All kośas › Abhidhānacintāmaṇi
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi
1,988 verses · 12,741 words tagged · 2,473 marked doubtful (dashed)
तिर्यक्काण्डः · पृथ्वीकायः (1/2)
इत्याचार्यहेमचन्द्रविरचितायामभिधानचितामणौ नाममालायां मर्त्यकाण्डस्तृतीयः ॥ ३ ॥
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी वसुधोर्वी वसुंधरा ।धात्री धरित्री धरणी विश्वा विश्वंभरा धरा ॥ ९३५ ॥क्षितिः क्षोणी क्षमानन्ता ज्या कुर्वसुमती मही ।गौर्गोत्रा भूतधात्री क्ष्मा गन्धमाताचलावनिः ॥ ९३६ ॥सर्वंसहा रत्नगर्भा जगती मेदिनी रसा ।काश्यपी पर्वताधारा स्थिरेला रत्नबीजसूः ॥ ९३७ ॥विपुला सागराच्चाग्रे स्युर्नेमीमेखलाम्बराः ।
4.1.1 · p. 37
अनुष्टुप्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीपृथिवीस्त्रीपृथ्वीस्त्रीवसुधास्त्रीउर्वीस्त्रीवसुंधरास्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरणीस्त्रीविश्वास्त्रीविश्वंभरास्त्रीधरास्त्रीक्षितिस्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीअनन्तास्त्रीज्यास्त्रीकुस्त्रीवसुमतीस्त्रीमहीस्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीभूतधात्रीस्त्रीक्ष्मास्त्रीगन्धमातृस्त्रीअचलास्त्रीअवनिस्त्रीसर्वंसहास्त्रीरत्नगर्भास्त्रीजगतीस्त्रीमेदिनीस्त्रीरसास्त्रीकाश्यपीस्त्रीपर्वताधारास्त्रीस्थिरास्त्रीइलास्त्रीरत्नबीजसूस्त्रीविपुलास्त्रीनेमीस्त्रीमेखलास्त्रीअम्बरास्त्री
द्यावापृथिव्यौ तु द्यावाभूमी द्यावाक्षमे अपि ॥ ९३८ ॥दिवस्पृथिव्यौ रोदस्यौ रोदसी रोदसी च ते ।
4.1.2 · p. 37
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 रु (wrong syllable)
रुमा लवणखानिः स्यात्समुद्रं लवणं हि यत् ।तदक्षीवं वशिरश्च सैन्धवं तु नदीभवम् ॥ ९४१ ॥माणिमन्थं शीतशिवं रौमकं तु रुमाभवम् ।वसुकं वस्तूकं तच्च विडपाक्ये तु कृत्रिमे ॥ ९४२ ॥
4.1.942 · p. 37
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 शि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 शी (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 स्तू (wrong syllable)
कृष्णे तु तत्र तिलकं यवक्षारो यवाग्रजः ॥ ९४३ ॥यवनाजलः पाक्यश्च पाचनकस्तु टङ्कणः ।मालतीतीरजो लोहश्लेषणो रसशोधनः ॥ ९४४ ॥
4.1.944 · p. 37
अनुष्टुप्metre not read in every line
भरतान्यैरावतानि विदेहाश्च कुरून्विना ।वर्षाणि कर्मभूम्यः स्युः शेषाणि फलभूमयः ॥ ९४६ ॥
4.1.946 · p. 37
अनुष्टुप्
वर्षं वर्षधराद्र्यङ्कं विषयस्तूपवर्तनम् ।देशो जनपदो नीवृद्राष्ट्रं निर्गश्च मण्डलम् ॥ ९४७ ॥
4.1.947 · p. 37
अनुष्टुप्
आर्यावर्तो जन्मभूमिर्जिनचक्र्यर्धचक्रिणाम् ।पुण्यभूराचारवेदी मध्यं विन्ध्यहिमागयोः ॥ ९४८ ॥
4.1.948 · p. 37
अनुष्टुप्
ब्रह्मवेदिः कुरुक्षेत्रे पञ्चरामह्रदान्तरम् ।
4.1.16 · p. 37
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
धर्मक्षेत्रं कुरक्षेत्रं द्वादशयोजनावधि ॥ ९५० ॥
4.1.950 · p. 37
अनुष्टुप्metre not read in every line
हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्यं यत्प्राग्विनशनादपि ।प्रत्यगेव प्रयागाच्च मध्यदेशः स मध्यमः ॥ ९५१ ॥
4.1.951 · p. 37
अनुष्टुप्
देशः प्राग्दक्षिणः प्राच्यो नदीं यावच्छरावतीम् ।
4.1.19 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
पश्चिमोत्तरस्तूदीच्यः प्रत्यन्तो म्लेच्छमण्डलम् ॥ ९५२ ॥
4.1.952 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every line
शाद्वलः शादहरिते देशो नद्यम्बुजीवनः ।स्यान्नदीमातृको देवमातृको वृष्टिजीवनः ॥ ९५५ ॥
4.1.955 · p. 38
अनुष्टुप्
प्राग्ज्योतिषाः कामरूपा मालवाः स्युरवन्तयः ।
4.1.26 · p. 38
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 स्तु (wrong syllable)
जालंधरास्त्रिगर्ताः स्युस्तायिकास्तर्जिकाभिधाः ।
4.1.30 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every line
काश्मीरास्तु माधुमताः सारस्वता विकर्णिकाः ॥ ९५८ ॥
4.1.958 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every line
वाहीकाष्टक्वनामानो बाल्हीका बाल्हिकाह्वयाः ।
4.1.32 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्तु (wrong syllable)
तुरुष्कास्तु साखयः स्युः कारूषास्तु बृहद्गृहाः ॥ ९५९ ॥
4.1.959 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every line
पाटकस्तु तदर्धे स्यादाघाटस्तु घटोऽवधिः ।अन्तोऽवसानं सीमा च मर्यादापि च सीमनि ॥ ९६२ ॥
4.1.962 · p. 38
अनुष्टुप्
व्रैहेयं शालेयं षष्टिक्यं कौद्रवीणमौद्गीने ।व्रीह्यादीनां क्षेत्रेऽणव्यं स्यादाणवीनमणोः ॥ ९६६ ॥
4.1.966 · p. 38
metre not recognised
भङ्ग्यं भाङ्गीनमौमीनमुम्यं यव्यं यवक्यवत् ।
4.1.46 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नं (wrong syllable)
तिल्यं तैलीनं माषीणं माष्यं भङ्गादिसंभवम् ॥ ९६७ ॥
4.1.967 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every line
सीत्यं हल्यं त्रिहल्यं तु त्रिसीत्यं त्रिगुणाकृतम् ।तृतीयाकृतं द्विहल्याद्येवं शम्बाकृतं च तत् ॥ ९६८ ॥
4.1.968 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 कृ (wrong syllable)
बीजाकृतं तूप्तकृष्टं द्रौणिकाढकिकादयः ।स्युर्द्रोणाढकवापादौ खलधानं पुनः खलम् ॥ ९६९ ॥
4.1.969 · p. 38
अनुष्टुप्
लोष्टे लोष्टुर्दलिर्लेष्टुर्वल्मीकः कृमिपर्वतः ॥ ९७० ॥वम्रीकूटं वामलूरो नाकुः शक्रशिरश्च सः ।
4.1.51 · p. 38
अनुष्टुप्
नगरी पूः पुरी द्रङ्गः पत्तनं पुटभेदनम् ॥ ९७१ ॥निवेशनमधिष्ठानं स्थानीयं निगमोऽपि च ।
4.1.52 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पु (wrong syllable)
गया पूर्गयराजर्षेः कान्यकुब्जं महोदयम् ॥ ९७३ ॥कन्याकुब्जं गाधिपुरं कौशं कुशस्थलं च तत् ।
4.1.55 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 कु (wrong syllable)
उज्जयिनी स्याद्विशालावन्ती पुष्पकरण्डिनी ।
4.1.59 · p. 38
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 यि (wrong syllable); pāda 3, syllable 2 ट (wrong syllable)
पाटलिपुत्रं कुसुमपुरं चम्पा तु मालिनी ॥ ९७६ ॥लोमपादकर्णयोः पूर्देवीकोट उमावनम् ।कोटीवर्षं बाणपुरं स्याच्छोणितपुरं च तत् ॥ ९७७ ॥
4.1.977 · p. 38
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 द (wrong syllable)
मथुरा तु मधूपघ्नं मधुराथ गजाह्वयम् ।स्याद्धास्तिनपुरं हस्तिनीपुरं हस्तिनापुरम् ॥ ९७८ ॥
4.1.978 · p. 38
अनुष्टुप्
तामलिप्तं दामलिप्तं तामलिप्ती तमालिनी ।स्तम्बपूर्विष्णुगृहं च स्याद्विदर्भा तु कुण्डिनम् ॥ ९७९ ॥
4.1.979 · p. 38
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 गृ (wrong syllable)
द्वारवती द्वारका स्यान्निषधा तु नलस्य पूः ।
4.1.63 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 व (wrong syllable)
प्राकारो वरणः साले चयो वप्रोऽस्य पीठभूः ॥ ९८० ॥
4.1.980 · p. 38
अनुष्टुप्metre not read in every line
प्राकाराग्रं कपिशीर्षं क्षौमाट्टाट्टालकाः समाः ।
4.1.65 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 पि (wrong syllable)
पूर्द्वारे गोपुरं रथ्याप्रतोलीविशिखाः समाः ॥ ९८१ ॥
4.1.981 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every line
परिकूटं हस्तिनखो नगरद्वारकूटके ।
4.1.67 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ह (wrong syllable)
मुखं निःसरणे वाटे प्राचीनावेष्टकौ वृतिः ॥ ९८२ ॥
4.1.982 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every line
पदव्येकपदी पद्या पद्धतिर्वर्त्म वर्तनी ।अयनं सरणिर्मार्गोऽध्वा पन्था निगमः सृतिः ॥ ९८३ ॥
4.1.983 · p. 39
अनुष्टुप्
प्रान्तरं दूरशून्योऽध्वा कान्तारो वर्त्म दुर्गमम् ।
4.1.72 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 तु (wrong syllable)
सुरुङ्गा तु संधिला स्याद्गूढमार्गो भुवोऽन्तरे ॥ ९८५ ॥
4.1.985 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every line
द्विपथं तु चारपथो गजाद्यध्वा त्वसंकुलः ॥ ९८६ ॥घण्टापथः संसरणं श्रीपथो राजवर्त्म च ।उपनिष्क्रमणं चोपनिष्करं च महापथः ॥ ९८७ ॥
4.1.987 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every line
गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ॥ ९८९ ॥मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः ।आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ॥ ९९० ॥धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः ।ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ॥ ९९१ ॥धामागारं निशान्तं च कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः ।
4.1.79 · p. 39
अनुष्टुप्
उपकारिकोपकार्या सिंहद्वारं प्रवेशनम् ।
4.1.81 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रि (wrong syllable)
प्रासादो देवभूपानां हर्म्यं तु धनिनां गृहम् ॥ ९९३ ॥
4.1.993 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every line
आथर्वणं शान्तिगृहमास्थानगृहमिन्द्रकम् ।
4.1.89 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 य (wrong syllable)
संदानिनी तु गोशाला चित्रशाला तु जालिनी ।
4.1.93 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
कुम्भशाला पाकपुटी तन्तुशाला तु गर्तिका ॥ ९९९ ॥
4.1.999 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every line
नापितशाला वपनी शिल्पा खरकुटी च सा ।
4.1.95 · p. 39
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 पि (wrong syllable)
साल्पा त्वर्गलिका सूचिः कुञ्चिलायां तु कूर्चिका ।साधारण्यङ्कुटश्चासौ द्वारयन्त्रं तु तालकम् ॥ १००५ ॥
4.1.1005 · p. 39
अनुष्टुप्
तिर्यग्द्वारोर्ध्वदारूत्तरङ्गं स्यादररं पुनः ॥ १००६ ॥कपाटोऽररिः कुवाटः पक्षद्वारं तु पक्षकः ।
4.1.107 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
प्रच्छन्नमन्तर्द्वारं स्याद्बहिर्द्वारं तु तोरणम् ॥ १००७ ॥
4.1.1007 · p. 39
अनुष्टुप्metre not read in every line
वातायनो गवाक्षश्च जालकोऽथान्नकोष्टकः ॥ १०१२ ॥कुसूलोऽश्रिस्तु कोणोऽणिः कोटिः पाल्यस्र इत्यपि ।
4.1.118 · p. 39
अनुष्टुप्
स्थूणा स्तम्भः सालभञ्जी पाञ्चालिका च पुत्रिका ।काष्ठादिघटिता लेप्यमयी त्वञ्जलिकारिका ॥ १०१४ ॥
4.1.1014 · p. 40
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 लि (wrong syllable)