हिज्जल

hijjalaपुं · masc.

In 11 kośas: 10 synonym verses, 5 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य वनस्पतिकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.5.53 · p. 45

द्रुमोत्पलः कर्णिकारे निचुले हिज्जलेज्जलौ ।

अनुष्टुप्

द्रुमोत्पलपुं कर्णिकारपुं निचुलपुं हिज्जलपुं इज्जलपुं

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वनौषधिवर्गः Amarakośa 2.4.61

पनसः कण्टकिफलो निचुलो हिज्जलोऽम्बुजः ॥ ६१ ॥

अनुष्टुप्

पनसपुं कण्टकिफलपुं निचुलपुं हिज्जलपुं अम्बुजपुं

genderपुंmasc.

द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह Dvirūpadhvanisaṅgraha · भरतमल्लिक Dvirūpadhvanisaṅgraha 113 · p. 63

अमण्डोमण्ड आमण्डो नकुचो निकुचो भवेत् ।शमीरः स्यात् शमिरोऽपि तुल्या(तुल्यौ?) विज्जलहिज्जलौ ॥ ११३ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 मि (wrong syllable)

अमण्डपुं उमण्डपुं आमण्डपुं नकुचपुं निकुचपुं शमीरपुं शमिरपुं विज्जलपुं हिज्जलपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.55 · p. 139

निकुञ्जकश्च विदुलो नदीकूलप्रियोऽपि सः ।स्रोतोजो मेघद्यु(पु?)ष्पश्च नीले त्विज्जल-हिज्जलौ ॥ ५५ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 घ (wrong syllable)

निकुञ्जकपुं विदुलपुं नदीकूलप्रियपुं स्रोतोजपुं मेघपुष्पपुं नीलपुं इज्जलपुं हिज्जलपुं

genderपुंmasc.

निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र वृक्षकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 1.128 · p. 71

कुब्जके कामुकः श्यामसारः फुल्लो निमिद्रुमः ।निचुले तु नदीकान्तोऽम्बुजो हिज्जल इज्जलः ॥ १२८ ॥

अनुष्टुप्

कामुकपुं श्यामसारपुं फुल्लपुं निमिद्रुमपुं नदीकान्तपुं अम्बुजपुं हिज्जलपुं इज्जलपुं

genderपुंmasc.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त वृक्षलतौषधिमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.4.156 · p. 11

हेमदुग्धः कीटफलो यज्ञदारुरुदुम्बरः ।श्रीफलः श्रीद्रुमो बिल्वः बकुलो हिज्जलोऽम्बुकः ॥ १५६ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 की (wrong syllable)

हेमदुग्धपुं कीटफलपुं यज्ञदारुपुं उदुम्बरपुं श्रीफलपुं श्रीद्रुमपुं बिल्वपुं बकुलपुं हिज्जलपुं अम्बुकपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि वनस्पतिकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.5.2033 · p. 336

इज्जलोऽम्बुजो हिज्जलो निचुलोऽपि हि कथ्यते ॥ २०३३ ॥

metre not recognised

इज्जलपुं अम्बुजपुं हिज्जलपुं निचुलपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.118 · p. 65

एतत् फलस्य सारो यस्तनृस्तं(?) परिकीर्तितम् ।इज्जलो हिज्जलोऽपि स्याद् भूदन्दो निचुलोऽम्बुजः ॥

अनुष्टुप्

इज्जलपुं हिज्जलपुं भूदन्दपुं निचुलपुं अम्बुजपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.169 · p. 232

भूर्जो भुर्जः कर्णिकारे परिव्याधश्च व्याधवत् ।जलवेतसभेदे स्यादिज्जलो हिज्जलोऽपि च ॥ १६९ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 श्च (wrong syllable)

भूर्जपुं भुर्जपुं परिव्याधपुं व्याधपुं इज्जलपुं हिज्जलपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वनाध्यायः Śabdaratnākara 2.3.490 · p. 64

पनसः कण्टकिफलः पयोण्डो जघनेफलः ।मधुबीजोऽथ पनसे निचुलो हिज्जलोऽम्बुजे ।समौ तमालतापिञ्छौ कदम्बस्तु हलिप्रियः ॥ ४९० ॥

अनुष्टुप्

पनसपुं कण्टकिफलपुं पयोण्डपुं जघनेफलपुं मधुबीजपुं निचुलपुं हिज्जलपुं तमालपुं तापिञ्छपुं कदम्बपुं हलिप्रियपुं

genderपुंmasc.

हिज्जल as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु नदीकान्तसिन्धौ च सिन्दुवारे हिज्जल उक्तो नदीकान्तः । स्त्री जम्बुकाकजङ्घावल्लीमात्रेषु निर्दिष्टः ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.17.64
कोषकल्पतरु पिचुलनिचोलकेऽथ पिचुलो झावुके हिज्जलेऽपि च । जलकाकेऽथ विपुलो मेरुपश्चिमभूभृति ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.6
शिवकोष नदीकान्तनदीकान्तः पुमान् सिन्दुवारके हिज्जलेऽपि च । नदीकान्ता काकमाचीजम्बूभिद्वायसीषु च ॥ २०३ ॥ Śivakoṣa 12.3.203
शब्दरत्नावली अम्बुजअम्बुजं कमले क्लीबं हिज्जले तु पुमानयम् । कम्बोजो हस्तिभेदे स्याच् शङ्खे देशविशेषके ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.20
शब्दरत्नावली नदीकान्तदिवाभीत उलूके स्यात्कुम्भिले कुमुदाकरे । दिवाकीर्तिः पुमानेव नापितान्तावसायिनोः ॥ द्वीपवती भूमिनदयोः पुंसि सिन्धौ नदेऽपि च । स्याद्धूमकेतुर्ज्वलेने तथा चोत्पातशेषके ॥ नन्द्यावर्त्तश्च नगरे गृहभेदे च पुंस्ययम् । नदीकान्तः सिन्धुवारे हिज्जले च सरित्पतौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.163