मण्डल
maṇḍalaक्ली · neut.In 26 kośas: 82 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 22 as a meaning of another word.
मरीचिका मृगतृष्णा मण्डलं तूपसूर्यकम् ॥ १०१ ॥परिधिः परिवेषश्च सूरसूतस्तु काश्यपिः ।अनूरुर्विनतासूनुररुणो गरुडाग्रजः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
षोडशोंऽशः कला चिह्नं लक्षणं लक्ष्म लाञ्छनम् ।अङ्कः कलङ्कोऽभिज्ञानं चन्द्रिका चन्द्रगोलिका ॥ १०६ ॥चन्द्रातपः कौमुदी च ज्योत्स्ना बिम्बं तु मण्डलम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सिध्म किलासं त्वक्पुष्पं सिध्मं कोठस्तु मण्डलम् ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ध्म (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्थानान्यालीढवैशाखप्रत्यालीढानि मण्डलम् ।समपादं च वेध्यं तु लक्ष्यं लक्षं शरव्यकम् ॥ ७७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वर्षं वर्षधराद्र्यङ्कं विषयस्तूपवर्तनम् ।देशो जनपदो नीवृद्राष्ट्रं निर्गश्च मण्डलम् ॥ ९४७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयःसंदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकंवृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 कु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शुनि क्रोधी रसापायी शिवारिः सूचको रुरुः ।वनंतपः स्वजातिद्विट्कृतज्ञो भल्लहश्च सः ॥ १७९ ॥दीर्घनादः पुरोगामी स्यादिन्द्रमहकामुकः ।मण्डलः कपिलो ग्राममृहश्चेन्द्रमहोऽपि च ॥ १८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderक्लीneut.
genderविadj.
genderक्लीneut.
परिधिः परिवेषः स्यान्मण्डलं चोपसूर्यकम् ।उच्यते राहुसंस्पर्श उपराग उपप्लवः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चन्द्रिका कौमुदी ज्योत्स्ना तथा चन्द्रातपः स्मृतः ।मण्डलं बिम्बमाख्यातं हृदये लाञ्छनं मृगः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पटलं पेटकं चक्रं चक्रवालं च मण्डलम् ।जालं जातं तथा व्यूहवारस्तोमाश्च ते स्मृताः ॥ ६८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रतिकीलो गृहमृगः कुक्कुरः क्रोधनः शनिः ।पक्ष इन्द्रमृगः श्वालः कपिलो मण्डलः शुनः ॥ ३१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मण्डली मण्डलं च स्यात् जगती जगदुच्यते ।पिष्टपं विष्टपं तुल्ये त्रविष्टप(त्रिपिष्टप?)त्रिविष्टपे ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष्ट (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कापालिकौदुम्बरे च मण्डलं त्रिषु चर्चिका ।तद्वत्त्वक्पलिकं च स्यात्पादस्फोटो विपादिका ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तथारिमित्रमित्रं च विजिगीषोः पुरस्सराः ।उशना मण्डलमिदं प्राह द्वादशराजकम् ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विजिगीषुररिर्मित्रं पार्ष्णिग्राहश्च मध्यमः ।उदासीनात्पुलोमेन्द्रौ षट्कं मण्डलमूचतुः ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रत्यालीढं तथालीढं विशाखं मण्डलं पुनः ।वैकृतं दर्दुरं चैव दश स्थानानि धन्विनाम् ॥ २७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मुहुःक्रोधी रसायायी शिवारिः सूचको रुरुः ।वनन्तपः स्वजातिद्विड् दीर्घनादश्च मण्डलः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दिगैक्ये चक्रवालं तु चक्रवाडं च मण्डलम् ।यथापरेतरा पूर्वा तथा पूर्वेतरापरा ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यात् क्लीबे शकलं भित्तं शल्कं च मण्डलं त्रिषु ।कलङ्कोऽस्त्री लाञ्छनं च चिह्नं लक्ष्म च लक्ष्मणम् ॥ १७९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderविadj.
कोष्णं कवोष्णं मन्दोष्णं कदुष्णं त्रिषु तद्वति ।तिग्मं तीक्ष्णं खरं तद्वदुपार्कं मंडलं त्रिषु ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.doubtful
स्याच्छृङ्खलमण्डलयोः पटलार्गलयोरपि ।पूलकन्दलयोरित्थमवहेलस्य तत्पुनः ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ल (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
आसन्नगमना भानोः सा भवेच्च प्रधूमिता ।रविणाधिष्ठिता दग्धा दिश्यं तु त्रिषु दिग्भवे ॥दिशोऽपत्ये[19a] तु दैशेयोऽन्यदाशान्या भवेत्ककुप् ।क्लीबाव्ययं त्वपदिशं विदिक्प्रदिगिमे समे ॥अन्तरालं विचालं च स्त्रियामभ्यन्तरान्तरे ।त्रिषु मध्ये चक्रवालं मण्डलं च त्रिलिङ्गकम् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
स्युः पारिपार्श्वका भानोः संज्ञा छाया च तत्स्त्रियौ ।परिवेषस्तु परिधिः परिवेशश्च मण्डलम् ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अमा महाकला बिम्बस्त्वस्त्री स्यान्मण्डलं त्रिषु ।नेमो ना खण्ड-शकल-खण्डलानि न योषिति ॥अर्द्धस्त्रिषु समेंऽशेऽर्द्धं भित्तं शल्कं दलं समम् ।स्त्री फालिरर्द्धा तज्जादावथार्द्धपरिमाणके ॥अर्द्धिकः स्त्री त्वार्द्धिकास्या भवेच्चान्द्रार्द्धिकाह्नि च ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पुंसि स्याद्विषयो देशो निर्गश्चक्रं च मण्डलम् ।उपवर्तनमन्त्येऽथ नीवृत्स्त्री राष्ट्रमस्त्रियाम् ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्लवंगमः पूर्वगामी दुर्मुखश्च वलीमुखः ।शाखामृगो ग्राममृगोऽस्थिभञ्जो मण्डलो हरिः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निकुरम्बं वृन्द-जाल-जात-पेटकमन्तिमे ।चक्रमस्त्री चक्रवालं मण्डलं पटलं न ना ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गोधा तु तलमन्त्ये स्याच्छिञ्जिन्याघातवारणा ।वैष्णवं समपादं च वैशाखं मण्डलं तथा ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुष्ठोऽस्त्री त्वग्गदोऽथ स्यात्किलासं श्वि[154b]त्रदारुणे ।अपरिस्रावि तद्भेदाः कापालं मण्डलादि च ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
नीलिका स्याज्जतुमणिर्भवेत्कोठस्तु मण्डलम् ।वालरोगोऽत्ययः क्षीरालसकं च नपुंसके ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पूलावहेलौ समृणालनालौसशृङ्खलौ मण्डल-कन्दलौ च ।तद्वत्प्रदिष्टः कलशस्तथेषुस्तथा कटाहं च समामनन्ति ॥ ९० ॥
उपजातिः
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
वल्कलादीनि नपुंसके जानीयात् । इदं वल्कलं वृक्षत्वक् । कुण्डलं कर्णभूषणम् । हिमं तुहिनम् । चिह्नमङ्कः । खलीनं कण्डिका । ककुदं कर्णभूषणम् । गुह्यं गोप्यस्थानम् । शुल्कं शून्यस्थानम् । शकलं खण्डः । तीरं नदीकूलम् । उलूखलं धान्यादिक्षोदनम् । कवचं सन्नाहः ।मण्डलकेसरभाण्डोत्तरीयसोपानकल्मषानि ।प्रादेरन्तं नपुंसके सह कुटुम्बपुलिनाभ्याम् ॥ ७८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
बिम्बे तस्य सुधासारः कलापूर्णं च मण्डलम् ।चन्द्रिका च सुधा छाया सुखा ज्योत्स्ना तु कौमुदी ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तेजोमयं मण्डलं स्यान्मूर्तित्रयनिरन्तरम् ।मयूखजन्मजीमूतघनाब्दहरिघोटकाः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वर्तुलं वलयं वृत्तं मण्डलं चक्रवालकम् ।विन्ध्योत्तरपदे तु स्यादुत्तरापथसंज्ञिकः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रतिकीलो गृहमृगः कुक्कुरः क्रोधनः शुनिः ।यक्ष इन्द्रमृगः श्वालः कपिलो मण्डलः सुनः ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कौलेयकः सारमेयो मण्डलः श्वा पुरोगतिः ।जिह्वापो ग्रामशार्दूलः कुक्कुरो रात्रिजागरः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिवेषस्तु परिधिरुपसूर्यकमण्डले ।मरीचिका मृगतृष्णा काश्यपिः सूर्यसारथिः ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ग (wrong syllable)
genderक्लीneut.
चन्द्रातपोऽथ तद्विम्बं मण्डलं परिकीर्तितम् ।स्त्रियां प्रसन्नता सादः प्रपूर्वो नरि दृश्यते ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्षेत्रं वर्षधराद्यङ्कं वर्षं देशोऽथ मण्डलम् ।राष्ट्रं जनपदो निर्गो विषयो नीवृदीरितः ॥ २३६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
समूहः प्रकरः संघो निकरौघव्रजा अपि ।संघातो मण्डलं चक्रवालं वृन्दकदम्बके ॥ ३०३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
श्वेतकुष्ठे श्वित्रमुक्तं केशघ्नं चेन्द्रलुप्तकम् ।त्वक्पुष्पकिलासे च सिध्मकोठौ तु मण्डले ॥ १३० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 1 त्व (syllables merged)
genderक्लीneut.
तटपुटवटवाटाः कुण्डपेटौ कपाटःकटशकटविडङ्गास्तारकस्तूणनीडौ ।पटपिटकविषाणा आढको मण्डलस्तुकुवलपिठरछत्राः कङ्कतः कन्दलोऽपि ॥ १७६ ॥
मालिनीmetre not read in every linenearly मालिनी: pāda 2, syllable 6 र (wrong syllable)
genderविadj.
तैजसं सर्वदं मिश्रं तद्धनुः प्रोच्यते बुधैः ।तत्खड्गे मण्डलं चारु परञ्जं च पुरातनम् ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
राजस्त्रीणां तु निलये त्ववरोधनमण्डलम् ।अवरोधो विरोधश्च सुरोधो रोध इत्यपि ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पेटिका चक्रकं चैव वितानं मण्डलं तथा ।मार्गजन्तुव्रजे सार्थो वर्गोऽभिन्नकदम्बके ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रत्यालीढं मण्डलं चाप्यालीढं शाखमित्यपि ।समपादं चेति पञ्च स्थानभेदा इतीरिताः ॥ ३६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अन्तरीपं तदन्तेऽपि द्वीपोऽस्त्री मण्डलं त्रयम् ।सामान्यसैकतखले रम्यं रामं मनोहरम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सन्तापः सञ्ज्वरस्तापो मण्डलं चक्रवालकम् ।विस्फुलिङ्गो वह्निकणो घर्मोष्मोष्मातपाहिमाः ॥ ३१३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वर्तुलं चक्रवालं च चक्रछत्रं च मण्डलम् ।आर्यावर्त इलावर्तः पुण्यभूमिरितीर्यते ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वराहः शूकरः कोलो गर्दभो रासभः खरः ।कुक्कुरः सारमेयः श्वा भषणः श्वानमण्डलः ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैतालिका बोधकरा बन्दिनः स्तुतिपाठकाः ।देशो जनपदो राष्ट्रं नीवृद्विषयमण्डले ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
समुदायः समवायो निकुरम्बं च संचयः ।जालः कलापः पटलः संघातः पूगमण्डलौ ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वर्तुलं मण्डलं वृत्तं निस्तलं वलयाकृतिः ।अस्रं कोटिरणिः कोणं प्रान्तं पर्यन्तमन्तवत् ॥ १२० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रग्रहस्तथा पादः मृगतृष्णा मरीचिका ।मण्डलं परिवेषश्च परिधिस्तूपसूर्यकम् ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चन्द्रिका कौमुदी ज्योत्स्ना चन्द्रिमा चन्द्रगोलिका ।चन्द्रातपश्च बिम्बं तु मण्डलं तदनन्तरम् ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
स्थानान्यालीढवैशाखे प्रत्यालीढं च मण्डलम् ।समपादञ्च विज्ञेया धनुःक्षेपणसंस्थितिः ॥ १२७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वर्षं वर्षधराद्यङ्कं क्षेत्रसंज्ञा निगद्यते ।देशो जनपदो राष्ट्रं नीवृत् निर्गश्च मण्डलम् ॥ १६०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
इन्द्रमहश्चन्द्रमहस्तथेन्द्रमहकामुकः ।वनंतपः पुरोगामी मृगदंशश्च मण्डलः ॥ २३०९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 न्द्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
चक्रवालश्चयश्चक्रं जातं जालं च मण्डलम् ।निवहो विसरो चारो व्रातो वृन्दं तथा व्रजेः ॥ २५६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परिधिः स्यात् परिवेशः मण्डलमुपसूर्यकम् ।किरणांशुमयुखोस्रघृणिधृष्णिगभस्तयः ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
आर्यावर्तपुण्यभूमी हिमवद्विन्ध्यमध्यमे ।नीवृत् स्त्री मण्डलं राज्यं भवेत् जनपदेऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्त (wrong syllable)
genderक्लीneut.
समूहे निवह-स्तोम-संघात-मण्डलव्रजाः ।सन्दोहविसर-व्रात-व्यूह-विस्तर-सञ्चयाः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
क्लीबे तु वृन्द-पटल-मण्डलानि कदम्बकम् ।गणः समुदयो जालं जातञ्च निकुरम्बकम् ।समवायः संहतिः स्त्री विज्ञेयाः पञ्चविंशति ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
स व्यूह इति विख्यातो युद्धेषु पृथिवीभुजाम् ।व्यूहभेदास्तु चत्वारो दण्डभोगश्च मण्डलः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तृत् प्रत्यालीढमालीढं समपादं तथा पवम् ।वैशाखं मण्डलञ्चेति धन्विनां स्थानपञ्चकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दद्रूर्दर्दूश्च, कोठके मण्डलकं च मण्डलम् ।हृल्लासे हिक्का हेक्कापि, पीनसे स्यादपीनसः ॥ ९० ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
मण्डलं त्रिषु बिम्बोऽस्त्री प्रतापस्तीव्र आतपः ।करेणुर्द्युमयी संज्ञा त्रसरेणुः सुवर्चला ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
जम्बूप्लक्षकुशक्रौञ्चशाकशाल्मलिपुष्कराः ।द्वीपवृक्षा इमे सप्त द्वीपास्तन्नामपूर्वकाः ।नीवृज्जनपदौ देशविषयौ राष्ट्रमण्डले ॥ ३७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
व्रजपुञ्जौ निकुरुम्बं जालं पटलं कदम्बकं चक्रम् ।वितानं मण्डलं चक्रवालं च वलयं कुलम् ॥ ८२८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
genderपुंmasc.
-----------------------------------वैकुण्ठश्च महाकालस्तन्द्री(न्त्री) जठरसंस्थितः ।मन्त्रेशो मण्डलो मानी विषं सूर्यो म-कारकः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
प्र(वि)मत्तो मण्डलं मारी महाकालो विषं रविः ।मन्त्रेशो जाठरस्तन्द्री वैकुण्ठश्च म-कारकः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अवसानं तु विरामोऽमध्यमथो मण्डलं चक्रम् ।यादारम्भः प्रस्तावना तदामुखमपि ज्ञेयम् ॥ ३० ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
दीर्घनादी गृहमृगः कुक्कुरः क्रोधनः शुनिः ।यक्ष इन्द्रमहश्चालः कपिलो मण्डलः शुनः ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपवर्त्तनमप्यस्मिन्मण्डलं तैः शताधिकैः ।दुष्प्रापं तु पुरं दुर्गं यंत्रशैलजलादिभिः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्रिवितस्त्यन्तरौ पादौ मण्डलं तोरणाकृती ।अन्वर्थं स्यात्समपदमालीढं तु ततेऽग्रतः ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कण्डूकण्डूतिकण्डूयाः खर्जूः कण्डूयने स्त्रियः ।यक्ष्मा यक्ष्मः क्षयः शोषः कोठः कुष्ठं च मण्डलम् ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्बादशक्षिति[प]वृन्ददेशयोःकुष्ठरोगभिदि चोपसूर्यके ।बिम्बके त्रिषु कदम्बके तथा-थार्गलस्त्रिषु महोर्मिदण्डयोः ॥ १९ ॥
रथोद्धता
doubtful
बिम्बे चाप्युपसूर्ये च कुष्ठरोगान्तरेऽपि च ।समूहमात्रे ग्रामौघे देशे द्वादशराजके ॥ १३२४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
मङ्गलो भूमिपुत्रे स्यात्कल्याणे तु नपुंसकम् ।मण्डलं परिधौ कोठे देशे द्वादशराजके ॥
अनुष्टुप्
स्यात्पुमान् कुक्कुरेऽपि स्यात्रिषु बिम्बः पोरपि ।मञ्जुलो जलरङ्कौ स्यान्निकुञ्जे ललिते त्रिषु ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
doubtful
मण्डलं त्रिषु बिम्बे स्याद् वृन्दे द्वादशराजके ।प्रतिबिम्बे कुष्ठरोगे ग्रामौघ उपसूर्यके ॥ २१४४ ॥
अनुष्टुप्
दूर्वायां स्त्रीक्षुमूले क्ली गोरसेऽपि च मोरटम् ।त्रिलिङ्गं मण्डलं बृन्दे ग्रामौघप्रतिबिंबयोः ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
उपसूर्ये कुष्ठरोगे देशे द्वादशराजके ।मुचिरौ धर्मदातारौ मोदकौ खाद्यहर्षकौ ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
मण्डल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश चक्रवाडनिर्गुण्डी सिन्धुवारे स्यात्स्वर्णसेफालिकापि च । द्राविडाः स्यु[25]र्जनपदा द्राविडो वेधमुख्यकः । चक्रवाडोऽद्रिभेदे स्याच्चक्रवाडं तु मण्डलम् ॥ Dharaṇikośa 12.1.10
- धरणिकोश चक्रवालमहाकालश्च कथितः किंपाके प्रमथे शिवे । लोकालोके चक्रवालश्चक्रवालं तु मण्डलम् ॥ Dharaṇikośa 27.2.46
- कोषकल्पतरु चक्रवाडऽथो वातखुडोऽस्त्री मरुत्संघे । वामे च वातरक्ते स्फोटे स्यात्पिच्छिले परवत् । वेण्यां तु देवताडो वह्नौ राहुग्रहे तद्वत् । शैंले तु चक्रवाडो [गदि]तोऽप्यन्ते तु मण्डलार्थे द्वौ ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 6.12.91
- कोषकल्पतरु बिम्बबिम्बं फले स्यादपि बिम्बिकायाः । स्यान्मण्डले ऽस्त्री प्रतिबिम्बके स्या- ड्डिम्बोऽस्त्रियां विप्लवभीतिशब्दे । पञ्चाङ्गुलप्लीहसु फुप्फुसेऽथ स्तम्बोऽप्रकाण्डे द्रुतृणादिगुल्मे ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.24.27
- कोषकल्पतरु गोलहेला विलासेऽवमतौ च हाला मद्ये नृपे ना मणिके तु गोला । सख्यां च गोदासरिति प्रदिष्टा न ना कुनट्यामपि मण्डले च ॥ ८६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.86
- कोषकल्पतरु चक्रवालउलूखलं गुग्गुलुपादपे च स्यात्कण्डनीनाम्न्यथ चक्रवालः । गिरौ द्वयोनस्तु स मण्डलेऽथ काशे नले पोटगलो झषे च । स्याद्धस्तिमल्लो गणपेऽभ्रनागे- ऽथ ग्रामवृन्देऽपि च भस्मतूलम् । स्यात्पांशुवर्षे तुहिनेऽथ वात- केलिर्विटानां रदलेखने स्यात् ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.28.79
- नानार्थार्णवसंक्षेप यागशैवानां प्रथितेषु स्यात् सर्वतोभद्रकादिषु । मण्डलेष्वथ यावः स्यान्मासेऽलक्तकसंज्ञके ॥ ९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.99
- नानार्थार्णवसंक्षेप चक्रजलावर्ते चये वृत्ते मण्डले धनलोहयोः । काव्यालङ्कारभेदे च विषमे माक्षिकेऽपि च ॥ ३९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.398
- नानार्थार्णवसंक्षेप बिम्बगृहादिद्वारपार्श्वस्थयाज्ञिकख्यातदारुषु । बिम्बोऽस्त्री मण्डलसमप्रतिमामुखलक्ष्मसु ॥ ८५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.859
- नानार्थार्णवसंक्षेप वाटमण्डले नगरे सीम्नि भोजने वलये गृहे । त्रयी तु वाटी गेहान्तःक्लृप्ते फलफले वने ॥ १२२२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1222
- नानार्थार्णवसंक्षेप देवभिन्नन्यासे पूर्ववदत्रापि देवभिन्नस्त्वयं द्वयोः । षड्विंशतौ स्याद्भेदेषु मण्डलाह्वयभोगिनः ॥ २८५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.285
- शब्दरत्नावली गुण्डकगुण्डकः स्नेहपात्रे स्याद् धूलौ च मण्डलेऽपि च । गैरिकं कणके धातौ गृह्यकण्ठोकनिघ्नयोः(?) ॥ गोलकस्तु गुडे जारात् विधवातनयेऽपि च । गोरङ्कुः पक्षिभेदे स्यान्नग्नके वन्दितेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.69
- शब्दरत्नावली वर्णकवसुकं वौमके ना तु शिवमल्ल्यर्कपर्णयोः । कर्णिका काञ्चनोत्कर्षे वर्णको मण्डले पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.136
- शब्दरत्नावली रक्ताङ्गरक्ताङ्गो मण्डले स्त्री तु जीवन्त्यां विद्रुमेऽस्त्रियाम् । अस्त्री रथाङ्गं चक्रे ना चक्रवाकविहङ्गमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.46
- शब्दरत्नावली चक्रवाडअपोगण्डस्तु वलिने विकलाङ्गे च बालके । चक्रवाडः शैलभेदे चक्रवाडस्तु मण्डले ॥ जलरण्डः पयौरेणौ जलावर्ते भुजङ्गमे । देवताडश्च जीमूते सैंहिकेये हुताशने ॥ Śabdaratnāvalī 7.13.36
- शब्दरत्नावली प्रतिसरप्रतिसरश्चमूपृष्ठे भेदे माल्ये च कङ्कणे । मण्डले करसूत्रे च व्रणशुद्धिनियोज्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.133
- शब्दरत्नावली चक्रवालगन्धफली तु गुन्द्रायां स्त्रियां चम्पककोरके । चक्रवालो मण्डले स्याद्गिरिभेदे भवेत्पुमान् ॥ जलाञ्चलं शैवले स्यात्स्वतोवारिविनिर्गमे । जयपालो विधौ विष्णौ भूपाले वृक्षभिद्यपि ॥ जम्बूमालाऽप्सरोभेदे कपिभूधरयोः पुमान् । दलामलो मरुवके दमने मदनद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.107
- शब्दरत्नाकर चक्रचक्रं राष्ट्रजलावर्तसैन्यच्छद्मसु संहतौ । रथाङ्गे मण्डले वृत्ते संसारायुधभेदयोः ॥ १९२० ॥ Śabdaratnākara 4.1.1920
- शब्दरत्नाकर बिम्बप्रतिबिम्बे प्रतिकृतौ बिम्बोऽस्त्री मण्डले समे । बाणः शरे बलिसुते वृक्षभेदे तु वा स्त्रियाम् ॥ १९६५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1965
- त्रिकाण्डशेष गोलामण्डले मणिके गोला गोलं गोदावरी सखी । गोपो भूपश्च गोपालो चपलः पारदेऽपि च ॥ ३९१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.391
- वैजयन्ती चक्रचक्रं सैन्ये जलावर्ते रथांगे चयराष्ट्रयोः । संसारे मण्डले वृत्ते छद्मभेदास्त्रभेदयोः ॥ ७ ॥ Vaijayantī 6.3.7
- वैजयन्ती बिम्बबलो रामे बलाढ्ये च बाढं त्वनुमते दृढे । बिंबोऽस्त्री मण्डलसमप्रतिमामुखलक्ष्मसु ॥ ५५ ॥ Vaijayantī 6.5.55