पनस
panasaपुं · masc.In 16 kośas: 15 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
पुत्रजीवेत्यक्षफलो रुद्राक्षे तु महामुनिः ।कृष्णपाकफलश्चोलः पनसो मधुबीजकः ॥ २१८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कृष्णपाकफलश्चोलः पनसो मधुवीजकः ।शिवा दृढा चामलिका हरीतक्यमृता जया ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पनसः कण्टकिफलः फलिनः फलवृक्षकः ।महावृक्षः फलासारः कम्पलः कण्टकीफलः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्षावतंसमासानां विसविष्कसयोरपि ।रसकर्पासपनसमासानां दिवसस्य च ॥ १९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पनसः पणसश्चास्त्री मुरजफलोऽसौ महासर्जः ।…आयतफलः सकण्टकौ चास्मिन् ॥ २ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
कार्पास-कांस-चमसाः पनसोपवासौस्यादिष्वसः सदिवसोऽपि रसो बुसोऽपि ।दोर्वद्विहाय उदितं हृदये तु वत्संमाघे तपोऽथ नृपनाम्नि तथैव कंसः ॥ ७३ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंक्लीm. n.
लकुचे लिकुचो ग्रन्थिमत्फलः पनसे डहुः ।लकुचः क्षुद्रपनसः तस्य तु न्युब्जकं फलम् ॥ १२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
माषाम्बरीषयूषाः प्रत्यूषोष्णीषकोषनिर्यासाः ।आमिषवर्षकर्षमांसा मासः पनसावतंसौ च ॥ १६२ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
उद्दानकः शुकतरुः शिरीषो मृदुपुष्पकः ।पनसः कण्टकीफलो महासर्ज्जः फलद्रुमः ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 फ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पनसश्चम्पकाषश्च चम्पालुः कण्टकीफलः ।रसालः कण्टकिफलः मृदङ्गफलपानसौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पिण्डी पिण्डीतकः कटहलद्रौ पनसः स्मृतः ।फनसः पणसो भल्लातके रुष्वोऽप्यरुक्करः ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पनसः कण्टकिफलः पयोण्डो जघनेफलः ।मधुबीजोऽथ पनसे निचुलो हिज्जलोऽम्बुजे ।समौ तमालतापिञ्छौ कदम्बस्तु हलिप्रियः ॥ ४९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चम्पकोषस्तु मुरजफलः स्यात्पनसश्च सः ।डहुः शुद्राम्लपनसो निचुलो रक्तमञ्जरः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पनसे कण्टकिफलः पयोऽण्डो जघनेफलः ।कर्कशी मधुबीजश्च सरले पूतिकाष्ठकम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वाते तथात्मन्यतसः स्त्रियां तुक्षुमाभिधायामवसोऽर्कराज्ञोः ।अम्भोनिधौ स्यान्नभसोऽब्दकालेक्लीबेऽन्तरिक्षेऽप्यथ पुक्कसः स्यात् ।चण्डालके च श्वपचे स्त्रियां तुस्यान्नीलिकायामपि कालिकायाम् ।वनीयके स्याल्लभसो धनेऽन्त्ये-ऽर्वदोरके स्त्री पनसो[88b]द्रुभेदे ॥ ८७ ॥
उपजातिःtwo metres in one verse
meaningsद्रुभेद
कपौ च रुग्भिद्यथ वाच्यवत्स्या-त्पर्णासके स्यात्सुरसो द्विलिङ्गः ।स्त्रियां तुलस्यामथ सारसः स्यात्कुरङ्गके शीतकरेऽम्बुजेऽन्त्ये ॥ ८८ ॥
उपजातिः
doubtful
प्रमथा स्त्री हरीतक्यां हरपारिषदे नरि ।पनसः कण्टकिफलसंज्ञवृक्षे पुमान् स्मृतः ॥ ११०४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकण्टकिफल
पनस as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप कण्टकिफलत्रिलिङ्गस्तु प्रियो यस्य कलहस्तत्र वस्तुनि । स्यात् कण्टकिफलः पुंसि पनसे गोक्षुरेऽपि च ॥ ३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.39
- नानार्थार्णवसंक्षेप जघनेफलात्रिस्तु तद्वत्यथ स्त्री स्यात् पादपे जघनेफला । काकोदुम्बरिकासंज्ञे पनसे तु पुमानथ ॥ ५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.52
- शिवकोष जघनेफलअङ्गारवल्ली शार्ङ्गष्टाभार्गीज्वालामुखीषु च । जघनेफला मलय्वां पनसे जघनेफलः ॥ ४९३ ॥ Śivakoṣa 23.4.493
- शब्दरत्नावली आशयअनयो व्यसने दैवे विपत्त्यशुभयोरपि ॥ अत्ययोऽतिक्रमे दोषे विनाशे दण्डकृच्छ्रयोः । अवध्यमवधार्हे स्यादनर्थकवचस्यपि ॥ अव्ययो ना हरौ शब्दभेदेऽस्त्री निर्व्यये त्रिषु । अहार्यः पुंसि शैले स्यादहर्त्तव्येऽभिधेयवत् ॥ अभिख्यानाम्नि शोभायां यशस्याख्यान इत्यपि । अभया स्त्री हरितक्यां वीरणेऽपि च न द्वयोः ॥ निर्भये वाच्यलिङ्गं स्यात्प्रसादेऽपि च कुत्रचित् । अगस्त्यो वङ्गसेनाख्यतरौ कुम्भोद्भवेऽपि च ॥ आशयः स्यादभिप्रायाधारयोः पनसेऽपि च । आत्रेयो ना मुनौ पुष्पवतीनद्योरपि स्त्रियाम् ॥ आम्नायः पुंसि वेदे स्यादुपदेशे कुलक्रमे । उदयस्तून्नतौ दीप्तौ मङ्गले पूर्वपर्वते ॥ उपायः स्यादुपपन्तौ सामभेदादिके पुमान् । ऊर्णायुः क्षणभङ्गे ना मेषे च मेषकम्बले ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.38
- शब्दरत्नावली रसालरसाले इक्षौ पनसे च माकन्दे सिह्लकेऽपि च । रामिलो रमणे कामे लाङ्गुलं पुच्छशेफयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.86