प्रान्त
prāntaक्ली · neut.In 10 kośas: 4 synonym verses, 12 as a meaning of another word.
वल्कलादीनि नपुंसके जानीयात् । इदं वल्कलं वृक्षत्वक् । कुण्डलं कर्णभूषणम् । हिमं तुहिनम् । चिह्नमङ्कः । खलीनं कण्डिका । ककुदं कर्णभूषणम् । गुह्यं गोप्यस्थानम् । शुल्कं शून्यस्थानम् । शकलं खण्डः । तीरं नदीकूलम् । उलूखलं धान्यादिक्षोदनम् । कवचं सन्नाहः ।मण्डलकेसरभाण्डोत्तरीयसोपानकल्मषानि ।प्रादेरन्तं नपुंसके सह कुटुम्बपुलिनाभ्याम् ॥ ७८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.doubtful
मध्यमं यौवनं प्रान्तं वार्द्धक्यं प्रान्तिमं जरा ।उपवीतं ब्रह्मसूत्रं तिलकं द्विजभूषणम् ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वर्तुलं मण्डलं वृत्तं निस्तलं वलयाकृतिः ।अस्रं कोटिरणिः कोणं प्रान्तं पर्यन्तमन्तवत् ॥ १२० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुष्कलस्तुम्बिका चाथ प्रान्तत्रसरकेसराः ।आकल्पवेषौ नैपथ्यं प्रतिकर्म प्रसाधनम् ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रान्त as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अन्तकान्तौ प्रस्तरलोहकौ प्रियधवौ कान्ते प्रियङ्गुस्त्रियौ केतुश्चिह्नपताकयोश्च करणे केतुश्च शेषग्रहे । अन्तो नाश[स]मीपयोर्निगदितः प्रान्ते स्वरूपेऽप्यसौ द[न्तः] [34] सानुनिकुञ्जयोश्च दशने दन्ती स्मृता चौषधिः ॥ Dharaṇikośa 15.1.12
- धरणिकोश अग्रअग्रं पलानां परिमाणमुक्तं प्रान्तेऽवलम्बेऽप्यधिकेऽपि चाग्रम् । अग्रं पुनः पर्वणि चाग्रमाहुः पूर्वे प्रधाने प्रथमे गणे च ॥ Dharaṇikośa 26.3.12
- धरणिकोश अन्तर्अन्तर्मध्ये तथा प्रान्ते स्वीकारे च प्रयुज्यते । प्रादुः स्यात्प्रकटीभावः प्रादुः सत्तार्थवाचकः ॥ Dharaṇikośa 34.16.4
- कोषकल्पतरु अन्तर्भविष्यदासन्नसदार्थकेषु स्यादन्तरा मध्यनिषेधवाचि । मध्ये विचेतस्यपि सम्मतौ च प्रान्ते तथान्तः समुदाहरन्ति ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 5.1.15
- कोषकल्पतरु अन्तछन्दस्यपि स्त्री न दृढे त्वतीते मृते वृते वर्तुलकेऽन्यवच्च । अन्तो विनाशे चरमे स्वरूपे प्रान्ते तु न स्त्री निकटे त्रिलिङ्ग्याम् ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.16.30
- कोषकल्पतरु पारप्रसेवके बन्धगृहे च दूत्यां स्त्रीकारिकायां चरमे तु हेम्नि । पारं परस्मिंश्च तटे समाप्तौ प्रान्ते च न स्त्री गदितं स्त्रियां तु ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.8
- कोषकल्पतरु अग्रक्रूरेऽन्यवत्स्यात्कुटिलेऽप्यथाग्र- मालम्बने स्यान्निकरेऽधिके च । प्रान्ते पुरस्तादुपरि प्रधाने- ऽप्याद्ये तथा[48a]र्द्धे च पलप्रमाणे ॥ ४३ ॥ Koṣakalpataru 6.27.43
- नानार्थार्णवसंक्षेप भ्रमणभ्रमणं तु नपि प्रान्तौ स्त्रीनपुंसकयोः पुनः । भ्रमणा भ्राम्यतेर्हेतुव्यापारेऽथ स्त्रियामियम् ॥ १२७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1277
- परमानन्दीयनाममाला अन्तअगः सूर्ये द्रुमे सर्पे पर्वतेऽन्तः स्वरूपके । प्रान्तावयवोर्नाशे निश्चये निकटेऽपि च ॥ ८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.8
- शब्दरत्नावली अग्रअराऽन्यवत् शीघ्रगे स्यात्क्लीबं चक्राङ्गशीघ्रयोः । अग्रमालम्बने वृन्दे परिमाणे पलस्य च ॥ पुरस्तादुपरिप्रान्ते एकाग्रे च नपुंसकम् । अतिरिक्ते प्रधाने च प्रमाणे चाभिधेयवत् ॥ अस्त्रं चापे प्रहरणे कृपाणे च नपुंसकम् । अभ्रं धातुभिदि स्वर्णे गगने स्याद्घनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.3
- शब्दरत्नावली धारअतिवृष्टौ समूहे च तुरङ्गगतिपञ्चके । धारः प्रान्ते ग्रावभेदे ऋणगम्भीरयोः पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.18
- शब्दरत्नाकर अन्तअस्त्र आस्र उभौ क्लेशे क्लीबे तु रुधिराश्रुणोः । अन्तोऽस्त्र्यवसिते प्रान्ते निश्चये चरमे मृतौ ॥ १८६८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1868