाण्डं वणिग्मूलवित्ते मण्डनभूषयोः ॥ ३२९ ॥
अनुष्टुप्
पीडापमर्दसरलशिरोमालाकृपासु च ।भाण्डं वणिक् मूलधने पात्रे भूषाश्चभूषयोः ॥
अनुष्टुप्
बीजं शुक्ले फलास्थ्न्यन्ने भर्मणी स्वर्णवेतने ।वणिङ्मूलधने पात्रे भाण्डं भूषाश्वभूषयोः ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
भाण्ड as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश तरितरिः स्यान्नावि भाण्डे च दीपादिस्थितिहेतुके । स्थिरा भूः सालपर्णी च स्थिरौ कठिननिश्चलौ ॥ Dharaṇikośa 26.2.3
- धरणिकोश तुलातुला पलशते माने भाण्डसादृश्ययोरपि । गृहाणां दारुबन्धार्थं पीठिकायां तुलां विदुः ॥ Dharaṇikośa 27.3.8
- कोषकल्पतरु चरुभर्त्तर्यपि स्यात्तु चरुर्नृलिङ्गो हव्यान्नतद्भाण्डगतः कुरुस्तु । हरे च कूरे नरि राजभेदे पुंभूम्न्यसौ जङ्गलवाचकश्च ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.64
- कोषकल्पतरु नर्मरादुःस्पर्शशट्योरपि शूकशिम्ब्यां स्यात्कच्छुरा[60a]यामत पुंश्चले तु । भेदेऽथ दर्यामपि नर्मरा स्या- द्भाण्डे मुरायामपि निष्कलासु ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.82
- कोषकल्पतरु तुलाकीलो द्वयोर्ज्वालकफोणिघात- शङ्क्वल्पकेषु प्रथितः प्रवीणैः । तुला पलानां शतके च भाण्डे सादृश्यमानार्थक ईरिता च ॥ ८१ ॥ Koṣakalpataru 6.28.81
- परमानन्दीयनाममाला तुलापरित्यागे तुला तूक्ता राशौ [24] सादृश्यभाण्डयोः । पलानां शतमानेऽथ तमः खेदतमिस्रयोः ॥ २२१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.221
- शब्दरत्नावली सूर्पशापो दिव्ये तथाक्रोशे शिल्पं योग्ये स्रुवेऽपि च । स्वापः स्पर्शाज्ञताज्ञाननिद्रासंवेशनेषु च ॥ सूपः स्याद्व्यञ्जने सूदे सूर्पो भाण्डे तु शायके । Śabdaratnāvalī 7.21.13
- शब्दरत्नावली आवापअनूपः कासरे पुंसि देशभेदे तु वाच्यवत् ॥ आवापो वपने भाण्डे परिक्षेपालवालयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.14
- शब्दरत्नावली दर्दूरदर्दरः पुंसि शैले स्याद्भग्नभाजनके त्रिषु । दर्दूरो वाद्यभाण्डादिभेदभेकघनेष्वपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.79
- शब्दरत्नावली तुलातुला माने च सादृश्ये भाण्डराशिप्रभेदयोः । तूली प(?) ब्रह्मदारुवियत्सु च नपुंसकम्(?) ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.19
- त्रिकाण्डशेष पात्रनद्यन्तराले पात्रं स्याद्भाण्डे चाऽथ निशापतौ । पृथक्चारिगजे यूथभ्रष्टे पक्षवरः स्मृतः ॥ ३६३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.363
- वैजयन्ती गुञ्जाकोटिस्त्वश्रौ प्रकर्षेऽग्रे दशोपायगमे गतिः । गुप्तिः क्षितिव्युदासेऽपि गुञ्जा भाण्डेऽपि वादने ॥ ११ ॥ Vaijayantī 6.2.11