केसर
kesaraपुं · masc.In 18 kośas: 46 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderक्लीneut.
genderपुंक्लीm. n.
genderपुंmasc.
एतस्य कलिका गन्धफली स्यादथ केसरे ।बकुलो वञ्जुलोऽशोके समौ करकदाडिमौ ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
हेमपुष्पमिह नागकेसरं,केसरं च वकुलं प्रचक्षते ।कोविदारमपि काञ्चनारकं,मल्लिकां विचकिलं विचक्षणाः ॥ २०६ ॥
रथोद्धता
genderक्लीneut.
कर्णिका बीजकोशः स्यात्किञ्जल्कं केसरं स्मृतम् ।मृणालं स्याद्विसं कन्दो विसिनी नलिनी भवेत् ॥ ६८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
किञ्जल्के त्वकरुश्च स्यात्केसरः परिकीर्तितः ।पद्मोदरो वराटः स्याद्बिसकोशस्तु कर्णिका ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्पूरभूरुहे तु स्याद्वनश्चन्द्र इरावती ।केसरो वकुलो मध्यलालनः सिंहकेसरः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुरभिर्भ्रमरानन्दो मद्यामोदश्च शारदी ।करकः केसरो धन्वी मन्दमन्दनो गूढपुष्पकः ॥ २४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
नाली नाला नालमपि नालः केसरकेसरौ ।पुंसि क्लीबेऽथ नालीकं नालिकं नलिनं नलम् ॥ १५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अपि वासरकासारविहाराणां तथापि च ।स्यात्कान्तारतोमरयोर्वप्रकेसरयोस्ततः ॥ १८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
वराटको बीजकोशः कर्णिका केसरः पुनः ।न स्त्री केशर-किञ्जल्कौ दलं संवर्तिका नवम् ।पद्माक्षं पद्मबीजं स्यात्का[71b]लोड्यं(?) पद्मकर्कटी ।जलालुकं पद्ममूलं शृङ्गाटं जलकण्टकः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
पुंनागः पुरुषाह्वः स्यात्केसरो रक्तकेसरः ।पद्मकेसरकस्तुङ्गः सुरेष्टः सुरपर्णिकः ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चाम्पेयः कनकाह्वः स्यान्नागाह्वो नागकेसरः ।मेरुजो हेमपुष्पः स्यात्केसरः[38a] सर्ववल्लभः ।प्रोक्तः करिकुसुम्भाह्वो नागकेसरचूर्णकः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शिबी केसरकः सिंहः केसरो मेघदोहदः ।अशोको नरि कङ्केली रक्तमञ्जरिको नटः ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिसुगन्धि त्रिगन्धं * केसरं त्वहिकेसरम् ।नागाह्वं नागकिञ्जल्कं चाम्पेयं नागरेणुकम् ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
केसरं किसरं वेरं पीतकं पीतनं वरम् ।असृग्रक्ताम्बरं न स्त्री कुङ्कुमं हरिचन्दनम् ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विदू नरौ मर्मविदू ततो*[ध]स्तात्प्रकीर्तितौ ।स्कन्धपृष्ठं केसरं स्यात्केशान्तः श्रुतिपृष्ठतः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोटरकुटीरवस्त्रं केसरकासारसंसाराः ।क्षत्रं चक्रं चुक्रं तक्रं सूत्रान्तरे पद्रम् ॥ ६१ ॥
उपगीतिः
genderपुंक्लीm. n.
वल्कलादीनि नपुंसके जानीयात् । इदं वल्कलं वृक्षत्वक् । कुण्डलं कर्णभूषणम् । हिमं तुहिनम् । चिह्नमङ्कः । खलीनं कण्डिका । ककुदं कर्णभूषणम् । गुह्यं गोप्यस्थानम् । शुल्कं शून्यस्थानम् । शकलं खण्डः । तीरं नदीकूलम् । उलूखलं धान्यादिक्षोदनम् । कवचं सन्नाहः ।मण्डलकेसरभाण्डोत्तरीयसोपानकल्मषानि ।प्रादेरन्तं नपुंसके सह कुटुम्बपुलिनाभ्याम् ॥ ७८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
बकुले मदिरागन्धः कृष्णत्वग्मद्यदोहदः ।द्राक्षाफलो गूढपुष्पः केसरः सिंहकेसरः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चाम्पेयः कुसुमारोग्यः कलिकागन्धफल्यपि ।स्यान्नागकेसरे नागः केसरो हेमकेसरः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निर्गन्धेऽस्मिन् कर्णिकारो निषीधः पीतपुष्पकः ।पुन्नागे तु महानागः केसरो रक्तकेसरः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पद्मनाले तु मृणालं --- तन्तुलं बिसम् ।किञ्जल्के केसरं नव्यदले संवर्तिका भवेत् ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
रजताद्रिश्च कैलासो हराद्रिर्महिषश्च सः ।वेङ्कटो वृषभः सिंहः केसरः केशवप्रियः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कङ्केल्लिस्तु तथाशोकः केसरो बकुलः समौ ।दाडिमे करकः पुंसि ------------------------ ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
केसरे त्वथ किञ्जल्के करहाटः शिफा मता ।उत्पलानां तु कन्दे स्याच्छालूकं चाथ शेवले ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सूक्ष्मैला बहुला तुत्था द्रविडी त्रुटिरित्यपि ।चाम्पेयं नागपुष्पं तु केसरं नागकेसरम् ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अन्धकारान्तरे कर्णपूरा? वरदुरोदराः ।पञ्जरः कुञ्जरश्चक्रचुक्रे केसरशेखरे ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
काश्मीरं घुसृणं शोणं कुङ्कुमं केसरं शठम् ।मदगन्धः सप्तपर्णः शुक्तिपर्णोऽग्निभूसितः? ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शालूरः पद्मिनीकन्दो मृणालं विसदोरकम् ।किञ्जल्कः केसरोऽज्वांशु नैरं शेवालशैवले ॥ २९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
किञ्जल्कं केसरं नाम केशरः कर्णिकान्तिके ॥ २१०२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
चम्पकस्यैव कलिका गन्धा गन्धफली च सा ।वकुलः केसरः सिंहकेसरो मकुलोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुन्नागे केशरो दन्त्य-तालव्यमध्यः केशवः ।बकुले केशरस्तद्वत् केसरः सिंहकेसरः ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कपीतनो गर्दभाण्डे कपीतः पीतनस्तथा ।नागकेसरे केसरो नागः स्यान्मदनद्रुमे ॥ २०२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नालं किञ्जल्के तालव्य-दन्त्यमध्यं तु केसरम् ।नवपत्रे संवर्तिका संवर्तिर्जलनीलिका ॥ २४९ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
षण्डमस्त्री शिफाकन्दः शालूकं नालमस्त्रियाम् ।मृणालं तु त्रिषु बिसं किञ्जल्कः केसरोऽस्त्रियाम् ॥ ३६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सर्जश्च क्षारवृक्षस्तु मुष्ककश्च विषापहः ।पुंनागो पुरुषस्तुङ्गः केसरो देववल्लभः ॥ ४९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चाम्पेयः केसरश्चाथ द्वौ पीतनकपीतनौ ।आम्रातके करञ्जस्तु करजो नक्तमालकः ॥ ५०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रजताद्रिस्तु कैलासो हराद्रिर्महितश्च सः ।वेंकटो वृषभः सिंहः केसरः केशवप्रियः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ श्यामलके लाला लवली लावली फला ।केसरे वकुलो मद्यलालसः सिंहकेसरः ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संवर्तिका नवदलं पक्ष्म क्ली कुसुमच्छदः ।किंजल्कः केसरो न स्त्री बीजकोशो वराटकः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पुष्कलस्तुम्बिका चाथ प्रान्तत्रसरकेसराः ।आकल्पवेषौ नैपथ्यं प्रतिकर्म प्रसाधनम् ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केसरस्त्वस्त्रियां पुष्पकिञ्जल्केऽप्यश्वसिंहयोः ।सटे स्यान्मातुलुङ्गाख्यफलस्यान्तर्द्रवास्पदे ॥ ५७३ ॥
अनुष्टुप्
सूक्ष्मकोशे पुमांन्तु स्याद् बकुले नागकेसरे ।पुन्नागे वेङ्कटाख्ये च पर्वते केसरा पुनः ॥ ५७४ ॥
अनुष्टुप्
कार्पास्यां स्यात् स्त्रियां क्ली तु प्रसवेऽत्रोक्तभूरुहाम् ।हिङ्गुन्यपि पठत्येतद् रभसः शब्दवित्तमः ॥ ५७५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कुहनो मूषिके दम्भे कुद्दालो युगपत्रके ।खनित्रभेदे सिंहादिस्कन्धरोम्णि तु केसरः ॥ २०७९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसिंहादिस्कन्धरोमन्
बकुलेऽस्त्री तु किञ्जल्के कपिलो मुनिवर्णयोः ।कटीरं कन्दरे कट्यां कुशिको मुनिवृक्षयोः ॥ २०८० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
केसर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु सटाजटी तु पर्कटी मिसी सटा जटा च केसरम् । फटा फणे तथा करे धटी तु वस्त्रखण्डके ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.10.20
- कोषकल्पतरु पक्ष्मन्[19a]पक्ष्मास्त्रियां लोचनलोम्नि सूक्ष्म- तत्त्वादि[अं?]शे पि च केसरे च । चिह्ने प्रधानेऽपि च लक्ष्म धाम स्थाने गृहे जन्मनि च प्रभावे ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 6.21.91
- कोषकल्पतरु चाम्पेयशैलेयं लवणेऽम्बुधेश्च मुशलीक[न्दे]तथा शैलजे भृङ्गे पुंस्यथ जाह्नवीतनुजनौ गाङ्गेय उक्तः पुमान् । मुस्तायां कनके कशेरुणि भवेदन्त्येऽथ चामीकरे चाम्पेयं नरि नागकेसरगतं स्याच्चम्पके केसरे ॥ ६६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.66
- कोषकल्पतरु वर[44b] षिङ्गेऽन्यवत्तूत्तमवाचकोऽथ स्यात्केसरेन्त्ये परिवर्त्तने वा । फलत्रये स्याच्च वरा वरी तु शतावरीनाम्नि तथाव्ययं तु ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.27.1
- कोषकल्पतरु गौरस्यात्केसरेऽन्त्ये गिरिजारजन्योः पिङ्गाप्रियङ्गुक्षितिरोचनासु । स्त्रियामसञ्जातरजःकुमार्यां सरिद्विशेषे वरुणस्त्रियां च ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.22
- कोषकल्पतरु गह्वरपुंसि वास्तव्यके वाणिजे नीवरो गह्वरं कन्दरे कैतवे संकटे । भक्तसिक्थे यमे यक्ष्मके केसरे कौत्सिताम्बे दृढे( ? )पार्परो भस्मनि ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.34
- नानार्थार्णवसंक्षेप किञ्जल्कधराधरविशेषस्थगुहाभेदे पुमान् पुनः । किञ्जल्कः केसरे क्ली तु स्यादाकाशे च लाञ्छने ॥ ४७५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.475
- शिवकोष तुङ्गतुङ्गा पवित्रपत्रायां तुङ्गश्चोचे च केसरे । नागस्ताले भद्रमुस्ते पुन्नागे नागकेसरे ॥ ८२ ॥ Śivakoṣa 3.1.82
- शिवकोष करञ्जपलिते शैलनिर्यासे करञ्जं घृतपूरके । नखे च कारुजीधातौ केसरे तिलभिद्यपि ॥ १०९ ॥ Śivakoṣa 7.2.109
- शिवकोष गन्धपुष्पगन्धपुष्पः प्रावृषेण्ये केतके केसरे लवे । अङ्कोटेज्जलरोहीतरम्ये नील्यां च वेतसे ॥ २९१ ॥ Śivakoṣa 17.3.291
- शिवकोष वेधमुख्यवेधमुख्या मृगमदे वेधमुख्यतु केसरे । शतवीर्या शतावर्य्यां दूर्वायां च शुकप्रिया ॥ ३६७ ॥ Śivakoṣa 21.3.367
- वैजयन्ती किञ्जल्ककलिलं गहने बृन्दे सैन्येऽपि कटकोऽस्त्रियाम् । किञ्जल्कः केसरे खे क्ली कृषकौ फालकर्षकौ ॥ ३१ ॥ Vaijayantī 7.5.31